{"id":7538,"date":"2018-02-26T14:34:27","date_gmt":"2018-02-26T10:34:27","guid":{"rendered":"http:\/\/mediazona.az\/?p=7538"},"modified":"2018-02-26T14:34:27","modified_gmt":"2018-02-26T10:34:27","slug":"ikinci-soyuq-muharib%c9%99-eyni-mutt%c9%99fiql%c9%99r-rusiyani-nec%c9%99-diz-cokdurd%c9%99c%c9%99k-t%c9%99hlil","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/mediazona.az\/?p=7538","title":{"rendered":"\u0130K\u0130NC\u0130 SOYUQ M\u00dcHAR\u0130B\u018f: Eyni m\u00fctt\u0259fiql\u0259r Rusiyan\u0131 nec\u0259 diz \u00e7\u00f6kd\u00fcrd\u0259c\u0259k? &#8211; T\u018fHL\u0130L"},"content":{"rendered":"<p>Ri\u00e7ard Haas<\/p>\n<p><em>&#8220;Project Syndicate\u201d<\/em><\/p>\n<p><em>Soyuq m\u00fcharib\u0259 q\u0131rx il davam etdi v\u0259 bir \u00e7ox s\u0259b\u0259b\u0259 g\u00f6r\u0259 o, Berlind\u0259 ba\u015flad\u0131 v\u0259 Berlind\u0259 sona \u00e7atd\u0131. Yax\u015f\u0131 ki, n\u00fcv\u0259 silahlar\u0131 say\u0259sind\u0259 bu m\u00fcharib\u0259 soyuq qald\u0131; Birl\u0259\u015fmi\u015f \u015etatlar avropal\u0131 v\u0259 asiyal\u0131 m\u00fctt\u0259fiql\u0259ri il\u0259 birlikd\u0259, davaml\u0131 siyasi, iqtisadi v\u0259 h\u0259rbi s\u0259batla bu r\u0259qab\u0259td\u0259 qalib g\u0259ldi; Sovet \u0130ttifaq\u0131 m\u00f6vcud \u015f\u0259rtl\u0259r\u0259 uy\u011funla\u015fa bilm\u0259di.<\/em><\/p>\n<p>D\u00f6rdd\u0259 bir \u0259sr sonra g\u00f6zl\u0259nilm\u0259d\u0259n \u0130kinci Soyuq m\u00fcharib\u0259y\u0259 c\u0259lb olunduq. H\u0259m f\u0259rqli, h\u0259m d\u0259 tan\u0131\u015f sava\u015fa.<\/p>\n<p>Rusiya art\u0131q super g\u00fcc deyil, \u0259ksin\u0259, o, iqtisadiyyat\u0131 neft v\u0259 qaz\u0131n qiym\u0259tind\u0259n as\u0131l\u0131 v\u0259 d\u00fcnyaya t\u0259qdim etm\u0259y\u0259 he\u00e7 bir siyasi ideologiyas\u0131 olmayan 145 milyon insan\u0131n ya\u015fad\u0131\u011f\u0131 \u00f6lk\u0259dir. H\u0259tta iki \u0259n b\u00f6y\u00fck n\u00fcv\u0259 silahl\u0131 d\u00f6vl\u0259td\u0259n biri, BMT T\u0259hl\u00fck\u0259sizlik \u015euras\u0131nda daimi \u00fczv\u00fc kimi qalsa da, dostlar\u0131n\u0131 d\u0259st\u0259kl\u0259m\u0259k, qon\u015fular\u0131 v\u0259 d\u00fc\u015fm\u0259nl\u0259rini z\u0259ifl\u0259tm\u0259k \u00fc\u00e7\u00fcn h\u0259rbi, energetik v\u0259 kiber imkanlardan istifad\u0259 etm\u0259y\u0259 haz\u0131r olsa da\u2026<\/p>\n<p>Bu v\u0259ziyy\u0259t lab\u00fcd idi.<\/p>\n<p>Soyuq m\u00fcharib\u0259nin sona \u00e7atmas\u0131 il\u0259 Rusiyan\u0131n AB\u015e v\u0259 Avropa il\u0259 \u0259laq\u0259l\u0259rinin yeni d\u00f6vr\u0259 q\u0259d\u0259m qoyaca\u011f\u0131 g\u00f6zl\u0259nilirdi. K\u00f6hn\u0259 kommunist Rusiyan\u0131n iqtisadi v\u0259 siyasi inki\u015fafa y\u00f6n\u0259l\u0259c\u0259yi d\u0259 \u00e7ox d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcl\u00fcrd\u00fc.<\/p>\n<p>Rusiya uzun m\u00fcdd\u0259t m\u00fc\u015ft\u0259risi olmu\u015f \u0130raq\u0131n arxas\u0131nda durmadan, S\u0259ddam H\u00fcseynin K\u00fcveytin i\u015f\u011fal etdiyi d\u00f6vrd\u0259 AB\u015e-la \u0259m\u0259kda\u015fl\u0131q edirdi, m\u00fcnasib\u0259tl\u0259rd\u0259 yax\u015f\u0131 bir ba\u015flan\u011f\u0131ca vard\u0131.<\/p>\n<p>Xo\u015f m\u0259ram davam etm\u0259di. &#8220;Niy\u0259?\u201d sual\u0131n\u0131n tarix\u00e7il\u0259r aras\u0131nda m\u00fczakir\u0259si onillikl\u0259rl\u0259 davam ed\u0259 bil\u0259r.<\/p>\n<p>B\u0259zi m\u00fc\u015fahid\u0259\u00e7il\u0259r AB\u015e prezidentl\u0259rini g\u00fcnahland\u0131r\u0131rlar. Rusiyaya davaml\u0131 iqtisadi d\u0259st\u0259yin yoxlu\u011fu, Rusiya il\u0259 potensial r\u0259qib kimi davran\u0131lmas\u0131 v\u0259 NATO-nun geni\u015fl\u0259nm\u0259si n\u0259tic\u0259sind\u0259 onun da Bloka qo\u015fulaca\u011f\u0131 g\u00f6zl\u0259nilirdi.<\/p>\n<p>1990-c\u0131 ill\u0259rd\u0259 Rusiya bazar iqtisadiyyat\u0131na a\u011fr\u0131l\u0131 ke\u00e7id etdikd\u0259, AB\u015e daha s\u0259xav\u0259tli ola bil\u0259r v\u0259 olmal\u0131 idi. NATO geni\u015fl\u0259nm\u0259si \u0259v\u0259zin\u0259, Rusiyan\u0131 da \u0259hat\u0259 ed\u0259c\u0259k Avropa \u00fc\u00e7\u00fcn dig\u0259r t\u0259hl\u00fck\u0259sizlik t\u0259dbirl\u0259rin\u0259 \u00fcst\u00fcnl\u00fck verilm\u0259liydi.<\/p>\n<p>Bununla bel\u0259, \u0130kinci Soyuq m\u00fcharib\u0259nin ortaya \u00e7\u0131xmas\u0131nda t\u0259qsirin b\u00f6y\u00fck pay\u0131 Rusiyan\u0131n, ba\u015fl\u0131cas\u0131 is\u0259 Vladimir Putinin boynuna d\u00fc\u015f\u00fcr. S\u0259l\u0259fl\u0259rinin bir \u00e7oxu kimi, Putin d\u0259 AB\u015e-\u0131n dominant oldu\u011fu d\u00fcnya nizam\u0131n\u0131 \u00f6z hakimiyy\u0259tin\u0259 v\u0259 \u00f6lk\u0259sin\u0259 t\u0259hl\u00fck\u0259 kimi qiym\u0259tl\u0259ndirdi.<\/p>\n<p><img decoding=\"async\" src=\"http:\/\/strateq.az\/wp-content\/uploads\/2018\/02\/d.jpg\" alt=\"\" \/><\/p>\n<p>Son ill\u0259rd\u0259 Rusiya s\u0259rh\u0259dl\u0259rin silahl\u0131 q\u00fcvv\u0259 il\u0259 d\u0259yi\u015fdiril\u0259 bilm\u0259y\u0259c\u0259yini ir\u0259li s\u00fcr\u00fcb. Kr\u0131m\u0131n i\u015f\u011fal\u0131 v\u0259 ilhaq\u0131 il\u0259 o, beyn\u0259lxalq h\u00fcququn t\u0259m\u0259l prinsipini pozub. Putin \u015e\u0259rqi Ukraynan\u0131, G\u00fcrc\u00fcstan\u0131 v\u0259 Balkanlar\u0131n bir qismini qeyri-sabitl\u0259\u015fdirm\u0259k \u00fc\u00e7\u00fcn h\u0259rbi v\u0259 ya gizli vasit\u0259l\u0259rd\u0259n istifad\u0259 etm\u0259y\u0259 davam edir. Rusiya, x\u00fcsusil\u0259 B\u0259\u015f\u0259r \u018fs\u0259din m\u0259nfur rejimini d\u0259st\u0259kl\u0259m\u0259k \u00fc\u00e7\u00fcn Suriyada h\u0259rbi q\u00fcvv\u0259l\u0259rd\u0259n s\u0259rt \u015f\u0259kild\u0259 yararlan\u0131b.<\/p>\n<p>AB\u015e-\u0131n x\u00fcsusi m\u00fc\u015faviri Robert M\u00f6llerin s\u00f6zl\u0259rin\u0259 g\u00f6r\u0259, 2016-c\u0131 il prezident se\u00e7kil\u0259ri d\u0259 daxil olmaqla, AB\u015e-\u0131n siyasi v\u0259 se\u00e7ki prosesl\u0259rin\u0259 m\u00fcdaxil\u0259 etm\u0259k m\u0259qs\u0259dil\u0259, Rusiya geni\u015f h\u0259cmd\u0259 &#8220;f\u0131r\u0131ldaq\u00e7\u0131l\u0131q v\u0259 aldad\u0131c\u0131l\u0131q&#8221; h\u0259yata ke\u00e7irib. Birl\u0259\u015fmi\u015f \u015etatlar\u0131n k\u0259\u015ffiyyat agentlikl\u0259ri haz\u0131rk\u0131 v\u0259 noyabr ay\u0131nda Konqres\u0259 ke\u00e7iril\u0259c\u0259k aral\u0131q se\u00e7kil\u0259rind\u0259 d\u0259 bu c\u00fcr s\u0259yl\u0259ri g\u00f6zl\u0259dikl\u0259rini a\u00e7\u0131qlay\u0131blar.<\/p>\n<p>Rusiya revizionist bir \u00f6lk\u0259 hal\u0131na g\u0259ldikd\u0259, status-kvonu l\u0259\u011fv etm\u0259k \u00fc\u00e7\u00fcn h\u0259r hans\u0131 bir z\u0259rur\u0259t yarand\u0131qda, Avropan\u0131n m\u00fcdafi\u0259sini qorumaq v\u0259 Ukraynan\u0131 \u00f6l\u00fcmc\u00fcl silahlarla t\u0259min etm\u0259k \u00e7ox vacibdir.<\/p>\n<p>AB\u015e s\u0259sverm\u0259 ma\u015f\u0131nlar\u0131n\u0131n h\u0259ssasl\u0131\u011f\u0131n\u0131 azaltmaqdan texnologiya firmalar\u0131n\u0131n xarici d\u00f6vl\u0259tl\u0259rin AB\u015e siyas\u0259tin\u0259 t\u0259sir g\u00f6st\u0259rm\u0259sin\u0259 mane olmaq \u00fc\u00e7\u00fcn daha \u00e7ox n\u0259 edilm\u0259lidir?<\/p>\n<p>Birincisi, amerikal\u0131lar m\u00fcdafi\u0259nin kifay\u0259t q\u0259d\u0259r olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 bilm\u0259lidirl\u0259r. Konqres \u0259lav\u0259 sanksiyalar t\u0259tbiq etm\u0259k h\u00fcququna malikdir v\u0259 Donald Tramp\u0131n art\u0131q Konqresin q\u0259bul etdiyi sanksiyalar\u0131n t\u0259tbiqind\u0259n imtinas\u0131 s\u0259hvdir.<\/p>\n<p>AB\u015e h\u00f6kum\u0259ti d\u0259 \u00f6z s\u0259sini ucaltmal\u0131, r\u0259qibl\u0259rini h\u0259bs ed\u0259n v\u0259 jurnalistl\u0259ri q\u0259tl\u0259 yetir\u0259n rus rejimini t\u0259nqid etm\u0259lidir. \u018fg\u0259r Tramp n\u0259 olursa-olsun, Rusiyaya can yand\u0131rma\u011fa davam edirs\u0259, Konqres, media, fondlar v\u0259 aliml\u0259r Putinin hakimiyy\u0259tini xarakteriz\u0259 ed\u0259n korrupsiyan\u0131 ictimaiyy\u0259t\u0259 a\u00e7\u0131qlamal\u0131d\u0131r. Bel\u0259 m\u0259lumatlar\u0131n yay\u0131lmas\u0131 Putin\u0259 daxili m\u00fcxalif\u0259ti g\u00fccl\u0259ndir\u0259 bil\u0259r, onun AB\u015e v\u0259 Avropa siyas\u0259tin\u0259 m\u00fcdaxil\u0259sini dayand\u0131rar v\u0259 vaxt ke\u00e7dikc\u0259 Rusiyada daha m\u0259suliyy\u0259tli olar.<\/p>\n<p>Eyni zamanda, m\u0259qs\u0259d AB\u015e-Rusiya m\u00fcnasib\u0259tl\u0259rinin bundan da azalmas\u0131 deyil, indi bu \u0259laq\u0259l\u0259r ilk Soyuq m\u00fcharib\u0259 d\u00f6vr\u00fcnd\u0259kind\u0259n daha pis v\u0259ziyy\u0259tdir. M\u00fcmk\u00fcnd\u00fcrs\u0259, diplomatik \u0259m\u0259kda\u015fl\u0131q yollar\u0131 axtar\u0131lmal\u0131d\u0131r.<\/p>\n<p>Etnik ruslar\u0131n orada c\u0259zaland\u0131r\u0131lmayaca\u011f\u0131na \u0259min olduqda, Rusiyan\u0131n \u015e\u0259rqi Ukraynaya m\u00fcdaxil\u0259sini dayand\u0131rmaq ist\u0259yi ola bil\u0259r. Eyni \u015f\u0259kild\u0259, Kremlin Suriyadak\u0131 m\u00fcdaxil\u0259nin x\u0259rcini art\u0131rma\u011fa mara\u011f\u0131 g\u00f6r\u00fcnm\u00fcr.<\/p>\n<p>Ox\u015far \u015f\u0259kild\u0259 \u015eimali Koreyaya qar\u015f\u0131 sanksiyalar\u0131n g\u00fccl\u0259ndirilm\u0259si \u00fc\u00e7\u00fcn Rusiyan\u0131n d\u0259st\u0259yi laz\u0131md\u0131r.<\/p>\n<p>Silahlanma \u0259leyhin\u0259 t\u0259dbirl\u0259rin davam etdirilm\u0259si v\u0259 yeni n\u00fcv\u0259 silah\u0131 yar\u0131\u015f\u0131ndan yay\u0131nma h\u0259r iki \u00f6lk\u0259nin maraqlar\u0131na uy\u011fun olacaq.<\/p>\n<p>Bel\u0259likl\u0259, m\u00fcnt\u0259z\u0259m diplomatik g\u00f6r\u00fc\u015fl\u0259r, m\u0259d\u0259ni v\u0259 akademik m\u00fcbadil\u0259l\u0259r v\u0259 Konqres n\u00fcmay\u0259nd\u0259 hey\u0259tl\u0259rinin Rusiyaya s\u0259f\u0259rl\u0259ri Kreml\u0259 meyll\u0259nm\u0259 deyil, \u0259ksin\u0259, \u0259ks\u0259r amerikal\u0131lar\u0131n Rusiya il\u0259 daha normal m\u00fcnasib\u0259tl\u0259r\u0259 a\u00e7\u0131q oldu\u011funu g\u00f6st\u0259rm\u0259k \u00fc\u00e7\u00fcn bir vasit\u0259dir.<\/p>\n<p>AB\u015e v\u0259 t\u0259r\u0259fda\u015flar\u0131 \u00e7\u0259kindirm\u0259d\u0259 b\u00f6y\u00fck imkana malikdir, amma Putin hakimiyy\u0259td\u0259 qal\u0131r v\u0259 onun gedi\u015find\u0259n sonra Rusiya f\u0259rqli \u00f6lk\u0259 olacaq.<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Ri\u00e7ard Haas &#8220;Project Syndicate\u201d Soyuq m\u00fcharib\u0259 q\u0131rx il davam etdi v\u0259 bir \u00e7ox s\u0259b\u0259b\u0259 g\u00f6r\u0259 o, Berlind\u0259 ba\u015flad\u0131 v\u0259 Berlind\u0259 sona \u00e7atd\u0131. Yax\u015f\u0131 ki, n\u00fcv\u0259 silahlar\u0131 say\u0259sind\u0259 bu m\u00fcharib\u0259 soyuq&hellip;<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":7539,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[6,24,4,1],"tags":[],"class_list":["post-7538","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-dunya","category-manset","category-siyast","category-xbr-xtti"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/mediazona.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/7538","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/mediazona.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/mediazona.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/mediazona.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/mediazona.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=7538"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/mediazona.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/7538\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":7540,"href":"https:\/\/mediazona.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/7538\/revisions\/7540"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/mediazona.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/7539"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/mediazona.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=7538"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/mediazona.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=7538"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/mediazona.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=7538"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}