{"id":7495,"date":"2018-02-26T09:54:34","date_gmt":"2018-02-26T05:54:34","guid":{"rendered":"http:\/\/mediazona.az\/?p=7495"},"modified":"2018-02-27T11:23:54","modified_gmt":"2018-02-27T07:23:54","slug":"qoy-az%c9%99rbaycanlilar-m%c9%99ni-bagislasin-rus-polkovnik","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/mediazona.az\/?p=7495","title":{"rendered":"Qoy, az\u0259rbaycanl\u0131lar m\u0259ni ba\u011f\u0131\u015flas\u0131n\u2026 &#8211; Rus polkovnik"},"content":{"rendered":"<p><strong>D\u00fcnyada el\u0259 \u015f\u0259h\u0259rl\u0259r, k\u0259ndl\u0259r var ki, d\u0259h\u015f\u0259ti, faci\u0259ni, k\u00fctl\u0259vi q\u0131r\u011f\u0131n\u0131 anlamaq \u00fc\u00e7\u00fcn t\u0259kc\u0259 o yerl\u0259rin adlar\u0131n\u0131 yada salmaq kifay\u0259tdir \u2013 Xolokost, Xocal\u0131 kimi\u2026<\/strong><\/p>\n<p>D\u00fcnyada el\u0259 mili q\u0131r\u011f\u0131n ilhamvericil\u0259ri var ki, onlar\u0131 bir s\u00f6zl\u0259 d\u0259 ifad\u0259 etm\u0259k olur \u2013 fa\u015fistl\u0259r, da\u015fnaklar kimi\u2026<\/p>\n<p>Xolokost y\u0259hudi, Xocal\u0131 az\u0259rbaycanl\u0131lar\u0131n q\u0131r\u011f\u0131n\u0131n\u0131n ad\u0131d\u0131r.<\/p>\n<p>Fa\u015fizm y\u0259hudi, da\u015fnak t\u00fcrk soyq\u0131r\u0131m\u0131n\u0131n s\u0259b\u0259bkar\u0131d\u0131r.<\/p>\n<p>Yaln\u0131z bir f\u0259rq var: b\u00fct\u00fcn d\u00fcnya fa\u015fizmi l\u0259n\u0259tl\u0259di, fa\u015fist i\u015f\u011fal\u0131n\u0131n qar\u015f\u0131s\u0131n\u0131 ald\u0131, Xolokost faci\u0259sini etiraf etdi\u2026 Ancaq b\u00fct\u00fcn d\u00fcnya da\u015fnak\u0131 d\u0259st\u0259kl\u0259yir, erm\u0259ni i\u015f\u011fal\u0131n\u0131 dayand\u0131rmaq ist\u0259mir, Xocal\u0131 faci\u0259sini etiraf etmir\u2026<\/p>\n<p>***<\/p>\n<p>\u00d6t\u0259n \u0259srd\u0259 erm\u0259nil\u0259r Xocal\u0131n\u0131 yer \u00fcz\u00fcnd\u0259n silm\u0259k \u00fc\u00e7\u00fcn \u00fc\u00e7 soyq\u0131r\u0131m h\u0259yata ke\u00e7iribl\u0259r. Niy\u0259 m\u0259hz Xocal\u0131? Niy\u0259 erm\u0259nil\u0259r Az\u0259rbaycan\u0131n torpaqlar\u0131n\u0131 \u00f6z\u00fcn\u00fcnk\u00fcl\u0259\u015fdirm\u0259k \u00fc\u00e7\u00fcn birinci n\u00f6vb\u0259d\u0259 Xocal\u0131n\u0131 yer \u00fcz\u00fcnd\u0259n silm\u0259k ist\u0259yirdil\u0259r?<\/p>\n<p>Xocal\u0131 hans\u0131 \u00f6n\u0259m da\u015f\u0131y\u0131rd\u0131?<\/p>\n<p><strong>Xocal\u0131n\u0131n tarixi<\/strong><\/p>\n<p>Tarix d\u0259rslikl\u0259rind\u0259n \u00f6yr\u0259ndikl\u0259rimiz bunlard\u0131r: Xocal\u0131 3500 il ya\u015f\u0131 olan abid\u0259l\u0259r, kurqanlar, y\u00fcks\u0259k sivilizasiyadan x\u0259b\u0259r ver\u0259n saxs\u0131 qablar, silahlar, q\u0131z\u0131l-zin\u0259t \u0259\u015fyalar\u0131, \u015f\u00fc\u015f\u0259 par\u00e7alar\u0131 il\u0259 m\u0259\u015fhur idi. Bu \u015f\u0259h\u0259rd\u0259 eradan \u0259vv\u0259l XIV -VII \u0259srl\u0259r\u0259 aid edil\u0259n Xocal\u0131-G\u0259d\u0259b\u0259y m\u0259d\u0259niyy\u0259tinin abid\u0259l\u0259ri yerl\u0259\u015firdi, son b\u00fcr\u00fcnc v\u0259 ilkin da\u015f d\u00f6vr\u00fcn\u0259 aid d\u0259fn abid\u0259l\u0259ri \u2013 sand\u0131q q\u0259birl\u0259r, kurqanlar v\u0259 nekropollar tap\u0131lm\u0131\u015fd\u0131. Arxeoloji qaz\u0131nt\u0131lar zaman\u0131 tap\u0131lm\u0131\u015f muncuq d\u0259n\u0259l\u0259rind\u0259n birind\u0259 bizim eradan \u0259vv\u0259l 807-788-ci ill\u0259rd\u0259 ya\u015fam\u0131\u015f Assuriya \u015fah\u0131 Adadnerarinin ad\u0131 yaz\u0131lm\u0131\u015fd\u0131. T\u0259dqiqat\u00e7\u0131lar tap\u0131nt\u0131 faktlar\u0131na g\u00f6r\u0259 bu yurdu \u201cq\u0259dim d\u00fcnyan\u0131n m\u0259d\u0259niyy\u0259t m\u0259rk\u0259zi\u201d adland\u0131r\u0131rd\u0131lar.<\/p>\n<p>Xocal\u0131 Az\u0259rbaycan\u0131n m\u0259d\u0259niyy\u0259t tarixiydi&#8230;<\/p>\n<p>G\u00f6r\u00fcn\u00fcr, erm\u0259nil\u0259r Qaraba\u011f\u0131n v\u0259 \u00fcmumiyy\u0259tl\u0259, Qafqaz\u0131n \u0259n q\u0259dim xalq\u0131 olan az\u0259rbaycanl\u0131lar haqda h\u0259r \u015feyi, h\u0259m\u00e7inin onun m\u0259d\u0259niyy\u0259t tarixini silm\u0259kd\u0259 israrl\u0131yd\u0131lar.<\/p>\n<p><strong>Xocal\u0131 soyq\u0131r\u0131m\u0131n\u0131n tarixi<\/strong><\/p>\n<p>Erm\u0259nil\u0259rin Xocal\u0131ya qar\u015f\u0131 ciddi h\u0259rbi y\u00fcr\u00fc\u015f\u00fc ilk d\u0259f\u0259 1905-1906-c\u0131 ill\u0259rd\u0259 oldu. Da\u011fl\u0131q Qaraba\u011fdak\u0131 bu q\u0259dim ya\u015fay\u0131\u015f m\u0259sk\u0259ninin \u0259halisi v\u0259h\u015fic\u0259sin\u0259 q\u0259tl\u0259 yetirildi, evl\u0259ri yand\u0131rd\u0131, k\u0259nd b\u00fcsb\u00fct\u00fcn da\u011f\u0131d\u0131ld\u0131.<\/p>\n<p>1905-ci il faci\u0259l\u0259rinin canl\u0131 \u015fahidi olan erm\u0259ni Ohanis Apresyan xatir\u0259l\u0259rind\u0259 yaz\u0131r: \u201cQaraba\u011fda guya sakitliyi b\u0259rpa etm\u0259k \u00fc\u00e7\u00fcn g\u0259z\u0259n atl\u0131 kazaklar biz erm\u0259nil\u0259r\u0259 deyirdil\u0259r ki, g\u00fcnd\u00fcz vaxt\u0131 biz \u00f6z v\u0259zif\u0259mizi yerin\u0259 yetiririk, sizin az\u0259rbaycanl\u0131lara h\u00fccum etm\u0259yiniz\u0259 yol ver\u0259 bilm\u0259rik. Amma ax\u015fama do\u011fru v\u0259zif\u0259miz bitir, evl\u0259rd\u0259 qonaq oluruq. Sizin bay\u0131rda n\u0259 i\u015f g\u00f6rm\u0259yiniz daha bizi maraqland\u0131rm\u0131r.<\/p>\n<p>Bu s\u00f6zd\u0259n sonra bizimkil\u0259r silahlanaraq t\u00fcrk m\u0259h\u0259ll\u0259l\u0259rin\u0259 h\u00fccuma ke\u00e7dil\u0259r&#8230; Qap\u0131lar q\u0131r\u0131ld\u0131 v\u0259 evl\u0259rd\u0259ki \u0259n son t\u00fcrk \u00f6ld\u00fcr\u00fcl\u0259n\u0259 q\u0259d\u0259r q\u0131r\u011f\u0131nlar davam etdi. F\u0259ryad s\u0259sind\u0259n qula\u011f\u0131m\u0131 t\u0131xama\u011fa m\u0259cbur olurdum&#8230;\u201d<\/p>\n<p>Bu qanl\u0131 etiraf bir daha t\u0259sdiql\u0259yir ki, erm\u0259nil\u0259rin t\u00fcrkl\u0259r\u0259 qar\u015f\u0131 ilk q\u0131r\u011f\u0131nlar\u0131n\u0131n da arxas\u0131nda rus h\u0259rb\u00e7il\u0259ri dayan\u0131rd\u0131&#8230;<\/p>\n<p>10 il sonra erm\u0259nil\u0259rin f\u00fcrs\u0259td\u0259n istifad\u0259 ed\u0259r\u0259k az\u0259rbaycanl\u0131lara qar\u015f\u0131 t\u00f6r\u0259tdikl\u0259ri soyq\u0131r\u0131m yen\u0259 d\u0259 Xocal\u0131dan ba\u015flad\u0131. Q\u0131r\u011f\u0131nlardan yenic\u0259 \u00f6z\u00fcn\u0259 g\u0259lm\u0259y\u0259 ba\u015flayan Xocal\u0131 1917-20-ci ill\u0259rd\u0259 bir daha qan\u0131na q\u0259ltan edildi.<\/p>\n<p>B\u00fct\u00fcn Az\u0259rbaycan\u0131 \u0259hat\u0259 el\u0259y\u0259n bu q\u0131r\u011f\u0131nlar\u0131n s\u0259b\u0259bkarlar\u0131ndan biri Stepan \u015eaumyan xatir\u0259l\u0259rind\u0259 yaz\u0131rd\u0131: \u201cBiz \u0259l\u0259 d\u00fc\u015f\u0259n ilk b\u0259han\u0259d\u0259n, atl\u0131 d\u0259st\u0259mizin \u00fcz\u0259rin\u0259 basq\u0131n c\u0259hdind\u0259n istifad\u0259 etdik v\u0259 b\u00fct\u00fcn c\u0259bh\u0259 boyu h\u00fccuma ke\u00e7dik. Bizim Bak\u0131 Sovetinin yax\u015f\u0131 silahlanm\u0131\u015f 6 min n\u0259f\u0259r \u0259sg\u0259rimiz vard\u0131. \u00dcst\u0259lik, Da\u015fnaks\u00fctun partiyas\u0131n\u0131n 4 min n\u0259f\u0259rlik silahl\u0131 milli hiss\u0259l\u0259ri d\u0259 bizim s\u0259r\u0259ncam\u0131m\u0131zda idi. Sonuncular\u0131n v\u0259t\u0259nda\u015f m\u00fcharib\u0259sind\u0259 i\u015ftirak\u0131 bu m\u00fcharib\u0259y\u0259 milli q\u0131r\u011f\u0131n xarakteri verdi. Lakin bu milli q\u0131r\u011f\u0131ndan qa\u00e7maq m\u00fcmk\u00fcn deyildi&#8230;\u201d<\/p>\n<p>Stepan \u015eaumyan\u0131n \u201cqa\u00e7a bilm\u0259diyi\u201d bu milli q\u0131r\u011f\u0131nlar\u0131n \u00fcmumi n\u0259tic\u0259si olaraq y\u00fcz minl\u0259rl\u0259 Az\u0259rbaycan t\u00fcrk\u00fc q\u0259tl\u0259 yetirildi, Az\u0259rbaycan\u0131n tarixi torpaqlar\u0131nda Erm\u0259nistan adlanan d\u00f6vl\u0259t yarad\u0131ld\u0131 v\u0259 bu torpaqlarda ya\u015fayan 575 min n\u0259f\u0259r t\u00fcrk amans\u0131zl\u0131qla q\u0259tl\u0259 yetirildi.<\/p>\n<p>1905 v\u0259 1920-ci ill\u0259rd\u0259 az\u0259rbaycanl\u0131lara qar\u015f\u0131 bu terroru rus h\u0259rbi birl\u0259\u015fm\u0259l\u0259rinin t\u0259rkibind\u0259 olan 100 minlik \u201cZinavrlar\u201d ordusu, da\u015fnak alaylar\u0131, \u201c\u00c7etnik\u201d v\u0259 \u201cXmbabet\u201d h\u0259rbi-terror d\u0259st\u0259l\u0259ri, rus silahlar\u0131yla silahland\u0131r\u0131lan Andronikin \u201ck\u00f6n\u00fcll\u00fcl\u0259r korpusu\u201d v\u0259 da\u015fnaklar\u0131n 40 minlik silahl\u0131 q\u00fcvv\u0259l\u0259ri h\u0259yata ke\u00e7irmi\u015fdil\u0259r&#8230;<\/p>\n<p>1920-ci il\u0259 q\u0259d\u0259r olan b\u00fct\u00fcn bu q\u0131r\u011f\u0131nlardan \u2013 d\u0259f\u0259l\u0259rl\u0259 t\u00f6r\u0259dil\u0259n yan\u011f\u0131nlardan, q\u0131r\u011f\u0131nlardan sonra da Xocal\u0131n\u0131 yer \u00fcz\u00fcnd\u0259n silm\u0259k m\u00fcmk\u00fcn olmad\u0131. Xocal\u0131 yenid\u0259n insan n\u0259f\u0259siyl\u0259 isindi, geni\u015fl\u0259ndi, b\u00f6y\u00fcd\u00fc, \u015f\u0259h\u0259r\u0259 \u00e7evrildi.<\/p>\n<p>Sonuncu, \u00fc\u00e7\u00fcnc\u00fc h\u0259ml\u0259 is\u0259 1992-ci ilin fevral\u0131nda ba\u015f verdi. Bu d\u0259f\u0259 7 min n\u0259f\u0259rlik Xocal\u0131 \u015f\u0259h\u0259rini erm\u0259nil\u0259r b\u00fct\u00f6vl\u00fckd\u0259 m\u0259hv el\u0259m\u0259yi bacard\u0131lar, y\u00fczl\u0259rl\u0259 g\u00fcnahs\u0131z insan v\u0259h\u015fic\u0259sin\u0259 q\u0259tl\u0259 yetirildi, u\u015faq, qad\u0131n, a\u011fsaqqal, a\u011fbir\u00e7\u0259k dem\u0259d\u0259n ham\u0131s\u0131n\u0131 q\u0131rd\u0131lar, q\u0259tl\u0259 yetirdikl\u0259ri insanlar\u0131 meyitl\u0259rini t\u0259hqir etdil\u0259r.<\/p>\n<p>\u0130ndi biz b\u00fct\u00fcn d\u00fcnyan\u0131 inand\u0131rmaq ist\u0259yirik ki, erm\u0259nil\u0259r Az\u0259rbaycan torpaqlar\u0131n\u0131 i\u015f\u011fal el\u0259yibl\u0259r. Ancaq b\u00fct\u00fcn d\u00fcnya yax\u015f\u0131 bilir ki, erm\u0259nil\u0259r i\u015f\u011fal\u00e7\u0131d\u0131r v\u0259 BMT Az\u0259rbaycan torpaqlar\u0131n\u0131n i\u015f\u011faldan azad olunmas\u0131yla ba\u011fl\u0131 4 q\u0259tnam\u0259 q\u0259bul el\u0259yib\u2026<\/p>\n<p>\u0130ndi biz d\u00fcnya ictimaiyy\u0259tini inand\u0131rmaq ist\u0259yirik ki, erm\u0259nil\u0259r Az\u0259rbaycan t\u00fcrkl\u0259rin\u0259 qar\u015f\u0131 soyq\u0131r\u0131m h\u0259yata ke\u00e7iribl\u0259r. Ancaq unuduruq ki, d\u00fcnya h\u0259qiq\u0259tl\u0259ri ham\u0131dan yax\u015f\u0131 bilir. \u00c7\u00fcnki soyq\u0131r\u0131m\u0131 g\u00f6zl\u0259ri il\u0259 g\u00f6r\u0259n xarici jurnalistl\u0259r bu faktlar\u0131 hadis\u0259d\u0259n d\u0259rhal sonra d\u00fcnyaya \u00e7atd\u0131rd\u0131lar.<\/p>\n<p><strong>Soyq\u0131r\u0131m d\u00fcnya m\u0259tbuat\u0131nda<\/strong><\/p>\n<p><em><strong>Fransan\u0131n \u201cKrua \u0130-Evenaman\u201d jurnal\u0131 (29 fevral 1992-ci il):<\/strong><\/em>\u00a0\u2026Erm\u0259nil\u0259r Xocal\u0131ya h\u00fccum etmi\u015fl\u0259r. B\u00fct\u00fcn d\u00fcnya eyb\u0259c\u0259r hala sal\u0131nm\u0131\u015f meyitl\u0259rin \u015fahidi oldu. Az\u0259rbaycanl\u0131lar minl\u0259rl\u0259 \u00f6l\u0259nl\u0259r bar\u0259d\u0259 x\u0259b\u0259r verirl\u0259r.<\/p>\n<p><em><strong>\u0130ngilt\u0259r\u0259nin \u201cSandi-tayms\u201d q\u0259zeti (1 mart 1992-ci il):<\/strong><\/em>\u00a0Erm\u0259ni \u0259sg\u0259rl\u0259ri minl\u0259rl\u0259 az\u0259rbaycanl\u0131 ail\u0259sini m\u0259hv etmi\u015fl\u0259r.<\/p>\n<p><em><strong>\u0130ngilt\u0259r\u0259nin \u201cFaynen\u015fl tayms\u201d q\u0259zeti (9 mart 1992-ci il):<\/strong><\/em>\u00a0Erm\u0259nil\u0259r A\u011fdama t\u0259r\u0259f ged\u0259n d\u0259st\u0259ni g\u00fcll\u0259l\u0259mi\u015fl\u0259r. Az\u0259rbaycanl\u0131lar 1200-\u0259 q\u0259d\u0259r c\u0259s\u0259d saym\u0131\u015flar&#8230; Livanl\u0131 kinooperator t\u0259sdiq etmi\u015fdir ki, onun \u00f6lk\u0259sinin varl\u0131 da\u015fnak icmas\u0131 Qaraba\u011fa silah v\u0259 adam g\u00f6nd\u0259rir.<\/p>\n<p><em><strong>\u0130ngilt\u0259r\u0259nin \u201cTayms\u201d q\u0259zeti (4 mart 1992-ci il):<\/strong><\/em>\u00a0Az\u0259rbaycanl\u0131lar\u0131n \u00e7oxunun meyiti eyb\u0259c\u0259r hala sal\u0131nm\u0131\u015fd\u0131r, k\u00f6rp\u0259 q\u0131z\u0131n ancaq ba\u015f\u0131 qalm\u0131\u015fd\u0131r.<\/p>\n<p><em><strong>Rusiyan\u0131n \u201c\u0130zvestiya\u201d q\u0259zeti (4 mart 1992-ci il):<\/strong><\/em>\u00a0Videokamera qulaqlar\u0131 k\u0259silmi\u015f u\u015faqlar\u0131 g\u00f6st\u0259rdi. Bir qad\u0131n\u0131n sif\u0259tinin yar\u0131s\u0131 k\u0259silmi\u015fdir, ki\u015fil\u0259rin skalplar\u0131 g\u00f6t\u00fcr\u00fclm\u00fc\u015fd\u00fcr.<\/p>\n<p><em><strong>Fransan\u0131n \u201cLe Mond\u201d q\u0259zeti: (14 mart 1992-ci il):<\/strong><\/em>\u00a0A\u011fdamda olan xarici jurnalistl\u0259r Xocal\u0131da \u00f6ld\u00fcr\u00fclm\u00fc\u015f qad\u0131n v\u0259 u\u015faqlar aras\u0131nda skalplar\u0131 g\u00f6t\u00fcr\u00fclm\u00fc\u015f, d\u0131rnaqlar\u0131 \u00e7\u0131xar\u0131lm\u0131\u015f 3 n\u0259f\u0259ri g\u00f6rm\u00fc\u015fl\u0259r. Bu, az\u0259rbaycanl\u0131lar\u0131n t\u0259bli\u011fat\u0131 deyil, bu, reall\u0131qd\u0131r.<\/p>\n<p><em><strong>Rusiyan\u0131n \u201c\u0130zvestiya\u201d q\u0259zeti (13 mart 1992-ci il):<\/strong><\/em>\u00a0Mayor Leonid Kravets: M\u0259n \u015f\u0259xs\u0259n t\u0259p\u0259d\u0259 y\u00fcz\u0259 yax\u0131n meyit g\u00f6rd\u00fcm. Bir o\u011flan\u0131n ba\u015f\u0131 yox idi. H\u0259r t\u0259r\u0259fd\u0259 x\u00fcsusi q\u0259ddarl\u0131qla \u00f6ld\u00fcr\u00fclm\u00fc\u015f qad\u0131n, u\u015faq, qocalar g\u00f6r\u00fcn\u00fcrd\u00fc.<\/p>\n<p><em><strong>\u0130ngilt\u0259r\u0259nin \u201cValer aktuel\u201d jurnal\u0131 (14 mart 1992-ci il):<\/strong><\/em>\u00a0Bu \u201cmuxtar regionda\u201d erm\u0259ni silahl\u0131 d\u0259st\u0259l\u0259ri Yax\u0131n \u015e\u0259rqd\u0259n \u00e7\u0131xm\u0131\u015flarla birlikd\u0259 m\u00fcasir texnikaya, o c\u00fcml\u0259d\u0259n vertolyotlara malikdirl\u0259r. ASALA-n\u0131n Suriya v\u0259 Livanda h\u0259rbi d\u00fc\u015f\u0259rg\u0259l\u0259ri v\u0259 silah anbarlar\u0131 var. Erm\u0259nil\u0259r y\u00fczd\u0259n art\u0131q m\u00fcs\u0259lman k\u0259ndl\u0259rind\u0259 q\u0131r\u011f\u0131nlar t\u00f6r\u0259d\u0259r\u0259k Qaraba\u011fdak\u0131 az\u0259rbaycanl\u0131lar\u0131 m\u0259hv etmi\u015fl\u0259r&#8230;<\/p>\n<p>Bu faktlar\u0131 d\u00fcnya ictimaiyy\u0259tin\u0259 \u00e7atd\u0131ran xarici q\u0259zet v\u0259 jurnallar\u0131n say\u0131 y\u00fczl\u0259rl\u0259dir. D\u00fcnya ictimaiyy\u0259ti b\u00fct\u00fcn faktlar\u0131 bilir, ancaq b\u00fct\u00fcn bunlara baxmayaraq, yen\u0259 d\u0259 i\u015f\u011fal\u00e7\u0131n\u0131 m\u00fcdafi\u0259 etm\u0259kd\u0259 davam edir.<\/p>\n<p><strong>M\u0259hv edil\u0259n Xocal\u0131 s\u0259ddi<\/strong><\/p>\n<p>Erm\u0259nil\u0259r bu ya\u015fay\u0131\u015f m\u0259nt\u0259q\u0259sini m\u0259hv etm\u0259kl\u0259 bir t\u0259r\u0259fd\u0259n Az\u0259rbaycan tarixini silm\u0259y\u0259 \u00e7al\u0131\u015f\u0131rd\u0131larsa, dig\u0259r t\u0259r\u0259fd\u0259n i\u015f\u011fal planlar\u0131n\u0131 h\u0259yata ke\u00e7irm\u0259k \u00fc\u00e7\u00fcn qar\u015f\u0131lar\u0131ndak\u0131 \u0259n b\u00f6y\u00fck mane\u0259ni aradan qald\u0131rmaq ist\u0259yirdil\u0259r. \u00c7\u00fcnki Xocal\u0131 h\u0259m d\u0259 strateji bax\u0131m\u0131ndan \u00e7ox \u0259h\u0259miyy\u0259tli m\u00f6vqed\u0259 yerl\u0259\u015firdi.<\/p>\n<p>Xocal\u0131 rayonu \u015fimaldan v\u0259 \u015fimal-\u015f\u0259rqd\u0259n K\u0259lb\u0259c\u0259r v\u0259 A\u011fdam rayonlar\u0131, q\u0259rbd\u0259n La\u00e7\u0131n rayonuyla h\u0259ms\u0259rh\u0259d idi. 946 kvadrat kilometr \u0259razisinin 40 faizi me\u015f\u0259lik olan Xocal\u0131 rayonunun q\u0259rb s\u0259rh\u0259di boyunca Ki\u00e7ik Qafqaz da\u011flar\u0131 uzan\u0131rd\u0131. Rayonun \u0259n y\u00fcks\u0259k zirv\u0259si 2843 metr h\u00fcnd\u00fcrl\u00fcy\u00fc olan Q\u0131zqala v\u0259 2827 metr h\u00fcnd\u00fcrl\u00fcy\u00fc olan Q\u0131rxq\u0131z da\u011flar\u0131yd\u0131. Rayonda 100 \u00e7arpay\u0131l\u0131q x\u0259st\u0259xana, 28 tibb m\u0259nt\u0259q\u0259si, 30 m\u0259kt\u0259b, 36 kitabxana, 13 m\u0259d\u0259niyy\u0259t evi, 31 klub, 37 kinoqur\u011fu vard\u0131.<\/p>\n<p>\u018fn \u0259sas\u0131 is\u0259 Xocal\u0131 A\u011fdamdan Qaraba\u011f\u0131n tac\u0131 olan Qalaya \u2013 \u0259z\u0259m\u0259tli \u015eu\u015faya ged\u0259n yolun \u00fcst\u00fcnd\u0259, Xank\u0259ndinin 10 kilometrliyind\u0259 yerl\u0259\u015firdi.<\/p>\n<p>Erm\u0259nil\u0259r \u015eu\u015faya h\u0259ml\u0259 etm\u0259k ist\u0259y\u0259nd\u0259 sin\u0259sini qaba\u011fa ver\u0259n Xocal\u0131 olurdu \u2013 Xank\u0259ndi istiqam\u0259tind\u0259 at\u0259\u015f a\u00e7maqla d\u00fc\u015fm\u0259nin ir\u0259lil\u0259m\u0259sini \u0259ng\u0259ll\u0259yirdi&#8230;<\/p>\n<p><strong>Soyq\u0131r\u0131mla qazan\u0131lan milyonlar<\/strong><\/p>\n<p>Da\u011fl\u0131q Qaraba\u011fda erm\u0259nil\u0259rin apard\u0131\u011f\u0131 b\u00fct\u00fcn \u0259m\u0259liyyatlarda Rusiyan\u0131n 366-c\u0131 motoat\u0131c\u0131 diviziyas\u0131 aktiv i\u015ftirak edirdi. Erm\u0259ni h\u0259rbi birl\u0259\u015fm\u0259l\u0259ri il\u0259 s\u0131x m\u00fcnasib\u0259td\u0259 olan 366-c\u0131 diviziyan\u0131n komandiri Zarviqorov Yuri Yuriyevi\u00e7 h\u0259rbi \u0259m\u0259liyyatlar\u0131n qar\u015f\u0131l\u0131\u011f\u0131nda erm\u0259nil\u0259rd\u0259n pul al\u0131rd\u0131. H\u0259tta h\u0259rbi yard\u0131m m\u00fcqabilind\u0259 konkret m\u0259z\u0259nn\u0259l\u0259r d\u0259 m\u00fc\u0259yy\u0259nl\u0259\u015fmi\u015fdi. Dinc \u0259haliy\u0259 qar\u015f\u0131 q\u0131r\u011f\u0131nlarla bar\u0131\u015fmayaraq a\u011f bayraq qald\u0131r\u0131b az\u0259rbaycanl\u0131lar t\u0259r\u0259f\u0259 ke\u00e7\u0259n 366-c\u0131 alay\u0131n 3 \u0259sg\u0259rinin verdiyi m\u0259lumata g\u00f6r\u0259:<\/p>\n<p>1) Az\u0259rbaycanl\u0131lar\u0131n ya\u015fay\u0131\u015f m\u0259nt\u0259q\u0259sin\u0259 1 top at\u0259\u015fi \u2013 1300 rubla,<\/p>\n<p>2) BTR-in bir gec\u0259lik icar\u0259si \u2013 5 min rubla,<\/p>\n<p>3) Piyadalar\u0131n D\u00f6y\u00fc\u015f Ma\u015f\u0131n\u0131 \u2013 PDM-d\u0259n ibar\u0259t 6 d\u00f6y\u00fc\u015f qrupunun bir h\u0259rbi \u0259m\u0259liyyat\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn \u2013 1 milyon 500 min rubl,<\/p>\n<p>4) Ki\u00e7ik r\u00fctb\u0259li zabitl\u0259rin t\u0259limatlar\u0131na \u2013 4 min rubl v\u0259 sair \u00f6d\u0259nilirdi&#8230;<\/p>\n<p>&#8230;Son \u0259m\u0259liyyata is\u0259 erm\u0259nil\u0259r daha \u00e7ox v\u0259sait x\u0259rcl\u0259m\u0259li olmu\u015fdular.<\/p>\n<p>1992-ci il fevral\u0131n 16-da komandir Zarviqorovun raz\u0131l\u0131\u011f\u0131 il\u0259 366-c\u0131 alay\u0131n n\u0259zdind\u0259 \u201cKlukin, erm\u0259ni c\u0259bh\u0259si\u201d adl\u0131 rota yarad\u0131l\u0131r. Rotan\u0131n \u0259sg\u0259rl\u0259ri Livan, Amerika, Kanada, \u0130ran, \u0130sve\u00e7 v\u0259 Hollandiyadak\u0131 erm\u0259ni icmalar\u0131 t\u0259r\u0259find\u0259n g\u00f6nd\u0259ril\u0259n erm\u0259nil\u0259rd\u0259n, silahlar\u0131 is\u0259 366-c\u0131 alay\u0131n texnikas\u0131ndan ibar\u0259t olur. Bu rotaya Xa\u00e7ik Vartanyan ba\u015f\u00e7\u0131l\u0131q edir.<\/p>\n<p>Fevral\u0131n 17-d\u0259 is\u0259 Livandan g\u0259tiril\u0259n \u201cnayomnik\u201d q\u0131zlardan ibar\u0259t \u201c\u015eu\u015fanik\u201d snayperl\u0259r d\u0259st\u0259si yarad\u0131l\u0131r v\u0259 diviziyan\u0131n t\u0259rkibin\u0259 qat\u0131l\u0131r.<\/p>\n<p>B\u00fct\u00fcn haz\u0131rl\u0131qlar Xocal\u0131n\u0131 m\u0259hv etm\u0259y\u0259 y\u00f6n\u0259lmi\u015fdi. Ancaq bu haz\u0131rl\u0131qlara baxmayaraq, erm\u0259nil\u0259r Xocal\u0131ya d\u00f6y\u00fc\u015f\u0259-d\u00f6y\u00fc\u015f\u0259 girm\u0259y\u0259 c\u0259sar\u0259t etm\u0259dil\u0259r.<\/p>\n<p>Xocal\u0131ya h\u00fccumu 366-c\u0131 diviziya h\u0259yata ke\u00e7irdi.<\/p>\n<p>Fevral\u0131n 25-d\u0259, gec\u0259 saat 23 rad\u0259l\u0259rind\u0259 366-c\u0131 diviziya 11 istiqam\u0259td\u0259n \u2013 H\u0259s\u0259nabad k\u0259ndind\u0259n, t\u0259yyar\u0259 liman\u0131n\u0131n \u015f\u0259rqind\u0259n, \u0130ncik t\u0259p\u0259d\u0259n, donuz\u00e7uluq kompleksi istiqam\u0259tind\u0259n, Qarqar \u00e7ay\u0131n\u0131n sol v\u0259 sa\u011f\u0131ndan, Da\u015fbulaq v\u0259 Norqux yollar\u0131ndan, Da\u015ft\u0259p\u0259, Bozda\u011f v\u0259 \u018fsg\u0259ran t\u0259r\u0259fl\u0259rd\u0259n Xocal\u0131ya h\u00fccuma ke\u00e7di. \u201cQrad\u201d v\u0259 \u201cUraqan\u201d raket artilleriya qur\u011fular\u0131n\u0131n g\u00fccl\u00fc at\u0259\u015fi il\u0259 m\u00fc\u015fayi\u0259t olunan bu h\u00fccumun qar\u015f\u0131s\u0131nda c\u0259mi 12 avtomat\u0131 olan 30 n\u0259f\u0259rlik \u00f6z\u00fcn\u00fcm\u00fcdafi\u0259 batalyonunun \u0259sg\u0259rl\u0259ri v\u0259 t\u0259yyar\u0259 liman\u0131n\u0131 qoruyan 50 n\u0259f\u0259rlik milis i\u015f\u00e7il\u0259ri dayana bilm\u0259dil\u0259r.<\/p>\n<p>\u018ftraf al\u0259md\u0259n tamamil\u0259 t\u0259crid olunan Xocal\u0131n\u0131 366-c\u0131 motoat\u0131c\u0131 diviziya i\u015f\u011fal etdi, onlar\u0131n ard\u0131nca g\u0259l\u0259n erm\u0259ni h\u0259rbi birl\u0259\u015fm\u0259l\u0259ri is\u0259 yerli \u0259haliy\u0259 qar\u015f\u0131 q\u0131r\u011f\u0131nlar t\u00f6r\u0259tm\u0259y\u0259 ba\u015flad\u0131&#8230;<\/p>\n<p><strong>Rus zabitinin t\u00fcrk qan\u0131yla l\u0259k\u0259l\u0259n\u0259n \u015f\u0259r\u0259fi<\/strong><\/p>\n<p>Xocal\u0131 soyq\u0131r\u0131m\u0131nda i\u015ftirak ed\u0259n h\u0259rbi hiss\u0259l\u0259rin birinin \u0259ks-k\u0259\u015ffiyyat \u015f\u00f6b\u0259sinin r\u0259isi, polkovnik V.Savelyev erm\u0259ni terror t\u0259\u015fkilatlar\u0131yla Rusiya qo\u015fun birl\u0259\u015fm\u0259l\u0259rinin Da\u011fl\u0131q Qaraba\u011fda ke\u00e7irdiyi h\u0259rbi \u0259m\u0259liyyatlar\u0131n \u015f\u0259rhini verdiyi \u201cM\u0259xfi aray\u0131\u015f\u201d\u0131nda yaz\u0131r:<\/p>\n<p>\u201cM\u0259n b\u00fct\u00fcn bunlar\u0131 yazmaya bilm\u0259r\u0259m. \u0130nsanlar\u0131n, u\u015faq v\u0259 qad\u0131nlar\u0131n, hamil\u0259 qad\u0131nlar\u0131n g\u00fcll\u0259d\u0259n ke\u00e7mi\u015f b\u0259d\u0259nl\u0259rini unuda bilm\u0259r\u0259m. Qoy az\u0259rbaycanl\u0131lar m\u0259ni ba\u011f\u0131\u015flas\u0131nlar ki, b\u00fct\u00fcn bu qanl\u0131 v\u0259 amans\u0131z sonlu\u011fu olan hadis\u0259l\u0259rd\u0259 \u0259limd\u0259n he\u00e7 n\u0259 g\u0259lm\u0259di. T\u0259kc\u0259 yazd\u0131\u011f\u0131m aray\u0131\u015f\u0131 h\u0259m Kreml\u0259, h\u0259m d\u0259 SSR\u0130 M\u00fcdafi\u0259 Nazirliyi Ba\u015f K\u0259\u015ffiyyat \u0130dar\u0259sinin generallar\u0131na g\u00f6nd\u0259rdim. Oxuyun, dedim. Biz ruslar\u0131n zabit \u015f\u0259r\u0259fi g\u00f6r\u00fcn nec\u0259 l\u0259k\u0259l\u0259ndi\u201d.<\/p>\n<p>Silahs\u0131z \u0259haliy\u0259 \u2013 qocaya, u\u015fa\u011fa, hamil\u0259 qad\u0131na qar\u015f\u0131 i\u015fg\u0259nc\u0259 ruslar\u0131n zabit \u015f\u0259r\u0259fini l\u0259k\u0259l\u0259y\u0259n faktlar idi.<\/p>\n<p>Bu soyq\u0131r\u0131m n\u0259tic\u0259sind\u0259 613 n\u0259f\u0259r \u015f\u0259hid oldu, onlardan 56 n\u0259f\u0259r x\u00fcsusi q\u0259ddarl\u0131qla v\u0259 i\u015fg\u0259nc\u0259l\u0259rl\u0259 \u00f6ld\u00fcr\u00fcld\u00fc. 27 ail\u0259 tamamil\u0259 m\u0259hv edildi. 230 ail\u0259 ba\u015fs\u0131z qald\u0131. 1275 n\u0259f\u0259r \u0259sir d\u00fc\u015fd\u00fc.<\/p>\n<p>\u00d6ld\u00fcr\u00fcl\u0259nl\u0259r aras\u0131nda qula\u011f\u0131 k\u0259sil\u0259nl\u0259r, ba\u015f\u0131n\u0131n d\u0259risi soyulanlar vard\u0131.<\/p>\n<p>Xocal\u0131 bir \u0259srd\u0259 \u00fc\u00e7\u00fcnc\u00fc d\u0259f\u0259 erm\u0259ni v\u0259h\u015filikl\u0259rinin qar\u015f\u0131s\u0131nda aciz qald\u0131. V\u0259 \u0259vv\u0259lkil\u0259rd\u0259n f\u0259rqli olaraq, bu d\u0259f\u0259 aya\u011fa qalxa bilm\u0259di.<\/p>\n<p><strong>Erm\u0259ni v\u0259h\u015filiyind\u0259n heyr\u0259t\u0259 g\u0259l\u0259n erm\u0259ni<\/strong><\/p>\n<p>Bu faci\u0259nin \u015fahidi olan h\u0259tta erm\u0259ni jurnalisti d\u0259 g\u00f6rd\u00fckl\u0259rind\u0259n heyr\u0259t\u0259 g\u0259lmi\u015fdi. O, \u00e7ap etdirdiyi m\u0259qal\u0259sind\u0259 yaz\u0131rd\u0131:<\/p>\n<p>\u201cXocal\u0131da q\u0259tl\u0259 yetirdikl\u0259ri 100 n\u0259f\u0259rin c\u0259s\u0259dini yan-yana d\u00fcz\u0259r\u0259k k\u00f6rp\u00fc d\u00fcz\u0259ltdil\u0259r. M\u0259n bu k\u00f6rp\u00fcd\u0259ki c\u0259s\u0259dl\u0259rin \u00fcz\u0259rind\u0259n ke\u00e7\u0259nd\u0259, aya\u011f\u0131m\u0131 k\u00f6rp\u0259 bir u\u015fa\u011f\u0131n sin\u0259sin\u0259 qoyanda el\u0259 titr\u0259dim ki, fotoaparat\u0131m, bloknotum, q\u0259l\u0259mim yer\u0259 d\u00fc\u015f\u0259r\u0259k k\u00f6rp\u0259nin al qan\u0131na boyand\u0131. \u00d6z\u00fcm\u00fc tamamil\u0259 itirdim. B\u0259d\u0259nim tir-tir titr\u0259di&#8230;\u201d<\/p>\n<p>\u201c\u0130zvestiya\u201d q\u0259zetinin hadis\u0259 yerin\u0259 g\u0259l\u0259n m\u00fcxbiri V.Bellax is\u0259 m\u00fc\u015fahid\u0259l\u0259rini bel\u0259 qeyd etmi\u015fdi:<\/p>\n<p>\u201cA\u011fdama dayanmadan meyitl\u0259r g\u0259tirilirdi. Tarixd\u0259 bel\u0259 \u015feyl\u0259r g\u00f6r\u00fcnm\u0259mi\u015fdi. Meyitl\u0259rin g\u00f6zl\u0259ri \u00e7\u0131xar\u0131lm\u0131\u015f, qulaqlar\u0131 v\u0259 ba\u015flar\u0131 k\u0259silmi\u015fdi. Bir ne\u00e7\u0259 meyit zirehli ma\u015f\u0131nlara qo\u015fularaq s\u00fcr\u00fckl\u0259nmi\u015fdi. \u0130\u015fg\u0259nc\u0259l\u0259rin h\u0259ddi-h\u00fcdudu yox idi&#8230;\u201d<\/p>\n<p><strong>***<\/strong><\/p>\n<p>Xocal\u0131da bir-birinin \u00fcst\u00fcn\u0259 qalaqlanan v\u0259 od vurulub yand\u0131r\u0131ld\u0131\u011f\u0131, traktorla k\u00fcr\u00fcn\u0259r\u0259k d\u0259r\u0259y\u0259 yuvarlad\u0131ld\u0131\u011f\u0131 bar\u0259d\u0259 m\u0259lumat veril\u0259n insanlar\u0131n itkin d\u00fc\u015f\u0259n xocal\u0131lar oldu\u011funu t\u0259s\u0259vv\u00fcr etm\u0259k d\u0259 \u00e7\u0259tin deyil&#8230;<\/p>\n<p><strong>Xocal\u0131 soyq\u0131r\u0131m\u0131na d\u00fcnyan\u0131n m\u00fcnasib\u0259ti<\/strong><\/p>\n<p>Xocal\u0131 faci\u0259sini kameralar\u0131yla \u00e7\u0259k\u0259n, bu d\u0259h\u015f\u0259tl\u0259ri d\u0259f\u0259l\u0259rl\u0259 izl\u0259m\u0259k imkan\u0131 olan v\u0259 erm\u0259ni v\u0259h\u015filikl\u0259ri haqda \u00f6z jurnalistl\u0259rinin hadis\u0259 yerind\u0259n reportajlar\u0131n\u0131 oxuyan Avropa, az\u0259rbaycanl\u0131lar\u0131n deyil, erm\u0259nil\u0259rin \u201csoyq\u0131r\u0131m\u201da m\u0259ruz qald\u0131\u011f\u0131 haqq\u0131nda 1915-ci il tarixi saxtakarl\u0131\u011f\u0131n\u0131 tan\u0131y\u0131r;<\/p>\n<p>\u0130raq\u0131n K\u00fcveyt\u0259 t\u0259cav\u00fcz\u00fcn\u0259 g\u00f6r\u0259 d\u0259rhal \u0259m\u0259liyyata ba\u015flayan Q\u0259rb v\u0259 Amerika erm\u0259nil\u0259rin i\u015f\u011fal\u00e7\u0131 oldu\u011funu etiraf etdikd\u0259n sonra Az\u0259rbaycan\u0131 g\u00fcz\u0259\u015ft etm\u0259y\u0259 \u00e7a\u011f\u0131r\u0131r;<\/p>\n<p>Erm\u0259nil\u0259r i\u015f\u011fal etdikl\u0259ri \u0259razil\u0259rimizd\u0259, o c\u00fcml\u0259d\u0259n Xocal\u0131da tarixi abid\u0259l\u0259rimizi yer \u00fcz\u00fcnd\u0259n silir, ata-babalar\u0131m\u0131z\u0131n q\u0259birl\u0259rini da\u011f\u0131d\u0131r, \u0259v\u0259zind\u0259 is\u0259 Avropa \u015euras\u0131 Parlament Assambleyas\u0131 Nax\u00e7\u0131vanda m\u00f6vcud olmayan erm\u0259ni q\u0259birl\u0259rinin az\u0259rbaycanl\u0131lar t\u0259r\u0259find\u0259n guya da\u011f\u0131d\u0131lmas\u0131n\u0131 pisl\u0259y\u0259n q\u0259tnam\u0259 q\u0259bul el\u0259yir;<\/p>\n<p>Az\u0259rbaycanda mili m\u00fcnaqi\u015f\u0259 t\u00f6r\u0259dib \u00f6lk\u0259ni par\u00e7alayan separat\u00e7\u0131n\u0131n \u201cinsan haqlar\u0131\u201dn\u0131 tan\u0131yan v\u0259 buna g\u00f6r\u0259 bir-birinin ard\u0131nca b\u0259yanat ver\u0259n Avropa skalp\u0131 qopar\u0131lm\u0131\u015f, g\u00f6zl\u0259ri \u00e7\u0131xar\u0131lm\u0131\u015f, diri-diri yand\u0131r\u0131lm\u0131\u015f v\u0259 torpa\u011fa g\u00f6m\u00fclm\u00fc\u015f 575 min insan\u0131n qatilini g\u00f6rm\u0259k ist\u0259mir, \u00f6z d\u0259d\u0259-baba torpaqlar\u0131ndan qa\u00e7q\u0131n sal\u0131nm\u0131\u015f, ya\u015famaq haqq\u0131 \u0259lind\u0259n al\u0131nm\u0131\u015f 1 milyon did\u0259rginin h\u00fcquqlar\u0131n\u0131 qoruma\u011f\u0131 a\u011fl\u0131n\u0131n ucundan bel\u0259 ke\u00e7irmir.<\/p>\n<p>B\u0259s, q\u0131r\u0131lan, m\u0259hv edil\u0259n, torpaqlar\u0131 \u0259lind\u0259n al\u0131nan, \u00f6z torpa\u011f\u0131nda did\u0259rgin sal\u0131nan Az\u0259rbaycan xalq\u0131n\u0131n f\u0259ryad\u0131 e\u015fidilmirs\u0259&#8230;<\/p>\n<p><strong>&#8230;biz n\u0259 etm\u0259liyik?<\/strong><\/p>\n<p><strong><span style=\"color: #000000;\">Anar Yusifoglu<\/span><\/strong><\/p>\n<p><strong><a href=\"http:\/\/news.lent.az\/\" target=\"_blank\">Lent.az<\/a>, 25 fevral 2010.<\/strong><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>D\u00fcnyada el\u0259 \u015f\u0259h\u0259rl\u0259r, k\u0259ndl\u0259r var ki, d\u0259h\u015f\u0259ti, faci\u0259ni, k\u00fctl\u0259vi q\u0131r\u011f\u0131n\u0131 anlamaq \u00fc\u00e7\u00fcn t\u0259kc\u0259 o yerl\u0259rin adlar\u0131n\u0131 yada salmaq kifay\u0259tdir \u2013 Xolokost, Xocal\u0131 kimi\u2026 D\u00fcnyada el\u0259 mili q\u0131r\u011f\u0131n ilhamvericil\u0259ri var ki,&hellip;<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":7497,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[25,24,4,1],"tags":[],"class_list":["post-7495","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-gundm","category-manset","category-siyast","category-xbr-xtti"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/mediazona.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/7495","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/mediazona.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/mediazona.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/mediazona.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/mediazona.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=7495"}],"version-history":[{"count":3,"href":"https:\/\/mediazona.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/7495\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":7603,"href":"https:\/\/mediazona.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/7495\/revisions\/7603"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/mediazona.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/7497"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/mediazona.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=7495"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/mediazona.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=7495"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/mediazona.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=7495"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}