{"id":6274,"date":"2018-01-24T10:14:32","date_gmt":"2018-01-24T06:14:32","guid":{"rendered":"http:\/\/mediazona.az\/?p=6274"},"modified":"2018-01-24T10:30:40","modified_gmt":"2018-01-24T06:30:40","slug":"az%c9%99rbaycanda-ur%c9%99k-x%c9%99st%c9%99likl%c9%99rind%c9%99n-ol%c9%99nl%c9%99rin-sayi-niy%c9%99-artir","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/mediazona.az\/?p=6274","title":{"rendered":"Az\u0259rbaycanda \u00fcr\u0259k x\u0259st\u0259likl\u0259rind\u0259n \u00f6l\u0259nl\u0259rin say\u0131 niy\u0259 art\u0131r?"},"content":{"rendered":"<p>Az\u0259rbaycanda \u00f6t\u0259n il \u00f6l\u0259n insanlar\u0131n yar\u0131dan \u00e7oxu \u00fcr\u0259k \u00e7at\u0131\u015fmazl\u0131\u011f\u0131ndan v\u0259fat edib. Bunu Milli M\u0259clisin S\u0259hiyy\u0259 komit\u0259sinin iclas\u0131nda kardioloq c\u0259rrah, deputat R\u0259\u015fad Mahmudov bildirib. O, qeyd edib ki, 2017-ci ild\u0259 Az\u0259rbaycanda \u0259hali aras\u0131nda \u00f6l\u00fcml\u0259rin \u0259n \u0259sas s\u0259b\u0259bi \u00fcr\u0259k-damar sistemi x\u0259st\u0259likl\u0259ri olub. Deputat deyib ki, v\u0259fat ed\u0259nl\u0259rin 57,8 faizi \u00fcr\u0259k \u00e7at\u0131\u015fmazl\u0131\u011f\u0131ndan \u00f6l\u00fcb. R. Mahmudovun s\u00f6zl\u0259rin\u0259 g\u00f6r\u0259, bu sah\u0259d\u0259 dinl\u0259m\u0259l\u0259r ke\u00e7irm\u0259k, t\u0259dbirl\u0259r g\u00f6rm\u0259k laz\u0131md\u0131r.<\/p>\n<p>Qeyd ed\u0259k ki, \u0259vv\u0259lki ill\u0259rl\u0259 m\u00fcqayis\u0259d\u0259 Az\u0259rbaycanda h\u0259m u\u015faqlar, h\u0259m d\u0259 b\u00f6y\u00fckl\u0259r aras\u0131nda \u00fcr\u0259k q\u00fcsurlar\u0131ndan v\u0259 \u00fcr\u0259k-damar sistemi x\u0259st\u0259likl\u0259rind\u0259n \u0259ziyy\u0259t \u00e7\u0259k\u0259nl\u0259rin say\u0131 getdikc\u0259 \u00e7oxal\u0131r. Art\u0131q kardioloqlar bununla ba\u011fl\u0131 d\u0259f\u0259l\u0259rl\u0259 h\u0259y\u0259can t\u0259pili \u00e7al\u0131blar. Son statistik m\u0259lumatlara g\u00f6r\u0259, \u00f6lk\u0259mizd\u0259 h\u0259r do\u011fulan 1000 u\u015faqdan 14-\u00fc \u00fcr\u0259k q\u00fcsuru il\u0259 do\u011fulur. \u00dcr\u0259k q\u00fcsuru il\u0259 do\u011fulan k\u00f6rp\u0259l\u0259rd\u0259n 25 faizi ilk 6 ay m\u00fcdd\u0259tind\u0259 t\u0259l\u0259f olur. Son 5 ild\u0259 Az\u0259rbaycanda t\u0259xmin\u0259n 2000-\u0259 yax\u0131n \u00fcr\u0259k q\u00fcsurlu u\u015faq \u0259m\u0259liyyat olunub. R\u0259q\u0259ml\u0259rd\u0259n d\u0259 g\u00f6r\u00fcn\u00fcr ki, \u00fcr\u0259k x\u0259st\u0259likl\u0259rind\u0259n d\u00fcnyas\u0131n\u0131 d\u0259yi\u015f\u0259nl\u0259rin v\u0259 \u0259m\u0259liyyat olunanlar\u0131n say\u0131 \u00a0\u00f6lk\u0259miz \u00fc\u00e7\u00fcn narahat\u00e7\u0131l\u0131q yaradacaq h\u0259dd\u0259 \u00e7at\u0131b. B\u0259s g\u00f6r\u0259s\u0259n Az\u0259rbaycanda \u00fcr\u0259k x\u0259st\u0259likl\u0259rinin say\u0131n\u0131n artmas\u0131 n\u0259 il\u0259 ba\u011fl\u0131d\u0131r?<br \/>\nKardioloq Adil Qeybulla deyir ki, \u00f6lk\u0259mizd\u0259 \u00fcr\u0259k x\u0259st\u0259likl\u0259rinin say\u0131n\u0131n artmas\u0131 son ill\u0259r \u00f6lk\u0259miz\u0259 daxil olan qidalar\u0131n keyfiyy\u0259ti il\u0259 ba\u011fl\u0131d\u0131r: &#8220;\u00dcr\u0259k x\u0259st\u0259likl\u0259rini s\u00fcr\u0259tl\u0259ndir\u0259n \u0259sas qida is\u0259 keyfiyy\u0259tsiz ya\u011flard\u0131r. Bu g\u00fcn bazarda olan ya\u011flar\u0131n b\u00f6y\u00fck \u0259ks\u0259riyy\u0259tinin keyfiyy\u0259t parametrl\u0259ri \u00e7ox a\u015fa\u011f\u0131d\u0131r. Onlar\u0131n t\u0259rkibin\u0259 m\u00fcxt\u0259lif bitgi ya\u011flar\u0131 vurulur. Bunlar metobolizm\u0259 u\u011frayanda xolistrinin m\u00fcbadil\u0259 m\u0259hsullar\u0131 x\u00fcsusil\u0259 x\u0131rda fraksiyal\u0131 xolistrin damarlara k\u00f6\u00e7\u00fcr. N\u0259tic\u0259d\u0259 damarlarda daralma ba\u015f verir. Dig\u0259r \u0259sas s\u0259b\u0259bl\u0259rd\u0259n biri is\u0259 insanlar\u0131n h\u0259r\u0259k\u0259tsizliyi il\u0259 ba\u011fl\u0131d\u0131r. \u00c7ox t\u0259\u0259ss\u00fcf ki, bu g\u00fcn Az\u0259rbaycanda da avtomobild\u0259n istifad\u0259 ed\u0259nl\u0259rin say\u0131 s\u00fcr\u0259tl\u0259 art\u0131r. \u00a0\u0130nsanlar h\u0259r yer\u0259 avtomobild\u0259n istifad\u0259 ed\u0259r\u0259k getm\u0259y\u0259 al\u0131\u015f\u0131rlar. Piyada g\u0259zm\u0259y\u0259 \u00fcst\u00fcnl\u00fck ver\u0259nl\u0259r azd\u0131r. Bu da insan\u0131n q\u0259bul etdiyi qida il\u0259 il\u0259 s\u0259rf etdiyi kalori aras\u0131nda bir disbalans var. H\u0259dd\u0259n art\u0131q \u00e7ox qida q\u0259bul etm\u0259y\u0259 r\u0259\u011fm\u0259n insanlar h\u0259r\u0259k\u0259tsiz qal\u0131r, yaxud da \u00e7ox az h\u0259r\u0259k\u0259t edirl\u0259r&#8221;.<br \/>\nA. Qeybullan\u0131n s\u00f6zl\u0259rin\u0259 g\u00f6r\u0259, dig\u0259r m\u0259qam is\u0259 qidalar\u0131n \u0259sas\u0259n g\u00fcn\u00fcn ikinci yar\u0131s\u0131nda q\u0259bul edilm\u0259sidir: &#8221; Bu g\u00fcn restoranlar, \u015fadl\u0131q evl\u0259ri el \u015f\u0259nlikl\u0259rini g\u00fcn\u00fcn ikinci yar\u0131s\u0131na t\u0259yin edirl\u0259r. \u0130nsanlar\u0131n \u00e7oxu g\u00fcn\u00fcn ikinci yar\u0131s\u0131 yem\u0259y\u0259 daha \u00e7ox \u00fcst\u00fcnl\u00fck verir. \u0130nsanlar bu c\u00fcr h\u0259yat t\u0259rzini d\u0259yi\u015fm\u0259lidirl\u0259r&#8221;.<br \/>\nA.\u00a0\u00a0 \u00a0Qeybulla deyir ki, bu g\u00fcn 50 ya\u015fdan yuxar\u0131 insanlar\u0131n \u00e7ox hiss\u0259sind\u0259 \u00fcr\u0259k damarlar\u0131n\u0131n kir\u0259cl\u0259\u015fm\u0259sin\u0259 g\u00f6r\u0259, stendl\u0259\u015fm\u0259 \u0259m\u0259liyyat\u0131 apar\u0131l\u0131r. Bu, \u00fcr\u0259k x\u0259st\u0259likl\u0259rind\u0259n \u00f6l\u00fcm hallar\u0131n\u0131 da art\u0131r\u0131r.<br \/>\nProfessor genefondun sa\u011flaml\u0131\u011f\u0131n\u0131n qorunmas\u0131 istiqam\u0259tind\u0259 kompleks t\u0259dbirl\u0259rin i\u015fl\u0259n\u0259r\u0259k haz\u0131rlanmal\u0131 oldu\u011funu bildirir. Onun s\u00f6zl\u0259rin\u0259 g\u00f6r\u0259, cavan ya\u015fda insanlar\u0131n infartkdan, \u00fcr\u0259k dayanmas\u0131ndan \u00f6l\u0259nl\u0259rin say\u0131 artmas\u0131 ciddi siqnal olmal\u0131d\u0131r.<br \/>\nA.\u00a0\u00a0 \u00a0Qeybulla \u00fcr\u0259k x\u0259st\u0259likl\u0259ri riskini azaltmaq \u00fc\u00e7\u00fcn keyfiyy\u0259tli qidalanman\u0131n, h\u0259r\u0259k\u0259tliliyin \u015f\u0259rt oldu\u011funu s\u00f6yl\u0259yir. Onun s\u00f6zl\u0259rin\u0259 g\u00f6r\u0259, bununla yana\u015f\u0131 xolistrinin y\u00fcks\u0259lm\u0259m\u0259si \u00fc\u00e7\u00fcn vaxta\u015f\u0131r\u0131 m\u00fcayin\u0259 olunmaq da vacibdir: &#8220;M\u0259nim \u0259sas t\u00f6vsiyy\u0259m odur ki, insanlar qidalanmaya diqq\u0259t yetirsinl\u0259r. Keyfiyy\u0259tli qidalardan, ya\u011flardan istifad\u0259 etsinl\u0259r. Eyni zamanda idmanla m\u0259\u015f\u011ful olsunlar. \u0130mkan daxilind\u0259 passiv h\u0259yat t\u0259rzind\u0259n uzaqla\u015fs\u0131nlar<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Az\u0259rbaycanda \u00f6t\u0259n il \u00f6l\u0259n insanlar\u0131n yar\u0131dan \u00e7oxu \u00fcr\u0259k \u00e7at\u0131\u015fmazl\u0131\u011f\u0131ndan v\u0259fat edib. Bunu Milli M\u0259clisin S\u0259hiyy\u0259 komit\u0259sinin iclas\u0131nda kardioloq c\u0259rrah, deputat R\u0259\u015fad Mahmudov bildirib. O, qeyd edib ki, 2017-ci ild\u0259 Az\u0259rbaycanda&hellip;<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":6275,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[25,24,9,7,1],"tags":[],"class_list":["post-6274","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-gundm","category-manset","category-sagliq","category-sosial","category-xbr-xtti"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/mediazona.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/6274","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/mediazona.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/mediazona.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/mediazona.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/mediazona.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=6274"}],"version-history":[{"count":2,"href":"https:\/\/mediazona.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/6274\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":6280,"href":"https:\/\/mediazona.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/6274\/revisions\/6280"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/mediazona.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/6275"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/mediazona.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=6274"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/mediazona.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=6274"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/mediazona.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=6274"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}