{"id":3959,"date":"2017-11-08T09:25:51","date_gmt":"2017-11-08T05:25:51","guid":{"rendered":"http:\/\/mediazona.az\/?p=3959"},"modified":"2017-11-08T09:25:51","modified_gmt":"2017-11-08T05:25:51","slug":"bir-gec%c9%99lik-h%c9%99zzd%c9%99n-g%c9%99l%c9%99n-x%c9%99st%c9%99likl%c9%99r","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/mediazona.az\/?p=3959","title":{"rendered":"Bir gec\u0259lik h\u0259zzd\u0259n g\u0259l\u0259n x\u0259st\u0259likl\u0259r&#8230;"},"content":{"rendered":"<p>&#8220;D\u00fcnya elmi s\u00fcbut edir ki, bu \u00fcsullar d\u0259ri x\u0259r\u00e7\u0259ngin\u0259 d\u0259 s\u0259b\u0259b ola bilir&#8221;.<\/p>\n<p>Bu fikirl\u0259ri Respublikan\u0131n ba\u015f dermatoveneroloqu, Tibb Universitetinin d\u0259ri-z\u00f6hr\u0259vi kafedras\u0131n\u0131n m\u00fcdiri, professor Z\u00fclf\u00fcqar F\u0259r\u0259cov publika.az-a m\u00fcsahib\u0259sind\u0259 deyib. Z.F\u0259r\u0259cov haz\u0131rda \u00f6lk\u0259mizd\u0259 \u0259n \u00e7ox m\u00fc\u015fahid\u0259 edil\u0259n d\u0259ri-z\u00f6hr\u0259vi x\u0259st\u0259likl\u0259ri, onlar\u0131n yay\u0131lma s\u0259b\u0259bi, sa\u00e7 t\u00f6k\u00fclm\u0259si, d\u0259rinin g\u0259ncliyini qorumaq \u00fc\u00e7\u00fcn istifad\u0259 edil\u0259n \u00fcsullar bar\u0259d\u0259 dan\u0131\u015f\u0131b.<\/p>\n<p>&#8211; Z\u00fclf\u00fcqar h\u0259kim, \u0259vv\u0259lc\u0259 ist\u0259rdim ki, bu g\u00fcn \u00f6lk\u0259mizd\u0259 daha geni\u015f yay\u0131lan d\u0259ri-z\u00f6hr\u0259vi x\u0259st\u0259likl\u0259r bar\u0259d\u0259 m\u0259lumat ver\u0259siniz.<br \/>\n&#8211; Son ill\u0259r pullu d\u0259mrov, d\u0259rinin g\u00f6b\u0259l\u0259k x\u0259st\u0259likl\u0259rinin bir \u00e7ox formalar\u0131, \u0259sas\u0259n ayaqlarda epidermofitiya, rubrofitiya, o\u011flan u\u015faqlar\u0131nda tirxofitiya kimi x\u0259st\u0259likl\u0259ri m\u00fc\u015fahid\u0259 edirik. Trixofitiya daha \u00e7ox ba\u015f\u0131n t\u00fckl\u00fc hiss\u0259si v\u0259 hamar d\u0259rid\u0259 m\u00fc\u015fahid\u0259 olunur. O\u011flan u\u015faqlar\u0131 idmanla m\u0259\u015f\u011ful olur, m\u0259s\u0259l\u0259n, g\u00fcl\u0259\u015f\u0259 gedirl\u0259r v\u0259 eyni d\u00f6\u015f\u0259k \u00fcz\u0259rind\u0259 m\u0259\u015fq ed\u0259rk\u0259n x\u0259st\u0259liy\u0259 yoluxurlar. \u0130rsi d\u0259ri x\u0259st\u0259likl\u0259rin\u0259 tez-tez rast g\u0259lirik. Bunun da ba\u015fl\u0131ca s\u0259b\u0259bi qohum evlilikl\u0259rinin \u00e7ox olmas\u0131d\u0131r. X\u00fcsus\u0259n d\u0259, c\u0259nub zonas\u0131nda, Nax\u00e7\u0131vandan m\u00fcraci\u0259t ed\u0259n x\u0259st\u0259l\u0259rd\u0259 daha \u00e7ox irsi dermatozlar, m\u0259s\u0259l\u0259n, ixtioz x\u0259st\u0259liyin\u0259 t\u0259sad\u00fcf edirik. \u00d6lk\u0259mizd\u0259 h\u0259m\u00e7inin sklerodermiya, q\u0131rm\u0131z\u0131 qurd e\u015f\u0259n\u0259yi kimi x\u0259st\u0259likl\u0259r yay\u0131l\u0131b ki, \u0259sas\u0259n autoimmun x\u0259st\u0259likl\u0259ri adlan\u0131rlar. B\u0259dxass\u0259li x\u0259st\u0259likl\u0259rd\u0259n d\u0259rinin limfomas\u0131, Kapo\u015fi sarkomas\u0131 kimi x\u0259st\u0259likl\u0259rl\u0259 ba\u011fl\u0131 da m\u00fcraci\u0259t edirl\u0259r. Bununla yana\u015f\u0131 qotur x\u0259st\u0259l\u0259ri d\u0259 qeyd\u0259 al\u0131n\u0131r.<br \/>\n&#8211; Qotur ad\u0259t\u0259n, m\u00fcharib\u0259 \u015f\u0259raitind\u0259 yay\u0131lan x\u0259st\u0259lik deyilmi?<br \/>\n&#8211; Qotur x\u0259st\u0259liyi \u0259hali miqrasiya ed\u0259nd\u0259, ekstremal s\u0259raitd\u0259 daha \u00e7ox yay\u0131l\u0131r. Lakin rayonla \u015f\u0259h\u0259r aras\u0131nda \u0259laq\u0259nin geni\u015fl\u0259nm\u0259si n\u0259tic\u0259sind\u0259 qotur x\u0259st\u0259liyin\u0259 d\u0259 tez-tez t\u0259sad\u00fcf edirik.<br \/>\n&#8211; Z\u00f6hr\u0259vi x\u0259st\u0259likl\u0259rind\u0259n \u0259n \u00e7ox hans\u0131lar yay\u0131l\u0131b?<br \/>\n&#8211; Bildiyiniz kimi, bu x\u0259st\u0259likl\u0259r cinsi yolla \u00f6t\u00fcr\u00fcl\u0259n infeksiyalard\u0131r. Siflis, s\u00fcz\u0259n\u0259k x\u0259st\u0259likl\u0259ri, torixomanyaz, xlamidiya kimi infeksiyalarla x\u0259st\u0259l\u0259r m\u00fcraci\u0259t edir. Lakin t\u0259\u0259ss\u00fcfl\u0259ndirici hald\u0131r ki, \u0259hali maarifl\u0259nm\u0259y\u0259 meyilli deyil. Biz x\u0259st\u0259y\u0259 x\u0259st\u0259liyin f\u0259sadlar\u0131n\u0131, haz\u0131rk\u0131 durumu izah edirik, lakin onlar laz\u0131m olan m\u00fcalic\u0259ni tam yerin\u0259 yetirmirl\u0259r. \u00c7ox zaman m\u00fcalic\u0259ni tam aparmad\u0131qlar\u0131na g\u00f6r\u0259 x\u0259st\u0259liyin f\u0259sadla\u015fm\u0131\u015f m\u0259rh\u0259l\u0259sind\u0259 m\u00fcraci\u0259t edirl\u0259r. \u0130nsanlar sanki \u00f6zl\u0259rin\u0259 qar\u015f\u0131 laqeyd olublar. Bunun n\u0259tic\u0259sind\u0259 s\u00f6zs\u00fcz ki, x\u0259st\u0259liy\u0259 yoluxanlar\u0131n say\u0131 da artacaq. Unutmaq olmaz ki, d\u0259ri-z\u00f6hr\u0259vi x\u0259st\u0259likl\u0259ri birba\u015fa mill\u0259tin genefonduna z\u0259r\u0259r vurur. X\u00fcsus\u0259n d\u0259, z\u00f6hr\u0259vi x\u0259st\u0259likl\u0259rd\u0259 h\u0259kim v\u0259 x\u0259st\u0259nin ciddi yana\u015fmas\u0131 m\u00fctl\u0259qdir. Z\u00f6hr\u0259vi x\u0259st\u0259likl\u0259r ikincili sonsuzluqlar \u0259m\u0259l\u0259 g\u0259tirir, bir s\u0131ra a\u011f\u0131r f\u0259sadlar verir.<br \/>\n&#8211; Gec a\u015fkarlanma, t\u00fcrk\u0259\u00e7ar\u0259 v\u0259 ya yar\u0131m\u00e7\u0131q m\u00fcalic\u0259 hans\u0131 f\u0259sadlara s\u0259b\u0259b ola bil\u0259r?<br \/>\n&#8211; Bizim yan\u0131m\u0131za pepipus kimi a\u011f\u0131r x\u0259st\u0259likl\u0259 m\u00fcraci\u0259t ed\u0259nl\u0259r olur. Bel\u0259 x\u0259st\u0259l\u0259r \u0259vv\u0259l \u00f6l\u00fcm\u0259 m\u0259hkum idi. Son ill\u0259r tibbin inki\u015faf\u0131 il\u0259 bel\u0259 x\u0259st\u0259l\u0259rin \u00f6m\u00fcrl\u0259ri uzan\u0131r, kliniki sa\u011flaml\u0131q da \u0259ld\u0259 edirik. C\u0259nub zonas\u0131ndan bir cavan q\u0131zda bu x\u0259st\u0259lik a\u015fkar edilmi\u015fdi. Bu, ad\u0259t\u0259n 30 ya\u015fdan sonra qeyd\u0259 al\u0131n\u0131r, reproduktiv d\u00f6vrd\u0259 daha aqressiv gedi\u015f\u0259 malik olur v\u0259 ad\u0259t\u0259n, 40 ya\u015fdan sonra t\u0259sad\u00fcf edilir. Bu q\u0131z\u0131n is\u0259 16 ya\u015f\u0131 var idi. Onu x\u0259st\u0259xanada m\u00fcalic\u0259 edilm\u0259sini t\u00f6vsiy\u0259 etdik. Lakin ail\u0259 q\u0259ti \u015f\u0259kild\u0259 buna qar\u015f\u0131 \u00e7\u0131xd\u0131. Ev \u015f\u0259raitind\u0259 m\u00fcalic\u0259 yazd\u0131q, 1 h\u0259ft\u0259 sonra t\u0259krar m\u00fcayin\u0259 m\u0259sl\u0259h\u0259t g\u00f6rd\u00fck. Ancaq ail\u0259 bizim diaqnozumuzdan sonra q\u0131z\u0131 rayonda ba\u015fqa h\u0259kim\u0259 g\u00f6st\u0259rib, sonra t\u00fcrk\u0259\u00e7ar\u0259 \u00fcsullarla m\u00fcalic\u0259 etm\u0259y\u0259 \u00e7al\u0131\u015f\u0131blar. Q\u0131z\u0131 bir ne\u00e7\u0259 ay sonra x\u0259r\u0259kd\u0259 g\u0259tirdil\u0259r. T\u0259\u0259ss\u00fcf ki, v\u0259t\u0259nda\u015flar x\u0259st\u0259liyin \u00f6z-\u00f6z\u00fcn\u0259 ke\u00e7ib ged\u0259c\u0259yini d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcrl\u0259r. Lakin zaman g\u00f6st\u0259rir ki, m\u00fcalic\u0259siz he\u00e7 n\u0259 ke\u00e7mir, \u0259ksin\u0259 daha b\u00f6y\u00fck f\u0259sad verir. Eyni hal z\u00f6hr\u0259vi x\u0259st\u0259likl\u0259rin\u0259 d\u0259 aiddir. Siflis x\u0259st\u0259si birinci d\u00f6vr\u00fcnd\u0259 m\u00fcraci\u0259t ed\u0259rs\u0259, daha yax\u015f\u0131 n\u0259tic\u0259 \u0259ld\u0259 etm\u0259y\u0259 imkan verir. Ancaq x\u0259st\u0259l\u0259r b\u0259z\u0259n m\u00fcalic\u0259d\u0259n yay\u0131n\u0131rlar. Bu zaman is\u0259 x\u0259st\u0259lik n\u00f6vb\u0259ti m\u0259rh\u0259l\u0259l\u0259r\u0259 ke\u00e7ir v\u0259 m\u00fcalic\u0259 \u00e7\u0259tinl\u0259\u015fir. Bel\u0259 x\u0259st\u0259l\u0259r\u0259 v\u0259ziyy\u0259t izah ed\u0259nd\u0259, x\u0259st\u0259xanada m\u00fcalic\u0259 edilm\u0259si t\u0259l\u0259b olunanda haqlar\u0131n\u0131n pozuldu\u011funu deyirl\u0259r. Lakin z\u00f6hr\u0259vi x\u0259st\u0259lik mill\u0259tin genefonduna t\u0259sir ed\u0259n x\u0259st\u0259likl\u0259rd\u0259ndir. Siflis getdikc\u0259 \u00f6z d\u00f6vrl\u0259rini d\u0259yi\u015fir, daha da a\u011f\u0131rla\u015f\u0131r. \u018fvv\u0259l yara m\u0259hdud nayih\u0259d\u0259 \u0259m\u0259l\u0259 g\u0259lirs\u0259, sonra dig\u0259r orqanlara da yay\u0131l\u0131r v\u0259 art\u0131q sistem hal\u0131 da\u015f\u0131y\u0131r. X\u00fcsus\u0259n, \u00fcr\u0259k, sinir sistemin\u0259 a\u011f\u0131r f\u0259sadlar verir. 1-2-ci d\u00f6vrl\u0259rd\u0259 100 faiz\u0259 q\u0259d\u0259r n\u0259tic\u0259 \u0259ld\u0259 ed\u0259 biliriks\u0259, sonrak\u0131 m\u0259rh\u0259l\u0259l\u0259rd\u0259 n\u0259tic\u0259 o q\u0259d\u0259r d\u0259 yax\u015f\u0131 olmur.<\/p>\n<p>&#8211; 2 ild\u0259n art\u0131qd\u0131r ki, \u00f6lk\u0259mizd\u0259 nikahdan \u0259vv\u0259l icbari tibbi m\u00fcayin\u0259l\u0259r apar\u0131l\u0131r. M\u00fcayin\u0259 olunan x\u0259st\u0259likl\u0259rd\u0259n biri d\u0259 siflisdir. Bu d\u00f6vr \u0259rzind\u0259 1300-d\u0259n \u00e7ox siflis x\u0259st\u0259si a\u015fkar edilib. Bu r\u0259q\u0259m g\u00f6zl\u0259nil\u0259ndir, yoxsa t\u0259\u0259cc\u00fcbl\u00fc?<br \/>\n&#8211; Bu r\u0259q\u0259m\u0259 birm\u0259nal\u0131 \u015f\u0259kild\u0259 g\u00f6zl\u0259nil\u0259n v\u0259 ya g\u00f6zl\u0259nilm\u0259z dem\u0259k olmaz. \u018fsas m\u0259s\u0259l\u0259 bunun s\u0259b\u0259bini m\u00fc\u0259yy\u0259n etm\u0259kdir. Siflis x\u0259st\u0259liyin\u0259 yoluxma hallar\u0131n\u0131n artmas\u0131n\u0131n ba\u015fl\u0131ca s\u0259b\u0259bl\u0259rind\u0259n biri insanlar\u0131n g\u0259nc ya\u015flar\u0131nda xaric\u0259 &#8211; Rusiya, Ukrayna, Belarus kimi \u00f6lk\u0259l\u0259r\u0259 olan s\u0259f\u0259rl\u0259ridir. G\u0259ncl\u0259r emosional olur, bu s\u0259f\u0259rl\u0259r zaman\u0131 t\u0259sad\u00fcfi cinsi m\u00fcnasib\u0259tl\u0259rd\u0259n x\u0259st\u0259likl\u0259r\u0259 yoluxurlar. \u00d6lk\u0259y\u0259 g\u0259l\u0259nd\u0259 is\u0259 onu yayma\u011fa ba\u015flay\u0131rlar. \u018fn \u0259sas\u0131 vaxt\u0131nda m\u00fcraci\u0259t etmirl\u0259r. Siflisin m\u0259nfi c\u0259h\u0259tl\u0259rind\u0259n biri d\u0259 birinci d\u00f6vr\u00fcnd\u0259 \u0259m\u0259l\u0259 g\u0259l\u0259n xora \u00f6z-\u00f6z\u00fcn\u0259 yox ola bilir. \u0130nsanlar bunu sa\u011falma kimi ba\u015fa d\u00fc\u015f\u00fcr. Lakin bir m\u00fcdd\u0259t sonra h\u0259r hans\u0131 soyuqd\u0259ym\u0259, b\u0259d\u0259ninin immunitetind\u0259ki d\u0259yi\u015fiklik n\u0259tic\u0259sind\u0259 x\u0259st\u0259lik yenid\u0259n ba\u015f qald\u0131r\u0131r. \u0130kinci d\u00f6vr\u00fcnd\u0259 x\u0259st\u0259lik allergiyaya b\u0259nz\u0259yir, h\u0259kiml\u0259r ona allergik diaqnoz da qoya bil\u0259rl\u0259r, h\u0259tta bir m\u00fcdd\u0259t sonra bu allergiyalar da sa\u011fala bil\u0259r. Sonra is\u0259 b\u0259d\u0259nin m\u0259hdud nayih\u0259l\u0259rind\u0259 &#8211; qoltuqalt\u0131 \u00e7uxur, qas\u0131q, \u0259ll\u0259rin i\u00e7\u0259risi, ayaqlar\u0131n alt\u0131, boynun arxa hiss\u0259sind\u0259 s\u0259pkil\u0259r \u0259m\u0259l\u0259 g\u0259l\u0259 bilir.<br \/>\n&#8211; X\u0259st\u0259lik yoluxmu\u015f \u015f\u0259xs t\u0259kc\u0259 \u00f6z\u00fc \u00fc\u00e7\u00fcn deyil, bir evd\u0259 ya\u015fad\u0131\u011f\u0131 ail\u0259 \u00fczvl\u0259rin\u0259 v\u0259 h\u0259yat yolda\u015f\u0131na da t\u0259hl\u00fck\u0259 yarad\u0131r&#8230;<br \/>\n&#8211; \u015e\u00fcbh\u0259siz. X\u0259st\u0259liyin ikinci d\u00f6vr\u00fcnd\u0259 a\u011f\u0131zda yaralar \u0259m\u0259l\u0259 g\u0259lir. H\u0259min \u015f\u0259xs ail\u0259lidirs\u0259, \u0259\u015fyalar, alt paltarlar\u0131 vasit\u0259sil\u0259 d\u0259 ke\u00e7\u0259 bilir. Ona g\u00f6r\u0259 buna h\u0259m d\u0259 m\u0259i\u015f\u0259t siflisi d\u0259 deyirl\u0259r. Bu x\u0259st\u0259lik cinsi yolla yana\u015f\u0131 m\u0259i\u015f\u0259td\u0259 eyni \u0259\u015fyalardan istifad\u0259 il\u0259 d\u0259 yay\u0131l\u0131r. Buna 97 faiz cinsi yolla ke\u00e7irs\u0259, 2-3 faiz m\u0259\u015fi\u0259t yolu il\u0259 yoluxmaq m\u00fcmk\u00fcnd\u00fcr. H\u0259m\u00e7inin bu x\u0259st\u0259lik hamil\u0259liyin ikinci yar\u0131s\u0131nda anadan da d\u00f6l\u0259 ke\u00e7\u0259 bil\u0259r.<br \/>\n&#8211; Nikahdan \u0259vv\u0259l icbari tibbi m\u00fcayin\u0259l\u0259r n\u0259tic\u0259sind\u0259 a\u015fkarlanan siflis x\u0259st\u0259l\u0259rinin ham\u0131s\u0131 m\u00fcalic\u0259y\u0259 c\u0259lb edilib?<br \/>\n&#8211; H\u0259min x\u0259st\u0259l\u0259rin ham\u0131s\u0131 dispanser m\u00fcalic\u0259y\u0259 c\u0259lb olunur. Amma bir az sa\u011falandan sonra x\u0259st\u0259lik \u00fcmumi v\u0259ziyy\u0259tl\u0259rin\u0259 t\u0259sir etm\u0259diyind\u0259n \u00f6zl\u0259rini sa\u011flam hesab edirl\u0259r. Bel\u0259 x\u0259st\u0259l\u0259r m\u00fcalic\u0259d\u0259n yay\u0131na bilirl\u0259r.<br \/>\n&#8211; Siflis a\u015fkarlanandan sonra nikahdan imtina ed\u0259n c\u00fctl\u00fck olub?<br \/>\n&#8211; Siflis m\u00fcalic\u0259 olunan x\u0259st\u0259likdir. Vaxt\u0131nda m\u00fcraci\u0259t edildikd\u0259, tam sa\u011falmaq m\u00fcmk\u00fcnd\u00fcr. Lakin t\u0259krar yoluxma da inkar edilmir. 3-c\u00fc d\u00f6vrd\u0259 art\u0131q daxili orqanlar v\u0259 sinir sistemind\u0259 probleml\u0259r yaran\u0131r, a\u011f\u0131r f\u0259sadlar verir. \u00dcr\u0259kd\u0259 kardiovaskulyar sistemd\u0259 d\u0259yi\u015fiklik olur. Bir d\u0259f\u0259 qad\u0131nda ikincili t\u0259z\u0259li siflis a\u015fkarlanm\u0131\u015fd\u0131. Yolda\u015f\u0131n\u0131 da m\u00fcayin\u0259 etdik, onda siflis gizli gedirdi. Ki\u015fi ail\u0259 qurmam\u0131\u015fdan \u0259vv\u0259l \u015f\u00fcbh\u0259li kontakt\u0131 olub v\u0259 oradan s\u00fczn\u0259k x\u0259st\u0259liyin\u0259 yoluxub. Poliklinikalarda ona iyn\u0259 t\u0259yin edibl\u0259r v\u0259 ifrazat dayan\u0131b. Bununla da o\u011flan sa\u011flam oldu\u011funu d\u00fc\u015f\u00fcn\u0259r\u0259k ail\u0259 qurub. Sonra yolda\u015f\u0131 hamil\u0259 olanda onda ikincili t\u0259z\u0259li siflis a\u015fkarlan\u0131b. Qad\u0131n\u0131 m\u00fcalic\u0259 etdik, u\u015faq sa\u011flam d\u00fcnyaya g\u0259ldi. H\u0259m d\u0259 ki\u015fi m\u00fcalic\u0259y\u0259 c\u0259lb edildi. Ona g\u00f6r\u0259 d\u0259 siflis kimi x\u0259st\u0259likl\u0259rl\u0259 dermetonevroloq m\u0259\u015f\u011ful olmal\u0131d\u0131r ki, problemi vaxt\u0131nda a\u015fkarlay\u0131b, d\u00fczg\u00fcn diaqnoz qoya bilsin.<\/p>\n<p>&#8211; D\u0259ri-z\u00f6hr\u0259vi x\u0259st\u0259likl\u0259rin\u0259 yoluxmalar\u0131n say\u0131nda art\u0131m varm\u0131?<br \/>\n&#8211; B\u0259li, art\u0131m m\u00fc\u015fahid\u0259 edilir. Lakin bunu b\u00fct\u00fcn x\u0259st\u0259likl\u0259r\u0259 aid etm\u0259k olmaz.<br \/>\n&#8211; B\u00f6lg\u0259l\u0259rd\u0259 v\u0259 paytaxtda hans\u0131 n\u00f6v d\u0259ri-z\u00f6hr\u0259vi x\u0259st\u0259likl\u0259r daha \u00e7ox yay\u0131l\u0131b?<br \/>\n&#8211; Biz\u0259 b\u00fct\u00fcn b\u00f6lg\u0259l\u0259rd\u0259n m\u00fcraci\u0259t edirl\u0259r. C\u0259nub b\u00f6lg\u0259sind\u0259 \u0259sas\u0259n irsi d\u0259ri x\u0259st\u0259likl\u0259ri daha \u00e7ox m\u00fc\u015fahid\u0259 olunur. Bunun da ba\u015fl\u0131ca s\u0259b\u0259bi qohum nikahlar\u0131n \u00fcst\u00fcnl\u00fck t\u0259\u015fkil etm\u0259sidir. Nax\u00e7\u0131van b\u00f6lg\u0259sind\u0259 d\u0259 ox\u015far v\u0259ziyy\u0259t var. Z\u00f6hr\u0259vi x\u0259st\u0259likl\u0259r \u0259sas\u0259n \u015e\u0259mkir, G\u0259nc\u0259, Tovuz zonalarda yay\u0131l\u0131b. Bu da h\u0259min b\u00f6lg\u0259l\u0259rd\u0259 insanlar\u0131n daha \u00e7ox miqrasiya etm\u0259si il\u0259 ba\u011fl\u0131d\u0131r.<br \/>\n&#8211; D\u0259ri v\u0259 z\u00f6hr\u0259vi x\u0259st\u0259likl\u0259ri insana hans\u0131 yollarla yoluxur?<br \/>\n&#8211; Z\u00f6hr\u0259vi x\u0259st\u0259likl\u0259rind\u0259 \u0259sas yol cinsi \u0259laq\u0259dir. D\u0259ri x\u0259st\u0259likl\u0259rind\u0259 is\u0259 konkret fikir dem\u0259k \u00e7\u0259tindir. \u00c7\u00fcnki 2 mind\u0259n \u00e7ox x\u0259st\u0259lik n\u00f6v\u00fc var, bunlar\u0131n \u00e7oxunun etiopotegenizmi m\u0259lum deyil. B\u0259zil\u0259rind\u0259 is\u0259 m\u0259lumdur v\u0259 ona uy\u011fun m\u00fcalic\u0259 apar\u0131l\u0131r. Bizd\u0259 d\u0259ri x\u0259st\u0259likl\u0259ri aras\u0131nda \u0259n \u00e7ox irsi yolla \u00f6t\u00fcr\u00fcl\u0259nl\u0259r geni\u015f yay\u0131l\u0131b. Aortaimmun x\u0259st\u0259likl\u0259r\u0259 \u00e7ox t\u0259sad\u00fcf edirik. D\u0259ri x\u0259st\u0259likl\u0259rinin inki\u015faf\u0131nda ekoloji faktorlar da m\u00fch\u00fcm rol oynay\u0131r. Ekoloji faktorlar s\u0259b\u0259bind\u0259n d\u0259rinin b\u0259dxass\u0259li x\u0259st\u0259likl\u0259ri d\u0259ri x\u0259r\u00e7\u0259ngi, d\u0259ri t\u00f6r\u0259m\u0259l\u0259ri yarana bil\u0259r. Endokrinoloji d\u0259yi\u015fiklikl\u0259r d\u0259 d\u0259ri x\u0259st\u0259likl\u0259rin\u0259 s\u0259b\u0259b olur.<br \/>\nPe\u015f\u0259 il\u0259 \u0259laq\u0259dar olaraq yaranan d\u0259ri x\u0259st\u0259likl\u0259ri var. Ekzema, d\u0259rinin intiham\u0131 kimi x\u0259st\u0259likl\u0259r daha \u00e7ox uzun m\u00fcdd\u0259t g\u00fcn\u0259\u015f \u015f\u00fcalar\u0131n\u0131n t\u0259siri alt\u0131nda qalanlarda yarana bil\u0259r. H\u0259m\u00e7inin k\u00fcl\u0259yin t\u0259sirind\u0259n allergik \u00f6vr\u0259 yarana bil\u0259r. Meteoroloji faktorlardan dodaqlar\u0131n formas\u0131 d\u0259yi\u015f\u0259 bil\u0259r, bu da d\u0259ri x\u0259st\u0259likl\u0259rind\u0259n biri hesab edilir.<br \/>\n&#8211; D\u00fczd\u00fcr, indi m\u00f6vs\u00fcm\u00fc deyil. Lakin g\u00fcn\u0259\u015f vannalar\u0131 q\u0259bul etm\u0259k d\u0259rid\u0259 hans\u0131 f\u0259sadlar yarada bil\u0259r?<br \/>\n&#8211; G\u00fcn\u0259\u015f vannalar\u0131 b\u0259d\u0259nimiz \u00fc\u00e7\u00fcn n\u0259 q\u0259d\u0259r vacib olsa da, s\u0259h\u0259r saat 10-dan sonra z\u0259r\u0259rli hesab edilir. H\u0259tta b\u0259dxass\u0259li x\u0259st\u0259likl\u0259rin yaranmas\u0131na da s\u0259b\u0259b ola bil\u0259r. M\u00fcmk\u00fcn halda ancaq s\u0259h\u0259r v\u0259 ax\u015fam saatlar\u0131nda G\u00fcn\u0259\u015f vannas\u0131 q\u0259bul etm\u0259k olar.<br \/>\n&#8211; Amma b\u0259zi sah\u0259l\u0259r var ki, orada \u00e7al\u0131\u015fanlar g\u00fcnorta saatlar\u0131nda bel\u0259 G\u00fcn\u0259\u015f \u015f\u00fcalar\u0131n\u0131n alt\u0131nda i\u015fl\u0259m\u0259li olurlar. Bu s\u00f6zl\u0259riniz onlar\u0131 qorxuya sala bil\u0259r.<br \/>\n&#8211; D\u00fczd\u00fcr, b\u00f6lg\u0259l\u0259rimizd\u0259 t\u0259s\u0259r\u00fcfatla m\u0259\u015f\u011ful olan insanlar var ki, onlar bu c\u00fcr \u015f\u0259raitd\u0259 i\u015fl\u0259yirl\u0259r. Onlar qorxuya d\u00fc\u015fm\u0259sinl\u0259r. Sad\u0259c\u0259 G\u00fcn\u0259\u015f \u015f\u00fcalar\u0131n\u0131n t\u0259sirind\u0259n qorunmaq \u00fc\u00e7\u00fcn qabaqlay\u0131c\u0131 t\u0259dbirl\u0259r g\u00f6rm\u0259lidirl\u0259r. \u0130ri papaqlar, qapal\u0131 geyiml\u0259r, x\u00fcsusi kreml\u0259rd\u0259n istifad\u0259 ed\u0259 bil\u0259rl\u0259r. G\u00fcnorta vaxt\u0131 1 saat G\u00fcn\u0259\u015f \u015f\u00fcalar\u0131n\u0131n t\u0259siri alt\u0131nda olandan sonra d\u0259rid\u0259 quruluq, yan\u0131qlar \u0259m\u0259l\u0259 g\u0259l\u0259 bil\u0259r.<\/p>\n<p>&#8211; S\u00fcni \u00fcsullarla d\u0259rinin r\u0259ngini qaraltmaq \u00fc\u00e7\u00fcn solyarid\u0259n istifad\u0259 edirl\u0259r. Bu da G\u00fcn\u0259\u015f \u015f\u00fcalar\u0131 q\u0259d\u0259r z\u0259r\u0259rlidirmi?<br \/>\n&#8211; Uzun m\u00fcdd\u0259t bu \u00fcsullardan istifad\u0259 s\u00f6zs\u00fcz ki, d\u0259riy\u0259 m\u0259nfi t\u0259sir g\u00f6st\u0259rir. D\u00fcnya elmi s\u00fcbut edir ki, bu \u00fcsullar d\u0259rid\u0259 bir \u00e7ox probleml\u0259r yarana, h\u0259tta d\u0259ri x\u0259r\u00e7\u0259ngin\u0259 d\u0259 s\u0259b\u0259b ola bilir. T\u0259cr\u00fcb\u0259mizd\u0259 d\u0259 bel\u0259 hallarla qar\u015f\u0131la\u015fm\u0131\u015f\u0131q.<br \/>\n&#8211; B\u0259z\u0259n G\u00fcn\u0259\u015f kreml\u0259rinin d\u0259 d\u0259riy\u0259 z\u0259r\u0259r verdiyini deyirl\u0259r&#8230;<br \/>\n&#8211; \u018fb\u0259tt\u0259, m\u0259hsul keyfiyy\u0259tsiz haz\u0131rlan\u0131bsa, z\u0259r\u0259ri olacaq. Lakin bu m\u0259hsullar\u0131n istehsal edildiyi bir \u00e7ox \u00f6lk\u0259l\u0259r keyfiyy\u0259t\u0259 h\u0259ssas yana\u015f\u0131r. H\u0259min kreml\u0259rd\u0259n istifad\u0259 z\u0259r\u0259rli hesab olunmur. Ad \u00e7\u0259kib reklam etm\u0259k ist\u0259mir\u0259m, lakin m\u0259n \u00f6z\u00fcm d\u0259 g\u00fcn\u0259\u015f kreml\u0259rind\u0259n istifad\u0259 edir\u0259m. Bir m\u0259qam da var ki, b\u0259zi insanlar\u0131n d\u0259risi h\u0259ssas olur v\u0259 kreml\u0259rin t\u0259rkibind\u0259ki h\u0259r hans\u0131 komponent\u0259 reaksiya ver\u0259 bilir. Ancaq bu kremin z\u0259r\u0259rli oldu\u011fu anlam\u0131na g\u0259lm\u0259m\u0259lidir.<br \/>\n&#8211; Sa\u00e7 t\u00f6k\u00fclm\u0259si d\u0259 d\u0259ri problemidir. Dey\u0259rdim ki, son vaxtlar\u0131n \u0259n aktual probleml\u0259rind\u0259n biridir. B\u0259z\u0259n he\u00e7 bir \u00fcsul bu prosesi m\u00fcsb\u0259t t\u0259sir etmir&#8230;<br \/>\n&#8211; Bu problemin qar\u015f\u0131s\u0131n\u0131 almaq \u00fc\u00e7\u00fcn \u0259vv\u0259lc\u0259 s\u0259b\u0259bi bilm\u0259k laz\u0131md\u0131r. Sa\u00e7 t\u00f6k\u00fclm\u0259sinin ocaql\u0131, total, \u00fcmumi seyr\u0259lm\u0259 formalar\u0131 var. Bunlar\u0131n h\u0259r bir f\u0259rdi yana\u015fma t\u0259l\u0259b edir. Sa\u00e7 t\u00f6k\u00fclm\u0259sind\u0259 qidalanma, ekoloji, endokrinoloji faktorlar m\u00fch\u00fcm s\u0259b\u0259bl\u0259rd\u0259ndir. \u018fn \u00e7ox da endokrinoloji d\u0259yi\u015fiklikl\u0259r s\u0259b\u0259bind\u0259n sa\u00e7lar t\u00f6k\u00fcl\u00fcr. Xalq aras\u0131nda zob kimi tan\u0131nan x\u0259st\u0259lik, h\u0259tta siflis x\u0259st\u0259liyi, sa\u00e7lar\u0131n t\u00f6k\u00fclm\u0259sin\u0259 s\u0259b\u0259b olur. Bu x\u0259st\u0259likl\u0259ri m\u00fcalic\u0259 ed\u0259nd\u0259n sonra t\u00f6k\u00fclm\u0259 dayan\u0131r. H\u0259m\u00e7inin b\u0259dxass\u0259li \u015fi\u015fl\u0259r zaman\u0131 b\u0259zi d\u0259rmanlar\u0131n q\u0259bulu da sa\u00e7 t\u00f6k\u00fclm\u0259sin\u0259 s\u0259b\u0259b olur. Eyni zamanda endrogenik sa\u00e7lar\u0131n t\u00f6k\u00fclm\u0259si problemi d\u0259 var ki, bu da hormonlardak\u0131 problem s\u0259b\u0259bind\u0259n yaran\u0131r. Bu s\u0259b\u0259bd\u0259n qaynaqlanan problemi d\u0259 aradan qald\u0131rmaq m\u00fcmk\u00fcnd\u00fcr.<br \/>\n&#8211; Son d\u00f6vrl\u0259r t\u00f6k\u00fcl\u0259n sa\u00e7lar\u0131n yeri \u0259kdirm\u0259kl\u0259 doldurulur.<br \/>\n&#8211; Sa\u00e7 \u0259kdirm\u0259k texnologiyas\u0131na ehtiyatla yana\u015fmaq laz\u0131md\u0131r. M\u0259s\u0259l\u0259n, sa\u00e7 t\u00f6k\u00fclm\u0259si sebariya x\u0259st\u0259liyi s\u0259b\u0259bind\u0259n ba\u015f verirs\u0259, birinci x\u0259st\u0259liyi m\u00fcalic\u0259 etm\u0259k laz\u0131md\u0131r. Sa\u00e7 t\u00f6k\u00fclm\u0259sin\u0259 s\u0259b\u0259b olan x\u0259st\u0259liyi m\u00fcalic\u0259 etm\u0259s\u0259k, b\u0259d\u0259n \u0259kilmi\u015f sa\u00e7\u0131 da q\u0259bul etm\u0259y\u0259 bil\u0259r. \u00c7oxlar\u0131 is\u0259 insanlar problemin d\u0259rinliyin\u0259 varmadan add\u0131m at\u0131rlar.<\/p>\n<p>&#8211; D\u0259rinin qocalmas\u0131n\u0131 gecikdirm\u0259k son d\u00f6vrl\u0259rin aktual m\u00f6vzular\u0131ndand\u0131r. D\u00fczd\u00fcr, bu x\u0259st\u0259lik deyil. T\u0259bii prosesdir, lakin insanlar \u00fcz\u00fcnd\u0259 q\u0131r\u0131\u015f g\u00f6rm\u0259k ist\u0259mir v\u0259 bunun \u00fc\u00e7\u00fcn m\u00fcxt\u0259lif \u00fcsullara \u0259l at\u0131rlar. Tez-tez m\u00fc\u0259yy\u0259n qidalar\u0131n qocalman\u0131 gecikdirm\u0259si bar\u0259d\u0259 oxuyuruq. Bu yana\u015fma n\u0259 q\u0259d\u0259r do\u011fru ola bil\u0259r?<br \/>\n&#8211; S\u00fcni sur\u0259td\u0259 d\u0259rinin qaraldanda o quruyur, n\u0259f\u0259s almas\u0131n\u0131 \u00e7\u0259tinl\u0259\u015fir v\u0259 d\u0259rid\u0259 q\u0131r\u0131\u015flar \u0259m\u0259l\u0259 g\u0259lir. T\u0259cr\u00fcb\u0259md\u0259 d\u0259 m\u00fc\u015fahid\u0259 etmi\u015f\u0259m ki, s\u00fcr\u00fcc\u00fcl\u0259r uzun m\u00fcdd\u0259t eyni istiqam\u0259td\u0259 G\u00fcn\u0259\u015f \u015f\u00fcalar\u0131n\u0131n t\u0259sirind\u0259 olduqlar\u0131ndan \u00fczl\u0259rinin bir t\u0259r\u0259finin d\u0259risi daha \u00e7ox q\u0131r\u0131\u015f\u0131r. El\u0259c\u0259 d\u0259, vitaminl\u0259ri q\u0259bul etm\u0259kl\u0259 d\u0259rini qidaland\u0131ra bilirik. Q\u0259bul etdiyimiz qidalar d\u0259rinin qurumas\u0131n\u0131n qar\u015f\u0131s\u0131n\u0131 al\u0131r v\u0259 qocalmaya t\u0259sir ed\u0259 bilir.<br \/>\n&#8211; B\u0259zi g\u0259ncl\u0259\u015fdirici kreml\u0259r reklam edilir. Onlar\u0131n q\u0131r\u0131\u015flar\u0131 aradan qald\u0131rd\u0131\u011f\u0131 deyilir. Bunlar n\u0259 q\u0259d\u0259r t\u0259sirli olur?<br \/>\n&#8211; Qidaland\u0131r\u0131c\u0131 kreml\u0259r d\u0259rinin qan d\u00f6vran\u0131, sinir uclar\u0131n\u0131 qidalanmas\u0131na m\u00fcsb\u0259t t\u0259sir g\u00f6st\u0259rir. D\u0259rinin funksiyalar\u0131na t\u0259sir edir v\u0259 \u00f6z\u00fcn\u00fcb\u0259rpa prosesi daha da s\u00fcr\u0259tl\u0259nir. N\u0259tic\u0259d\u0259 d\u0259ri cavan g\u00f6r\u00fcn\u00fcr.<br \/>\n&#8211; Qidalar v\u0259 kreml\u0259rl\u0259 yana\u015f\u0131 mezoterapiya kimi \u00fcsullar da t\u0259tbiq edilir. Bu \u00fcsul bar\u0259d\u0259 n\u0259 dey\u0259 bil\u0259rsiniz? Hans\u0131 ya\u015fdan sonra istifad\u0259 daha do\u011frudur?<br \/>\n&#8211; Bu c\u00fcr kosmetoloji \u00fcsullar\u0131 inkar etmirik. B\u0259zi qad\u0131nlar q\u0131r\u0131\u015flarla bar\u0131\u015fa bilmir v\u0259 odur ki, mezoterapiyaya \u00fcz tututur. Kreml\u0259rl\u0259 birlikd\u0259 mezoterapiyan\u0131n m\u00fcsb\u0259t t\u0259r\u0259fl\u0259ri var. Bu c\u00fcr prosesl\u0259r \u00fc\u00e7\u00fcn konkret ya\u015f olmasa da, 30 ya\u015fdan sonra edilm\u0259si daha m\u0259sl\u0259h\u0259tli olar.<\/p>\n<p>&#8211; \u018fvv\u0259ll\u0259r m\u00fc\u015fahid\u0259 edilm\u0259y\u0259n hans\u0131 d\u0259ri-z\u00f6hr\u0259vi x\u0259st\u0259liyin\u0259 art\u0131q \u00f6lk\u0259mizd\u0259 rast g\u0259lirsiniz?<br \/>\n&#8211; D\u00fcz\u00fcn\u00fc des\u0259m? bel\u0259 bir x\u0259st\u0259lik a\u011fl\u0131ma g\u0259lmir. Lakin b\u0259zi d\u0259ri-z\u00f6hr\u0259vi x\u0259st\u0259likl\u0259rinin rast g\u0259linm\u0259 tezliyi art\u0131b. Sudurja, pepifus, siflis x\u0259st\u0259liyi son vaxtlar Az\u0259rbaycanda art\u0131b. Burada ekoloji v\u0259 irsi faktorlar\u0131n rolu b\u00f6y\u00fckd\u00fcr.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>&#8220;D\u00fcnya elmi s\u00fcbut edir ki, bu \u00fcsullar d\u0259ri x\u0259r\u00e7\u0259ngin\u0259 d\u0259 s\u0259b\u0259b ola bilir&#8221;. Bu fikirl\u0259ri Respublikan\u0131n ba\u015f dermatoveneroloqu, Tibb Universitetinin d\u0259ri-z\u00f6hr\u0259vi kafedras\u0131n\u0131n m\u00fcdiri, professor Z\u00fclf\u00fcqar F\u0259r\u0259cov publika.az-a m\u00fcsahib\u0259sind\u0259 deyib. Z.F\u0259r\u0259cov&hellip;<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":3960,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[25,24,9,7,1],"tags":[],"class_list":["post-3959","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-gundm","category-manset","category-sagliq","category-sosial","category-xbr-xtti"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/mediazona.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/3959","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/mediazona.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/mediazona.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/mediazona.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/mediazona.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=3959"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/mediazona.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/3959\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":3961,"href":"https:\/\/mediazona.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/3959\/revisions\/3961"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/mediazona.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/3960"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/mediazona.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=3959"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/mediazona.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=3959"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/mediazona.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=3959"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}