{"id":27866,"date":"2025-07-24T15:48:39","date_gmt":"2025-07-24T11:48:39","guid":{"rendered":"https:\/\/mediazona.az\/?p=27866"},"modified":"2025-07-24T15:48:39","modified_gmt":"2025-07-24T11:48:39","slug":"turk-etnonimi-v%c9%99-tor%c9%99l%c9%99ri-yunus-oguz-yazir-11","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/mediazona.az\/?p=27866","title":{"rendered":"\u201cT\u00fcrk\u201d etnonimi v\u0259 t\u00f6r\u0259l\u0259ri &#8211; YUNUS O\u011eUZ yaz\u0131r"},"content":{"rendered":"<p><strong>\u018fvv\u0259lini\u00a0 buradan\u00a0 oxuya bil\u0259rsiniz:<\/strong><\/p>\n<p><strong>https:\/\/mediazona.az\/?p=27860<\/strong><\/p>\n<p>Yuxar\u0131da qeyd etdiyimiz kimi t\u00fcrk c\u0259miyy\u0259tinin n\u00fcv\u0259si ail\u0259 idi v\u0259 bu al\u0259nin \u0259sas\u0131n\u0131 ata-ana-usaq t\u0259\u015fkil edirdi. Ata-anan\u0131n \u00fc\u00e7 \u0259sas v\u0259zif\u0259si vard\u0131:<\/p>\n<div class=\"AdviadNativeVideo\"><\/div>\n<p><strong>1.\u00a0\u00a0\u00a0 \u00d6vlad\u0131 halal\u00a0 qazancla\u00a0 yedizdirm\u0259k, l\u0259yaq\u0259tl\u0259 yeti\u015fdirm\u0259k, b\u00f6y\u00fctm\u0259k, c\u0259miyy\u0259tin bir hiss\u0259si etm\u0259k;<\/strong><\/p>\n<p><strong>2.\u00a0\u00a0\u00a0 \u00d6vlad\u0131 c\u0259miyy\u0259tin bir hiss\u0259si etm\u0259k \u00fc\u00e7\u00fcn d\u00f6vr\u00fcn t\u0259l\u0259bin\u0259 uy\u011fun olaraq t\u0259rbiy\u0259 etm\u0259k, t\u00f6r\u0259l\u0259ri m\u0259nims\u0259tdirm\u0259k, qorxmaz d\u00f6y\u00fc\u015f\u00e7\u00fc kimi b\u00f6y\u00fctm\u0259k;<\/strong><\/p>\n<p><strong>3.\u00a0\u00a0\u00a0 \u00d6vlad\u0131 evl\u0259ndirm\u0259k, yaxud \u0259r\u0259 verm\u0259k.<\/strong><\/p>\n<p>Ata-anan\u0131n yaz\u0131lmam\u0131\u015f bu v\u0259zif\u0259l\u0259ri min ill\u0259rdir n\u0259sild\u0259n-n\u0259sil\u0259 ke\u00e7ir, zamana uy\u011fun olaraq d\u0259yi\u015fiklikl\u0259r olsa da, mahiyy\u0259ti d\u0259yi\u015fmirdi. El\u0259 indinin \u00f6z\u00fcnd\u0259 d\u0259 d\u00fcnyan\u0131n qloballa\u015fmas\u0131na baxmayaraq, t\u00fcrk d\u00fcnyas\u0131nda ata-anan\u0131n bu fundamental v\u0259zif\u0259si d\u0259yi\u015fm\u0259mi\u015fdir.<\/p>\n<p>\u0130slamaq\u0259d\u0259rki d\u00f6vrd\u0259 t\u00fcrk qad\u0131nlar\u0131 \u00fczl\u0259rini, (el\u0259 islam\u0131n ilk \u00e7a\u011flar\u0131nda da) gizl\u0259tmirdirl\u0259r. T\u00f6r\u0259y\u0259 uy\u011fun olaraq q\u0131z\u0131n raz\u0131l\u0131\u011f\u0131 olmadan xaqan da olsa ona \u0259r\u0259 getm\u0259zdi.<\/p>\n<p>Oymaqda, obada &#8220;bayramlar, yar\u0131\u015flar v\u0259 dig\u0259r m\u0259rasiml\u0259r zaman\u0131 &#8220;q\u0131z&#8221;, yaxud &#8220;o\u011flan&#8221; b\u0259y\u0259nm\u0259k prosesi gedirdi. Ola bil\u0259rdi ki, q\u0131z v\u0259 o\u011flan u\u015faql\u0131qdan bir yerd\u0259 b\u00f6y\u00fcs\u00fcnl\u0259r, sonradan bir-birl\u0259rin\u0259 k\u00f6n\u00fcl versinl\u0259r.<\/p>\n<p>\u0130slam d\u00f6vr\u00fcnd\u0259 is\u0259 bu qaydalar qism\u0259n d\u0259yi\u015fikliy\u0259 m\u0259ruz qald\u0131. Bel\u0259 ki, \u015f\u0259h\u0259rd\u0259 oturub ya\u015famaq ist\u0259y\u0259n t\u00fcrkl\u0259ri \u00f6z soyda\u015flar\u0131 &#8220;duraq&#8221; adland\u0131r\u0131rd\u0131. Bu, o anlama g\u0259lirdi ki, \u015f\u0259h\u0259rd\u0259 ya\u015famaq ist\u0259y\u0259n t\u00fcrkl\u0259r, ax\u0131n\u00e7\u0131l\u0131\u011f\u0131 dayand\u0131r\u0131r, daha y\u00fcr\u00fc\u015fl\u0259rd\u0259 i\u015ftirak etmirdil\u0259r, y\u0259ni dayand\u0131, durdu.<\/p>\n<p>\u0130slam d\u00f6vr\u00fcnd\u0259 \u015f\u0259h\u0259rd\u0259 ya\u015fayan t\u00fcrkl\u0259rin q\u0131z b\u0259y\u0259nm\u0259k prosesi islam d\u00f6vr\u00fcnd\u0259 ba\u015fqala\u015fd\u0131.<\/p>\n<p>Yuxar\u0131da qeyd etdiyimiz kimi t\u00fcrk ail\u0259sind\u0259, n\u0259slin davam etdirilm\u0259sind\u0259 \u0259sas m\u0259s\u0259l\u0259 sa\u011flaml\u0131q hesab edilirdi. Buna g\u00f6r\u0259 d\u0259 islamiyy\u0259t d\u00f6vr\u00fcnd\u0259 &#8220;q\u0131z b\u0259y\u0259nm\u0259k&#8221;\u00a0 prosesi hamamdan ba\u015flay\u0131rd\u0131. Q\u0131z\u0131n b\u0259d\u0259n d\u00fczl\u00fcy\u00fcn\u00fc, \u0259yriliyini, yaras\u0131n\u0131, xoras\u0131n\u0131, t\u0259mizliyini hamamda yuyunmaq prosesi daha tez \u00fcz\u0259 \u00e7\u0131xar\u0131rd\u0131. Ad\u0259t\u0259n, &#8220;ara\u00e7\u0131&#8221; vasit\u0259sil\u0259 b\u0259yin anas\u0131 g\u0259l\u0259c\u0259k g\u0259linin\u0259 g\u00f6z yetirir, v\u00fccudunun sa\u011flaml\u0131\u011f\u0131na, dilinin \u015firinliyin\u0259, ac\u0131l\u0131\u011f\u0131na, oturu\u015funa, duru\u015funa diqq\u0259t yetirirdi.<\/p>\n<p>Bir-birini sev\u0259n g\u0259ncl\u0259rin evl\u0259nm\u0259sin\u0259 (t\u0259biidir ki, ata v\u0259 analar\u0131n raz\u0131l\u0131\u011f\u0131ndan sonra) &#8220;qovu\u015fmaq&#8221; deyilir. Q\u0131z\u0131n bakir\u0259liyi bu evl\u0259nm\u0259d\u0259 x\u00fcsusi \u0259h\u0259miyy\u0259t k\u0259sb edir v\u0259 q\u0259dim t\u00fcrkl\u0259rd\u0259 bu &#8220;qapaq&#8221; adlan\u0131rd\u0131.<\/p>\n<p>&#8220;Ara\u00e7\u0131&#8221; vasit\u0259sil\u0259 o\u011flan evind\u0259n ana q\u0131z evin\u0259 t\u0259\u015frif apar\u0131rd\u0131. Buna &#8220;a\u011f\u0131z aramaq&#8221; deyirdil\u0259r. &#8220;A\u011f\u0131z aramaq&#8221; bir ne\u00e7\u0259 g\u00fcnd\u0259n, bir ne\u00e7\u0259 aya q\u0259d\u0259r \u00e7\u0259k\u0259 bil\u0259rdi.<\/p>\n<p>Bundan sonra &#8220;ara\u00e7\u0131&#8221; il\u0259 o\u011flan evin\u0259 x\u0259b\u0259r g\u00f6nd\u0259rilirdi ki, g\u0259r\u0259k q\u0131z\u0131n da a\u011fz\u0131n\u0131 arayaq, atas\u0131 il\u0259 m\u0259sl\u0259h\u0259tl\u0259\u015f\u0259k. H\u0259r iki t\u0259r\u0259f raz\u0131l\u0131\u011fa g\u0259ldikd\u0259n sonra, o\u011flan evi elin a\u011fsaqqal\u0131, a\u011fbir\u00e7\u0259yi ba\u015fda olmaqla q\u0131z evin\u0259 yollan\u0131rd\u0131lar. B\u0259z\u0259n q\u0131z evi naz edir, o\u011flan evini \u0259libo\u015f geri qaytar\u0131r, deyilirdi ki, bir fikirl\u0259\u015f\u0259k. Amma yen\u0259 d\u0259 raz\u0131l\u0131q olurdusa, o\u011flan evi bilirdi ki, bu d\u0259f\u0259 q\u0131z\u0131 ver\u0259c\u0259kl\u0259r. &#8220;Ara\u00e7\u0131&#8221; bu aralarda \u00e7ox f\u0259al olurdu. O zaman o\u011flan evi erk\u0259k heyvana q\u0131rm\u0131z\u0131 lent ba\u011flay\u0131b q\u0131z evin\u0259 yollan\u0131rd\u0131.<\/p>\n<p>Raz\u0131l\u0131q zaman\u0131 q\u0131z atas\u0131 &#8220;verdim&#8221;, o\u011flan evi is\u0259 &#8220;ald\u0131m&#8221; dey\u0259r, bununla da v\u0259d\u0259 sadiq qald\u0131qlar\u0131n\u0131 bildir\u0259rdil\u0259r. Bundan sonra evlilik v\u0259 toy m\u00fczakir\u0259sin\u0259 ba\u015flay\u0131rd\u0131lar. O\u011flan evi sosial v\u0259ziyy\u0259tin\u0259 g\u00f6r\u0259 q\u0131z evin\u0259 ba\u015fl\u0131q verirdi. Bundan \u0259lav\u0259 &#8220;s\u00fcdl\u00fck&#8221;, &#8220;qan bahas\u0131&#8221; deyil\u0259n \u00f6d\u0259m\u0259l\u0259r, yaxud h\u0259diyy\u0259l\u0259r olurdu. G\u0259linin ata-anas\u0131na, qarda\u015f v\u0259 bac\u0131lar\u0131na da h\u0259diyy\u0259l\u0259r verilirdi, buna &#8220;a\u011f\u0131rl\u0131q&#8221; deyilirdi.<\/p>\n<p>B\u00fct\u00fcn bunlara &#8220;kal\u0131n&#8221; deyilirdi. Sonralar bu s\u00f6z\u00fc &#8220;kal\u0131m&#8221; kimi i\u015fl\u0259tdil\u0259r v\u0259 indi d\u0259 i\u015fl\u0259k s\u00f6zd\u00fcr. Yen\u0259 sosial v\u0259ziyy\u0259td\u0259n as\u0131l\u0131 olaraq &#8220;d\u00fcnir&#8221;l\u0259r (qudalar) q\u0131z toyunun x\u0259rcinin bir hiss\u0259sinin o\u011flan evi t\u0259r\u0259find\u0259n \u00f6d\u0259nilm\u0259sini m\u00fczakir\u0259 edirdil\u0259r.<\/p>\n<p>Bel\u0259likl\u0259, evl\u0259nm\u0259 bir nec\u0259 m\u0259rh\u0259l\u0259d\u0259n ke\u00e7ir:<\/p>\n<p><strong>1.\u00a0\u00a0\u00a0 Q\u0131zaxtarma (b\u0259z\u0259n o\u011flan v\u0259 q\u0131z bir-birl\u0259rini sevir, anaya bu bar\u0259d\u0259 bildiri\u015f verirl\u0259r.)<\/strong><\/p>\n<p><strong>2.\u00a0\u00a0\u00a0 Q\u0131zb\u0259y\u0259nm\u0259 (o\u011flan v\u0259 q\u0131z\u0131n bir-birl\u0259rini b\u0259y\u0259nm\u0259si h\u0259l\u0259 he\u00e7 n\u0259yi h\u0259ll etmirdi. Laz\u0131m idi ki, ata-anan\u0131n da raz\u0131l\u0131\u011f\u0131 olsun).<\/strong><\/p>\n<p><strong>3.\u00a0\u00a0\u00a0 El\u00e7ilik.<\/strong><\/p>\n<p><strong>4.\u00a0\u00a0\u00a0 Toy m\u0259rh\u0259l\u0259si<\/strong><\/p>\n<p>Toy m\u0259rh\u0259l\u0259si iki yer\u0259 b\u00f6l\u00fcn\u00fcrd\u00fc; q\u0131z toyu, o\u011flan toyu.<\/p>\n<p>Q\u0131z toyundan sonra q\u0131z r\u0259sm\u0259n g\u0259lin say\u0131l\u0131rd\u0131. \u018fsas\u0259n qad\u0131nlar\u0131n i\u015ftirak etdiyi bu toyda g\u0259lin\u0259 m\u00fcxt\u0259lif h\u0259diyy\u0259l\u0259r verilirdi. Q\u0131rm\u0131z\u0131 g\u0259linlik paltar\u0131 geyin\u0259n q\u0131z, ba\u015f\u0131na &#8220;didim&#8221; deyil\u0259n tac qoyurdu. B\u0259yin &#8220;sa\u011fd\u0131\u015f\u0131 v\u0259 sold\u0131\u015f\u0131&#8221; oldu\u011fu kimi, &#8220;q\u0131z toyu&#8221;nda da g\u0259linin &#8220;sa\u011fd\u0131\u015f\u0131&#8221;, &#8220;sold\u0131\u015f\u0131&#8221; olurdu. Ad\u0259t\u0259n sa\u011fd\u0131\u015f evli, sold\u0131\u015f is\u0259 subay olurdu. G\u0259linin \u00fcz\u00fcn\u00fc \u00f6rt\u0259n duva\u011fa is\u0259 &#8220;did\u0259k&#8221; deyilirdi.<\/p>\n<p>T\u00fcrkl\u0259rd\u0259 &#8220;b\u0259y v\u0259 g\u0259lin ota\u011f\u0131&#8221; qabaqcadan haz\u0131rlan\u0131rd\u0131. &#8220;Q\u0131z toyu&#8221;ndan sonra g\u0259linin ata-anas\u0131 t\u0259r\u0259find\u0259n veril\u0259n cehiz &#8220;b\u0259y v\u0259 g\u0259lin ota\u011f\u0131&#8221;na da\u015f\u0131n\u0131rd\u0131. G\u0259linin cehizi b\u0259y evin\u0259 da\u015f\u0131nd\u0131qdan sonra qad\u0131nlar g\u0259tiril\u0259n \u0259\u015fyalar\u0131 bir-bir n\u00fcmayi\u015f edirdil\u0259r. Qad\u0131nlardan biri \u0259\u015fyan\u0131 qald\u0131r\u0131b &#8220;Bu onun filan \u0259\u015fyas\u0131&#8221; dey\u0259nd\u0259 yerd\u0259kil\u0259r &#8220;Tanr\u0131 mutlu etsin&#8221;, yaxud da &#8220;Allah m\u00fcbar\u0259k el\u0259sin&#8221; cavab\u0131n\u0131 ver\u0259rdil\u0259r. G\u0259linin g\u0259tirdiyi cehiz onun \u00f6z mal\u0131 hesab edilirdi. G\u0259lini b\u0259y evin\u0259 at \u00fcst\u00fcnd\u0259 g\u0259tir\u0259rdil\u0259r. O atdan en\u0259rk\u0259n b\u0259y t\u0259r\u0259find\u0259n veril\u0259n qulluq\u00e7unun \u00e7iynin\u0259 s\u00f6yk\u0259nirdi. \u0130zdivac zaman\u0131 o\u011flan t\u0259r\u0259find\u0259n q\u0131z\u0131n bakir\u0259liyini t\u0259sdiq etm\u0259k \u00fc\u00e7\u00fcn &#8220;yeng\u0259&#8221; deyil\u0259n bir qad\u0131n t\u0259hkim olunurdu. Bundan sonra deyirdil\u0259r: &#8220;Qad\u0131n b\u0259y sahibi oldu.&#8221;<\/p>\n<p>Q\u0131z toyundan bir ne\u00e7\u0259 g\u00fcn \u00f6nc\u0259 &#8220;paltarbi\u00e7di&#8221; deyil\u0259n m\u0259rasim ke\u00e7irilirdi. O\u011flan evinin adamlar\u0131 q\u0131z-g\u0259lingil\u0259 g\u0259lir, haz\u0131rlad\u0131qlar\u0131 geyimi, b\u0259z\u0259k \u0259\u015fyalar\u0131n\u0131, \u015firnil\u0259ri onlara t\u0259qdim edirdil\u0259r. \u018fg\u0259r bu g\u0259li\u015f bayram g\u00fcnl\u0259rin\u0259 d\u00fc\u015f\u00fcrd\u00fcs\u0259, o zaman \u0259lav\u0259 olaraq q\u0131z\u0131l \u0259\u015fyalar\u00a0v\u0259 x\u0131nal\u0131 qo\u00e7 g\u0259tirirdil\u0259r. G\u0259tiril\u0259n \u0259\u015fyalar\u0131 burada da m\u0259rasim\u0259 g\u0259l\u0259nl\u0259r\u0259 g\u00f6st\u0259rirdil\u0259r.<\/p>\n<p>O\u011flan evind\u0259 toya bir g\u00fcn qalm\u0131\u015f q\u0131z evind\u0259 &#8220;x\u0131nayaxd\u0131&#8221; m\u0259rasimi ke\u00e7irilirdi. B\u00f6lg\u0259l\u0259rd\u0259n as\u0131l\u0131 olaraq bu m\u0259rasim m\u00fcxt\u0259lif c\u00fcr ke\u00e7irilirdi. Q\u0131z\u0131n \u0259l-aya\u011f\u0131na x\u0131na qoyulur, sonra is\u0259 g\u0259l\u0259nl\u0259r \u0259ll\u0259rin\u0259 x\u0131na yaxard\u0131lar. &#8220;X\u0131nayaxd\u0131&#8221; m\u0259rasimind\u0259 m\u00fcst\u0259sna olaraq q\u0131z-g\u0259linl\u0259r, qad\u0131nlar i\u015ftirak edirdil\u0259r.<\/p>\n<p>G\u0259lini b\u0259y evin\u0259 aparma\u011fa g\u0259l\u0259nd\u0259 b\u0259yin ki\u00e7ik qarda\u015f\u0131 onun belin\u0259 q\u0131rm\u0131z\u0131 lent ba\u011flay\u0131rd\u0131.<\/p>\n<p>Q\u0131z h\u0259y\u0259tin\u0259 \u00e7al\u011f\u0131\u00e7\u0131 d\u0259st\u0259si g\u0259lir, bununla da bildirm\u0259k ist\u0259yirdil\u0259r ki, bu g\u0259lin b\u0259y evin\u0259 apar\u0131lacaq. B\u0259y g\u00f6z\u0259 g\u00f6r\u00fcnm\u0259z, g\u0259lin arxas\u0131nca \u00f6z\u00fc g\u0259lm\u0259zdi.<\/p>\n<p>G\u0259lini b\u0259y evin\u0259 aparanda &#8220;qabaqk\u0259sdi&#8221; ad\u0259ti d\u0259 vard\u0131. \u0130st\u0259nil\u0259n b\u00f6y\u00fck-ki\u00e7ik g\u0259linin qar\u015f\u0131s\u0131n\u0131 k\u0259sib &#8220;n\u0259m\u0259r&#8221;, &#8220;x\u0259l\u0259t&#8221; ist\u0259yirdi. O\u011flan evinin \u00e7ibind\u0259n, qur\u015fa\u011f\u0131ndan n\u0259 \u00e7\u0131xard\u0131sa onu ver\u0259rdi. G\u0259lin h\u0259y\u0259t\u0259 daxil olanda onun ba\u015f\u0131na \u015firni at\u0131rd\u0131lar ki, h\u0259yat\u0131 \u015firin olsun. B\u0259zi b\u00f6lg\u0259l\u0259rd\u0259 is\u0259 meyv\u0259 qurusu da s\u0259pirdil\u0259r.<\/p>\n<p>G\u0259lin ev\u0259, yaxud \u00e7ad\u0131ra daxil olmam\u0131\u015f bir qa\u015f\u0131q bal yedizdirirdil\u0259r ki, \u015firin \u00f6vladlar\u0131 olsun. G\u0259lin duvaqda olar, o\u011flan toyu qurtarana q\u0259d\u0259r ota\u011f\u0131ndan \u00e7\u0131xmazd\u0131.<\/p>\n<p>O\u011flan evind\u0259 toy g\u00fcn\u00fcnd\u0259n bir g\u00fcn \u00f6nc\u0259 heyvanlar k\u0259sil\u0259r, \u00e7ad\u0131rlar qurular, toy haz\u0131rl\u0131\u011f\u0131na g\u0259l\u0259n dostlar-tan\u0131\u015flar, qohumlar v\u0259zif\u0259l\u0259ri b\u00f6l\u00fc\u015fd\u00fcr\u0259rdil\u0259r. Yem\u0259k \u00a0v\u0259 \u015f\u0259nlik \u00e7ad\u0131rlar\u0131 ayr\u0131l\u0131qda qurulard\u0131. O\u011flan toyunda, el\u0259c\u0259 d\u0259 q\u0131z toyunda oba, k\u0259nd ellilikc\u0259 \u00a0i\u015ftirak ed\u0259rdil\u0259r.<\/p>\n<p>Toy g\u00fcn\u00fc b\u0259y sa\u011fd\u0131\u015f, sold\u0131\u015fla &#8220;b\u0259y hamam\u0131&#8221;na ged\u0259rdi. Hamamda saclar\u0131na, saqqalar\u0131na d\u00fcz\u0259n ver\u0259r, t\u0259z\u0259 paltarlar geyin\u0259rdil\u0259r. Daha sonra b\u0259yi toy ma\u011far\u0131na aparard\u0131lar, yaxud bir otaqda g\u00f6zl\u0259tdir\u0259rdil\u0259r. Bu zaman sa\u011fd\u0131\u015f v\u0259 sold\u0131\u015f onun ayr\u0131lmaz hiss\u0259si olurdu.<\/p>\n<p>B\u0259yin sold\u0131\u015f\u0131 evli, sa\u011fd\u0131\u015f\u0131 is\u0259 subay olmal\u0131 idi. Bu, o anlama g\u0259lirdi ki, b\u0259y subay h\u0259yat\u0131ndan evliliy\u0259 q\u0259d\u0259m qoyurdu. &#8220;B\u0259y toyu&#8221; \u00fc\u00e7 g\u00fcn, \u00fc\u00e7 gec\u0259 ke\u00e7iril\u0259rdi. H\u0259tta daha imkanl\u0131lar &#8220;D\u0259d\u0259 Qorqud&#8221; dastan\u0131nda deyildiyi kimi &#8220;q\u0131rx g\u00fcn, q\u0131rx gec\u0259 toy-d\u00fcy\u00fcn eyl\u0259dil\u0259r&#8221;.<\/p>\n<p>Toyda ozanlar (a\u015f\u0131qlar) s\u00f6z s\u00f6zl\u0259y\u0259r, s\u00f6yl\u0259m\u0259l\u0259rin\u0259 (\u015feirl\u0259rin\u0259) m\u00f6h\u00fcr vurar, q\u0131f\u0131lb\u0259nd dey\u0259r, bir-birl\u0259rini ba\u011flama\u011fa \u00e7al\u0131\u015fard\u0131lar.\u00a0 Kim m\u0259\u011flub olurdusa, qopuzu (saz\u0131) \u0259lind\u0259n al\u0131nar, bir daha qalibin yan\u0131nda s\u00f6z s\u00f6yl\u0259m\u0259zdi. A\u015f\u0131qlar dastan s\u00f6yl\u0259y\u0259r, uzun toy gec\u0259sind\u0259 i\u015ftirak ed\u0259nl\u0259r intizarla g\u00f6zl\u0259y\u0259rdil\u0259r ki, hadis\u0259l\u0259rin sonu n\u0259 il\u0259 n\u0259tic\u0259l\u0259n\u0259c\u0259k. Bundan \u0259lav\u0259 toyda zurna-balaban v\u0259 na\u011fara d\u0259st\u0259si d\u0259 i\u015ftirak ed\u0259rdi. \u018fsas\u0259n g\u0259ncl\u0259r halay tutar, toy ma\u011far\u0131na x\u00fcsusi bir \u015firinlik v\u0259 \u015f\u0259nlik g\u0259tir\u0259rdil\u0259r. Toyda g\u0259ncl\u0259r \u0259sas\u0259n q\u0131m\u0131z v\u0259 \u015f\u0259rab i\u00e7\u0259r, \u00a0xo\u015fag\u0259lm\u0259z h\u0259r\u0259k\u0259tl\u0259r\u0259 yol verm\u0259zdil\u0259r.<\/p>\n<p>Ma\u011farda toyu idar\u0259 ed\u0259n h\u00f6rm\u0259tli adama &#8220;toyba\u015f\u0131&#8221;, yaxud &#8220;s\u0259rpay\u0131&#8221; deyirdil\u0259r. O ad\u0259t\u0259n toyun d\u00fcz\u0259nini qoruma\u011fa \u00e7al\u0131\u015far, oynay\u0131b yorulanlar\u0131 ba\u015fqalar\u0131 il\u0259\u00a0 \u0259v\u0259z ed\u0259rdi. Ma\u011farda he\u00e7 kim onun s\u00f6z\u00fcnd\u0259n, \u0259mrind\u0259n \u00e7\u0131xa bilm\u0259zdi.<\/p>\n<p>G\u00fcnd\u00fczl\u0259r toyda at, ox, g\u00fcl\u0259\u015f (qur\u015faqtutdu) yar\u0131\u015flar\u0131 ke\u00e7iril\u0259rdi. Qalibl\u0259r\u0259 ya b\u0259y, ya da atas\u0131 t\u0259r\u0259find\u0259n m\u00fckafatlar veril\u0259rdi.<\/p>\n<p>Toy m\u0259rasimind\u0259 he\u00e7 bir dini m\u00f6vzu haqq\u0131nda dan\u0131\u015f\u0131lmaz, dini s\u00f6hb\u0259tl\u0259r\u0259 icaz\u0259 verilm\u0259zdi. Bu da onu g\u00f6st\u0259rirdi ki, dinin t\u00f6r\u0259l\u0259r\u0259 t\u0259sir g\u00fcc\u00fc yox d\u0259r\u0259c\u0259sind\u0259 idi.<\/p>\n<p>M\u0259rasimin sonuncu g\u00fcn\u00fc &#8220;b\u0259y t\u0259rifi&#8221; ba\u015flayard\u0131. B\u0259yi sa\u011fd\u0131\u015f v\u0259 sold\u0131\u015fla birg\u0259 otuzdurar v\u0259 b\u0259y t\u0259rifi ba\u015flanard\u0131. Toyba\u015f\u0131 n\u00f6vb\u0259 il\u0259 adlar\u0131 \u00e7\u0259k\u0259r, a\u015f\u0131q da &#8220;G\u0259lsin x\u0259l\u0259t versin b\u0259yin filank\u0259si&#8221; dey\u0259rdi. Bu g\u0259l\u0259n\u0259kl\u0259r g\u00fcn\u00fcm\u00fcz\u0259 q\u0259d\u0259r g\u0259lib \u00e7\u0131xm\u0131\u015f v\u0259 t\u0259\u0259ss\u00fcfl\u0259r olsun ki, art\u0131q unudulmaqdad\u0131r.<\/p>\n<p>Yad\u0131mdad\u0131r, m\u0259s\u0259l\u0259n b\u0259y t\u0259rifi dey\u0259n a\u015f\u0131q s\u00f6yl\u0259rdi:<\/p>\n<p><strong>Bak\u0131dan yol gedir Duvann\u0131, \u018fl\u0259t<\/strong><\/p>\n<p><strong>G\u0259lsin x\u0259l\u0259t versin bu t\u0259kl\u0259 B\u0259l\u0259d.<\/strong><\/p>\n<p>Adlar\u0131 \u00e7\u0259kil\u0259nl\u0259r d\u0259 imkanlar\u0131 daxilind\u0259 x\u0259l\u0259t ver\u0259r, b\u0259yin evliliyin\u0259 d\u0259st\u0259k ver\u0259rdil\u0259r. Daha \u0259vv\u0259ll\u0259r is\u0259 t\u0259r\u0259k\u0259m\u0259 h\u0259yat\u0131 ya\u015fayan b\u0259y v\u0259 g\u0259lin\u0259\u00a0yeni \u00e7ad\u0131r qurular, oturaq t\u00fcrkl\u0259r \u00fc\u00e7\u00fcn is\u0259, \u0259g\u0259r evin b\u00f6y\u00fck o\u011fludursa ev tikil\u0259r, h\u0259m d\u0259 evin qurulmas\u0131na ellilikl\u0259 k\u00f6m\u0259k ed\u0259rdil\u0259r.<\/p>\n<p>Toydan \u00fc\u00e7 g\u00fcn sonra b\u0259y v\u0259 g\u0259lin g\u0259rd\u0259kd\u0259n \u00e7\u0131x\u0131b evd\u0259kil\u0259rin \u00fczl\u0259rin\u0259 g\u00f6r\u00fcn\u00fcrd\u00fc. Buna &#8220;\u00fcz\u0259 \u00e7\u0131xd\u0131&#8221; deyirdil\u0259r. Bu zaman o\u011flan evi g\u0259lin\u0259 qiym\u0259tli h\u0259diyy\u0259l\u0259r ver\u0259rdi. G\u0259linin ata-ana evin\u0259 ilk gedi\u015fin\u0259 &#8220;ayaqa\u00e7d\u0131&#8221; deyirdil\u0259r. Bu d\u0259f\u0259 is\u0259 b\u0259y\u0259 h\u0259diyy\u0259l\u0259r t\u0259qdim olunurdu. Bel\u0259likl\u0259, evlilik v\u0259 m\u00f6hk\u0259m qurulmu\u015f ail\u0259 h\u0259yat\u0131 ba\u015flay\u0131rd\u0131.<\/p>\n<p>Toy m\u0259rasimin\u0259 yekun vuraraq el\u0259 b\u00f6l\u00fcm\u00fc\u00a0 F.A\u011fas\u0131o\u011flunun s\u00f6zl\u0259ril\u0259 tamamlamaq ist\u0259yirik: &#8220;G\u00f6r\u00fcnd\u00fcy\u00fc kimi, evl\u0259nm\u0259, toy g\u0259l\u0259n\u0259yil\u0259 ba\u011fl\u0131 &#8220;b\u0259y, g\u0259lin, s\u00f6z alma, el\u00e7i, el\u00e7i da\u015f\u0131, ba\u015fl\u0131q, cehiz, duvaq, yan\u00e7\u0131, yeng\u0259, qay\u0131n, qaynata\/qaynana, bald\u0131z, g\u00fcn\u00fc, k\u00fcr\u0259k\u0259n, damad, yezn\u0259, sa\u011fd\u0131\u015f, sold\u0131\u015f, quda, toy gec\u0259si, toy x\u0131nas\u0131, x\u0131nayaxd\u0131, paltar bi\u00e7di\/k\u0259sdi, ayaqacd\u0131, b\u0259y hamam\u0131, b\u0259y t\u0259rifi, b\u0259y to\u011flusu, toyba\u015f\u0131&#8221; v\u0259 sair bu kimi onlarla s\u00f6z vard\u0131r. Bu terminl\u0259rin \u0259vv\u0259lki leksik anlam\u0131n\u0131n \u00f6yr\u0259nilm\u0259si \u00e7ox \u00f6n\u0259mlidir, \u00e7\u00fcnki bel\u0259 etnoqrafik s\u00f6zl\u0259r bizi xalq\u0131m\u0131z\u0131n q\u0259dim g\u0259l\u0259n\u0259kl\u0259rin\u0259 apar\u0131b \u00e7\u0131xar\u0131r&#8230;&#8221;<\/p>\n<p><strong>Ard\u0131 var<\/strong><\/p>\n<p>D\u0130QQ\u018fT! \u015eikay\u0259t v\u0259 t\u0259klifl\u0259riniz, g\u00f6rd\u00fcy\u00fcn\u00fcz v\u0259 e\u015fitdiyiniz h\u0259r hans\u0131 bir maraql\u0131 m\u0259lumat\u0131 bu n\u00f6mr\u0259y\u0259 g\u00f6nd\u0259rin:\u00a0<span style=\"color: #0000ff;\">0 55 4 61 71 21 WHATSAPP\u00a0<\/span><\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>\u018fvv\u0259lini\u00a0 buradan\u00a0 oxuya bil\u0259rsiniz: https:\/\/mediazona.az\/?p=27860 Yuxar\u0131da qeyd etdiyimiz kimi t\u00fcrk c\u0259miyy\u0259tinin n\u00fcv\u0259si ail\u0259 idi v\u0259 bu al\u0259nin \u0259sas\u0131n\u0131 ata-ana-usaq t\u0259\u015fkil edirdi. Ata-anan\u0131n \u00fc\u00e7 \u0259sas v\u0259zif\u0259si vard\u0131: 1.\u00a0\u00a0\u00a0 \u00d6vlad\u0131 halal\u00a0 qazancla\u00a0&hellip;<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":27772,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[17,24,1],"tags":[],"class_list":["post-27866","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-dbiyyat","category-manset","category-xbr-xtti"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/mediazona.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/27866","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/mediazona.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/mediazona.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/mediazona.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/mediazona.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=27866"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/mediazona.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/27866\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":27867,"href":"https:\/\/mediazona.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/27866\/revisions\/27867"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/mediazona.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/27772"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/mediazona.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=27866"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/mediazona.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=27866"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/mediazona.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=27866"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}