{"id":6485,"date":"2018-01-30T23:31:18","date_gmt":"2018-01-30T19:31:18","guid":{"rendered":"http:\/\/mediazona.az\/?p=6485"},"modified":"2018-01-30T23:31:18","modified_gmt":"2018-01-30T19:31:18","slug":"boyuk-gucl%c9%99ri-dusundur%c9%99n-sual-afrind%c9%99n-sonra-qafqaz","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/mediazona.az\/?p=6485","title":{"rendered":"B\u00f6y\u00fck g\u00fccl\u0259ri d\u00fc\u015f\u00fcnd\u00fcr\u0259n SUAL: Afrind\u0259n sonra Qafqaz?"},"content":{"rendered":"<article id=\"post-44975\" class=\"post-44975 post type-post status-publish format-standard has-post-thumbnail hentry category-gundm category-xbr-xtti\">\n<div class=\"entry-content\">\n<p><strong>T\u00fcrkiy\u0259 silahl\u0131 q\u00fcvv\u0259l\u0259ri Azad Suriya Ordusu il\u0259 birg\u0259 ke\u00e7irdiyi h\u0259rbi \u0259m\u0259liyyat n\u0259tic\u0259sind\u0259 Afrin b\u00f6lg\u0259sind\u0259ki Burasey da\u011f\u0131n\u0131 YPG terror\u00e7ular\u0131ndan tamamil\u0259 azad edib. \u018fm\u0259liyyat n\u0259tic\u0259sind\u0259 PKK-n\u0131n ikinci Q\u0259ndili adland\u0131r\u0131lan v\u0259 Suriyan\u0131n q\u0259rbind\u0259 yerl\u0259\u015f\u0259n \u0259n b\u00f6y\u00fck y\u00fcks\u0259klikl\u0259rind\u0259n biri T\u00fcrkiy\u0259 ordusunun n\u0259zar\u0259tin\u0259 ke\u00e7irilib. T\u00fcrkiy\u0259 h\u0259rbi hava q\u00fcvv\u0259l\u0259rin\u0259 m\u0259xsus \u201cF-16\u201d q\u0131r\u0131c\u0131lar\u0131, eyni zamanda, toplardan v\u0259 tanklardan a\u00e7\u0131lan at\u0259\u015fl\u0259 YPG-\u00e7il\u0259rin b\u00fct\u00fcn m\u00f6vqel\u0259ri m\u0259hv edilib.\u00a0<\/strong><\/p>\n<p>M\u0259s\u0259l\u0259y\u0259 m\u00fcnasib\u0259t bildir\u0259n prezident R\u0259c\u0259b Tayyib \u018frdo\u011fan bundan sonra T\u00fcrkiy\u0259nin b\u00f6lg\u0259d\u0259ki b\u00f6y\u00fck bir \u0259raziy\u0259 tam n\u0259zar\u0259t etm\u0259k imkan\u0131 qazand\u0131\u011f\u0131n\u0131 deyib. Siyasi m\u00fc\u015fahid\u0259\u00e7il\u0259rin q\u0259na\u0259tinc\u0259, \u201cBurasey\u201d \u0259m\u0259liyyat\u0131ndan sonra T\u00fcrkiy\u0259 h\u0259m d\u0259 Suriyada b\u00f6y\u00fck geosiyasi \u00fcst\u00fcnl\u00fck \u0259ld\u0259 edib. Bu, r\u0259smi Ankaraya yaln\u0131z terror\u00e7u qrupla\u015fmalara qar\u015f\u0131 deyil, eyni zamanda, B\u0259\u015f\u0259r \u018fs\u0259d rejimi, \u0130ran kimi geosiyasi r\u0259qibl\u0259rin\u0259 qar\u015f\u0131 regional r\u0259qab\u0259td\u0259 \u00f6n\u0259 \u00e7\u0131xmaq imkan\u0131 yarad\u0131r. Y\u0259ni T\u00fcrkiy\u0259 Suriyada v\u0259 Yax\u0131n \u015e\u0259rqd\u0259 m\u00f6vqel\u0259rini xeyli m\u00f6hk\u0259ml\u0259dib. Bu b\u00f6lg\u0259d\u0259 g\u00fcc m\u0259rk\u0259zin\u0259 \u00e7evrilm\u0259kd\u0259 olan r\u0259smi Ankaraya yax\u0131n perspektivd\u0259 C\u0259nubi Qafqazda da t\u0259sir imkanlar\u0131n\u0131 geni\u015fl\u0259ndirm\u0259k imkan\u0131 yarada bil\u0259r. \u018flb\u0259tt\u0259, T\u00fcrkiy\u0259nin C\u0259nubi Qafqazda g\u00fccl\u0259nm\u0259si ilk n\u00f6vb\u0259d\u0259, Az\u0259rbaycan\u0131n xeyrin\u0259dir. Bu da Da\u011fl\u0131q Qaraba\u011f probleminin h\u0259llin\u0259 m\u00fcsb\u0259t t\u0259sir g\u00f6st\u0259rmi\u015f olar.<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p><strong>Politoloq El\u015f\u0259n Manafov<\/strong>\u00a0\u201cC\u00fcmhuriy\u0259t\u201d q\u0259zetin\u0259 bildirib ki, T\u00fcrkiy\u0259nin C\u0259nubi Qafqazda geostrateji maraqlar\u0131 var v\u0259 bundan imtina etm\u0259k niyy\u0259tind\u0259 deyil. Sad\u0259c\u0259 olaraq, yax\u0131n perspektivd\u0259 r\u0259smi Ankaran\u0131n Suriya v\u0259 \u0130raqla m\u00fcqayis\u0259d\u0259 C\u0259nubi Qafqazda f\u0259all\u0131\u011f\u0131n\u0131n artmas\u0131 az ehtimal olunur:\u00a0<strong>\u201cT\u00fcrkiy\u0259 region d\u00f6vl\u0259ti olaraq C\u0259nubi Qafqazdak\u0131 prosesl\u0259r\u0259 d\u0259 t\u0259sir imkanlar\u0131n\u0131 geni\u015fl\u0259ndirm\u0259k bar\u0259d\u0259 d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcr. T\u0259bii ki, T\u00fcrkiy\u0259nin C\u0259nubi Qafqazda iki d\u00f6vl\u0259tl\u0259 m\u00fcnasib\u0259tl\u0259ri strateji m\u00fctt\u0259fiqlik s\u0259viyy\u0259sin\u0259 \u00e7at\u0131b. Az\u0259rbaycanla m\u00fcnasib\u0259tl\u0259r \u201cBir mill\u0259t, iki d\u00f6vl\u0259t\u201d prinsipi \u00fcz\u0259rind\u0259 qurulub v\u0259 \u00f6nd\u0259 dayan\u0131r. Amma T\u00fcrkiy\u0259nin C\u0259nubi Qafqazda geosiyasi f\u0259all\u0131\u011f\u0131n\u0131n artmas\u0131 b\u00f6lg\u0259d\u0259 Rusiyan\u0131n siyasi, h\u0259rbi v\u0259 maliyy\u0259 d\u0259st\u0259yi n\u0259tic\u0259sind\u0259 yaranm\u0131\u015f m\u00fcnaqi\u015f\u0259l\u0259rin aradan qald\u0131r\u0131lmas\u0131 \u015f\u0259raitind\u0259 m\u00fcmk\u00fcn olmal\u0131d\u0131r. Burada C\u0259nubi Osetiya, Abxaziya probleml\u0259ri var. Rusiya h\u0259min separat\u00e7\u0131 rejiml\u0259rin m\u00fcst\u0259qilliyini tan\u0131y\u0131b v\u0259 onlar\u0131n viza rejimini l\u0259\u011fv edib.<\/strong><\/p>\n<p><strong>Erm\u0259nistana g\u0259linc\u0259, T\u00fcrkiy\u0259 bu \u00f6lk\u0259 il\u0259 s\u0259rh\u0259dl\u0259ri ba\u011flay\u0131b. S\u0259rh\u0259dl\u0259rin ba\u011fl\u0131 saxlan\u0131lmas\u0131 Da\u011fl\u0131q Qaraba\u011f problemin\u0259 m\u00fcnasib\u0259td\u0259 T\u00fcrkiy\u0259nin Erm\u0259nistana \u0259sas t\u0259qzyiq vasit\u0259l\u0259rind\u0259n biri olaraq qal\u0131r. \u0130slam \u018fm\u0259kda\u015fl\u0131q T\u0259\u015fkilat\u0131n\u0131n \u00fczv\u00fc olan \u0130ran is\u0259 Erm\u0259nistana yard\u0131m g\u00f6st\u0259rir. Rusiya Erm\u0259nistanda h\u0259rbi bazalara malikdir. R\u0259smi Moskva onu da g\u00f6z\u0259l ba\u015fa d\u00fc\u015f\u00fcr ki, Suriyadak\u0131 h\u0259rbi bazalar\u0131n\u0131 geri \u00e7\u0259km\u0259si Rusiyan\u0131n \u0259r\u0259b \u00f6lk\u0259l\u0259rind\u0259ki sonuncu m\u00f6vqeyini itirm\u0259si dem\u0259k olar. Rusiya Erm\u0259nistanla da \u0259laq\u0259l\u0259ri geni\u015fl\u0259ndirm\u0259k, inki\u015faf etdirm\u0259k niyy\u0259tind\u0259dir. Rusiya Erm\u0259nistan\u0131 Q\u0259rbin t\u0259sir dair\u0259sin\u0259 buraxa bilm\u0259z. Bu m\u0259nada, T\u00fcrkiy\u0259 C\u0259nubi Qafqazda geosiyasi f\u0259all\u0131\u011f\u0131n\u0131 art\u0131rmaq \u00fc\u00e7\u00fcn Rusiya il\u0259 m\u00fcnasib\u0259tl\u0259rin\u0259 yenid\u0259n baxmal\u0131d\u0131r. Bel\u0259 olan t\u0259qdird\u0259, T\u00fcrkiy\u0259 NATO v\u0259 AB\u015e-la yax\u0131nla\u015fmaq m\u0259cburiyy\u0259tind\u0259 qalacaq.\u00a0<\/strong><\/p>\n<p><strong>Ona g\u00f6r\u0259 d\u0259 T\u00fcrkiy\u0259 m\u00f6vcud situasiyada C\u0259nubi Qafqazda geosiyasi f\u0259all\u0131\u011f\u0131n\u0131 art\u0131rmaq imkanlar\u0131na malik deyil. Rusiya il\u0259 h\u0259rbi-siyasi qar\u015f\u0131durma T\u00fcrkiy\u0259nin \u0259razi b\u00fct\u00f6vl\u00fcy\u00fc \u00fc\u00e7\u00fcn t\u0259hl\u00fck\u0259l\u0259rin yaranmas\u0131na g\u0259tirib \u00e7\u0131xaracaq. Rusiya PKK il\u0259 m\u00fcbariz\u0259d\u0259 T\u00fcrkiy\u0259y\u0259 ciddi d\u0259st\u0259k verm\u0259s\u0259 d\u0259, r\u0259smi Ankaran\u0131n Afrind\u0259 h\u0259rbi \u0259m\u0259liyyatlar aparmaq h\u00fcququnu tan\u0131d\u0131. Rusiya bu add\u0131m\u0131 atmaqla T\u00fcrkiy\u0259nin AB\u015e-la yax\u0131nla\u015fmas\u0131na imkan verm\u0259m\u0259k m\u0259qs\u0259di g\u00fcd\u00fcrd\u00fc. Suriyan\u0131n \u00f6z\u00fcnd\u0259 h\u0259rbi \u0259m\u0259liyyatlar\u0131n apar\u0131lmas\u0131 T\u00fcrkiy\u0259nin imkanlar\u0131 \u00e7\u0259r\u00e7iv\u0259sind\u0259 h\u0259yata ke\u00e7irilir. Y\u0259ni C\u0259nubi Qafqazda T\u00fcrkiy\u0259nin t\u0259sir imkanlar\u0131n\u0131 g\u00fccl\u0259ndirm\u0259si m\u00fctl\u0259q Rusiya il\u0259 qar\u015f\u0131durmaya g\u0259tirib \u00e7\u0131xara bil\u0259r. Ona g\u00f6r\u0259 d\u0259 T\u00fcrkiy\u0259 bel\u0259 bir add\u0131m\u0131 atmayacaq. C\u0259nubi Qafqazdak\u0131 m\u00fcnaqi\u015f\u0259l\u0259r aradan qalxmay\u0131nca, T\u00fcrkiy\u0259 Suriyadan f\u0259rqli olaraq, bu b\u00f6lg\u0259d\u0259 ciddi t\u0259sir imkanlar\u0131na malik olmayacaq. Da\u011fl\u0131q Qaraba\u011f probleminin h\u0259llind\u0259 d\u0259 ciddi t\u0259sir imkanlar\u0131na malik olan t\u0259r\u0259f Rusiyad\u0131r. Prezident R\u0259c\u0259b Tayyib \u018frdo\u011fan da h\u0259mkar\u0131 Vladimir Putinl\u0259 noyabr\u0131n 13-d\u0259 So\u00e7id\u0259 ke\u00e7iril\u0259n g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fcnd\u0259n sonra a\u00e7\u0131q b\u0259yan etdi ki, Rusiyan\u0131n ist\u0259yi olmasa, Erm\u0259nistan-Az\u0259rbaycan m\u00fcnaqi\u015f\u0259sinin h\u0259lli m\u00fcmk\u00fcn olmayacaq. Haz\u0131rda T\u00fcrkiy\u0259 Suriya b\u00f6hran\u0131n\u0131n aradan qald\u0131r\u0131lmas\u0131na \u00f6z\u00fcn\u00fcn \u0259razi b\u00fct\u00f6vl\u00fcy\u00fc v\u0259 t\u0259hl\u00fck\u0259sizliyi bax\u0131m\u0131ndan yana\u015f\u0131r. Paralel olaraq, C\u0259nubi Qafqazda geosiyasi f\u0259all\u0131q imkanlar\u0131n\u0131 art\u0131rmaq c\u0259hdl\u0259ri Rusiya il\u0259 maraqlar toqqu\u015fmas\u0131na g\u0259tirib \u00e7\u0131xara bil\u0259c\u0259yind\u0259n r\u0259smi Ankara bu add\u0131m\u0131 atmayacaq\u201d.\u00a0<\/strong><\/p>\n<p>Qeyd ed\u0259k ki, T\u00fcrkiy\u0259 v\u0259 Rusiya prezidentl\u0259rinin noyabr ay\u0131nda ke\u00e7irilmi\u015f g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fcnd\u0259n sonra Da\u011fl\u0131q Qaraba\u011f probleminin nizamlanmas\u0131nda Ankaran\u0131n h\u0259lledici rola malik olmas\u0131 bar\u0259d\u0259 r\u0259yl\u0259r xeyli z\u0259ifl\u0259yib. Siyasi m\u00fc\u015fahid\u0259\u00e7il\u0259rin fikrinc\u0259, T\u00fcrkiy\u0259 \u00fc\u00e7\u00fcn geostrateji bax\u0131mdan \u0259sas prioritet Suriya m\u0259s\u0259l\u0259sidir. El\u015f\u0259n Manafovun s\u00f6zl\u0259rin\u0259 g\u00f6r\u0259, C\u0259nubi Qafqaz T\u00fcrkiy\u0259nin xarici siyas\u0259tinin \u0259sas prioritet istiqam\u0259tl\u0259rind\u0259n biridir:<\/p>\n<p><strong>\u201cT\u00fcrkiy\u0259nin C\u0259nubi Qafqazda m\u00f6hk\u0259ml\u0259nm\u0259si NATO-nun v\u0259 Birl\u0259\u015fmi\u015f \u015etatlar\u0131n b\u00f6lg\u0259y\u0259 t\u0259sir imkanlar\u0131n\u0131n artmas\u0131 kontekstind\u0259 n\u0259z\u0259rd\u0259n ke\u00e7irlm\u0259lidir. B\u00f6y\u00fck politoloq \u00f6z\u00fcn\u00fcn \u201cB\u00f6y\u00fck \u015fahmat taxtas\u0131 arxas\u0131nda\u201d adl\u0131 kitab\u0131nda da AB\u015e-a C\u0259nubi Qafqazda t\u0259sir imkanlar\u0131n\u0131 geni\u015fl\u0259ndirm\u0259k \u00fc\u00e7\u00fcn T\u00fcrkiy\u0259 amilind\u0259n istifad\u0259 etm\u0259yi t\u00f6vsiyy\u0259 etmi\u015fdi. Ona g\u00f6r\u0259 d\u0259 AB\u015e Suriya v\u0259 Yax\u0131n \u015e\u0259rq siyas\u0259tind\u0259 T\u00fcrkiy\u0259d\u0259n f\u0259rqli m\u00f6vqe s\u0259rgil\u0259s\u0259 d\u0259 onun C\u0259nubi Qafqazla ba\u011fl\u0131 \u0259h\u0259miyy\u0259tini n\u0259z\u0259r\u0259 al\u0131r.<\/strong><\/p>\n<p><strong>AB\u015e iqtidar\u0131 \u018frdo\u011fan hakimiyy\u0259tini q\u0131c\u0131qland\u0131rmamaq v\u0259 yax\u0131n g\u0259l\u0259c\u0259kd\u0259 C\u0259nubi Qafqazda m\u00f6vqel\u0259rini qorumaq \u00fc\u00e7\u00fcn T\u00fcrkiy\u0259 il\u0259 m\u00fcnasib\u0259tl\u0259rinin f\u0259rqin\u0259 bundan sonra da varacaq. \u0130ndiki geosiyasi reall\u0131qlar \u00e7\u0259r\u00e7iv\u0259sind\u0259 T\u00fcrkiy\u0259nin C\u0259nubi Qafqazda paralel olaraq, t\u0259sirini art\u0131rmaq imkanlar\u0131 yox d\u0259r\u0259c\u0259sind\u0259 olmasa da, h\u0259l\u0259lik laz\u0131m olan add\u0131mlar\u0131 atmayacaq. \u00c7\u00fcnki T\u00fcrkiy\u0259 \u00fc\u00e7\u00fcn haz\u0131rda \u0259sas prioritetl\u0259r Suriya m\u00fcnaqi\u015f\u0259si, PKK terrorizmi il\u0259 m\u00fcbariz\u0259 v\u0259 F\u0259tullah G\u00fcl\u0259n problemidir. Ancaq C\u0259nubi Qafqazda T\u00fcrkiy\u0259nin Az\u0259rbaycan, G\u00fcrc\u00fcstan kimi strateji m\u00fctt\u0259fiql\u0259ri v\u0259 Erm\u0259nistan kimi t\u0259hl\u00fck\u0259 amili var. Bu s\u0259b\u0259bd\u0259n, T\u00fcrkiy\u0259 C\u0259nubi Qafqazdan da imtina etm\u0259k fikrind\u0259 deyil\u201d.\u00a0 \u00a0\u00a0<\/strong><\/p>\n<div id=\"crestashareiconincontent\" class=\"cresta-share-icon first_style\"><\/div>\n<div><\/div>\n<\/div>\n<\/article>\n<nav class=\"navigation post-navigation\">\n<div class=\"nav-links\"><\/div>\n<\/nav>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>T\u00fcrkiy\u0259 silahl\u0131 q\u00fcvv\u0259l\u0259ri Azad Suriya Ordusu il\u0259 birg\u0259 ke\u00e7irdiyi h\u0259rbi \u0259m\u0259liyyat n\u0259tic\u0259sind\u0259 Afrin b\u00f6lg\u0259sind\u0259ki Burasey da\u011f\u0131n\u0131 YPG terror\u00e7ular\u0131ndan tamamil\u0259 azad edib. \u018fm\u0259liyyat n\u0259tic\u0259sind\u0259 PKK-n\u0131n ikinci Q\u0259ndili adland\u0131r\u0131lan v\u0259 Suriyan\u0131n q\u0259rbind\u0259&hellip;<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":6487,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[6,24,4,1],"tags":[],"class_list":["post-6485","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-dunya","category-manset","category-siyast","category-xbr-xtti"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/mediazona.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/6485","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/mediazona.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/mediazona.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/mediazona.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/mediazona.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=6485"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/mediazona.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/6485\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":6488,"href":"https:\/\/mediazona.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/6485\/revisions\/6488"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/mediazona.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/6487"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/mediazona.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=6485"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/mediazona.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=6485"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/mediazona.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=6485"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}