{"id":27771,"date":"2025-04-21T12:08:45","date_gmt":"2025-04-21T08:08:45","guid":{"rendered":"https:\/\/mediazona.az\/?p=27771"},"modified":"2025-04-21T12:08:45","modified_gmt":"2025-04-21T08:08:45","slug":"turk-etnonimi-v%c9%99-tor%c9%99l%c9%99ri-yunus-oguz-yazir-3","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/mediazona.az\/?p=27771","title":{"rendered":"\u201cT\u00dcRK\u201d etnonimi v\u0259 t\u00f6r\u0259l\u0259ri- YUNUS O\u011eUZ yaz\u0131r"},"content":{"rendered":"<p><strong>YUNUS\u00a0 O\u011eUZ<\/strong><\/p>\n<p><strong>DAVAMI&#8230;<\/strong><\/p>\n<p><strong>l hiss\u0259ni buradan oxuya bil\u0259rsiniz:\u00a0<a href=\"https:\/\/olaylar.az\/news\/edebiyyat\/587277\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\">https:\/\/olaylar.az\/news\/edebiyyat\/587277<\/a><\/strong><\/p>\n<p><strong>ll hiss\u0259ni buradan oxuya bil\u0259rsiniz:\u00a0<a href=\"https:\/\/olaylar.az\/news\/edebiyyat\/588140\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\">https:\/\/olaylar.az\/news\/edebiyyat\/588140<\/a><\/strong><\/p>\n<div class=\"AdviadNativeVideo\"><\/div>\n<p>Strabon \u00f6z\u00fcn\u00fcn m\u0259\u015fhur &#8220;Co\u011frafiya&#8221; kitab\u0131nda yaz\u0131r:<\/p>\n<p>&#8220;M\u00fcq\u0259dd\u0259s Burun da daxil olmaqla q\u0259rb sahill\u0259ri d\u00fcz TAQ\u00a0\u00e7ay\u0131n\u0131n t\u00f6k\u00fcld\u00fcy\u00fc yer\u0259 q\u0259d\u0259r \u0130beriyan\u0131n (<em><strong>m\u00fcasir \u0130spaniya v\u0259 Portuqaliya \u0259razil\u0259ri n\u0259z\u0259rd\u0259 tutulur. &#8211; Y.O<\/strong><\/em>.) q\u0259rb t\u0259r\u0259finin ba\u015flan\u011f\u0131c\u0131d\u0131r.<\/p>\n<p>C\u0259nubdan is\u0259 &#8211; Ana \u00e7ay\u0131n\u0131n t\u00f6k\u00fcld\u00fcy\u00fc yer\u0259 q\u0259d\u0259r c\u0259nub t\u0259r\u0259fin ba\u015flan\u011f\u0131c\u0131d\u0131r. H\u0259r iki \u00e7ay m\u0259nb\u0259yini \u015f\u0259rqd\u0259n g\u00f6t\u00fcr\u00fcr. Amma TAQ\u00a0\u00a0o biri \u00e7aylardan daha b\u00f6y\u00fckd\u00fcr v\u0259 birba\u015fa q\u0259rb\u0259 axd\u0131\u011f\u0131 halda, Ana c\u0259nuba d\u00f6n\u0259r\u0259k vilay\u0259ti \u0130ki\u00e7ayaras\u0131na sal\u0131r&#8230; \u00d6lk\u0259nin d\u0259rinlikl\u0259rind\u0259 KARPATAN, OREATAN v\u0259 VETTONLAR (kursiv m\u0259nimdir- Y.O.) ya\u015fay\u0131rlar&#8230; Bu \u0259yal\u0259td\u0259n m\u0259nb\u0259yini\u00a0 Ana v\u0259 Taq \u00e7aylar\u0131 kimi eyni yerd\u0259n g\u00f6t\u00fcr\u0259n BAT\u0130Y\u00a0\u00a0\u00e7ay\u0131 ax\u0131r..<\/p>\n<p>&#8230;\u00c7ay\u0131n ad\u0131na uy\u011fun olaraq \u00f6lk\u0259 Batik adlan\u0131r, \u0259hali is\u0259 onu TURDETAN\u00a0 adland\u0131r\u0131r. Arada \u0259halini turdetan, b\u0259zil\u0259ri is\u0259 turdul \u00e7a\u011f\u0131r\u0131rlar. Bir s\u0131ra yazarlar onlar\u0131 bir xalq, bir qismi is\u0259 m\u00fcxt\u0259lif xalqlar hesab edir. Ax\u0131r\u0131nc\u0131ya Polibi aiddir v\u0259 t\u0259sdiq edir ki, turdullar turdentl\u0259rin \u015fimal qon\u015fusudur, amma indi onlar\u0131n aras\u0131nda he\u00e7 bir f\u0259rq tapmazsan. Turdentl\u0259r iberiyal\u0131lar aras\u0131nda \u00f6zl\u0259rini \u0259n m\u0259d\u0259ni hesab edirl\u0259r. Onlar\u0131n \u0259lifbas\u0131 m\u00f6vcuddur, qanunlar v\u0259 \u00f6z tayfalar\u0131n\u0131n tarixin\u0259 aid poemalar yaz\u0131rlar (<em>\u00f6zl\u0259rinin dediyi kimi, yaz\u0131lar\u0131n\u0131n 6000 il ya\u015f\u0131 var<\/em>).Ba\u015fqa iberiyal\u0131lar da yaz\u0131 il\u0259 tan\u0131\u015fd\u0131rlar, amma onlar\u0131n h\u0259rfl\u0259ri f\u0259rqlidir, bel\u0259 ki, onlar\u0131n dill\u0259ri ayr\u0131d\u0131r&#8221;.<\/p>\n<p>G\u00f6r\u00fcnd\u00fcy\u00fc kimi\u00a0 e.\u0259. I \u0259srin sonunda, eram\u0131z\u0131n \u0259vv\u0259ll\u0259rind\u0259 Avropan\u0131 g\u0259z\u0259n v\u0259 q\u0259l\u0259m\u0259 alan Strabon biz\u0259\u00a0 t\u00fcrk toponiml\u0259ri, hidroniml\u0259ri v\u0259 etnoniml\u0259ri haqq\u0131nda kifay\u0259t q\u0259d\u0259r m\u0259lumat verir. Bunun \u00fcz\u0259rind\u0259n s\u00fckutla ke\u00e7m\u0259k m\u00fcmk\u00fcn deyil.<\/p>\n<p>Ba\u015flayaq Strabonun \u0130beriyada g\u00f6st\u0259rdiyi TAQ\u00a0\u00a0v\u0259 ANA\u00a0\u00a0hidroniml\u0259rind\u0259n. Adi g\u00f6zl\u0259 d\u0259, he\u00e7 bir \u015f\u0259rh verm\u0259d\u0259n g\u00f6rm\u0259k olur ki, h\u0259r iki \u00e7ay\u0131n ad\u0131 t\u00fcrkc\u0259dir. B\u0259s bu q\u0259d\u0259r t\u00fcrk toponiml\u0259ri, hidroniml\u0259ri v\u0259 etnoniml\u0259ri e.\u0259. I \u0259srd\u0259 indiki \u0130spaniya \u0259razisin\u0259 nec\u0259 gedib \u00e7\u0131x\u0131b? N\u0259z\u0259r\u0259 alaq ki, bu adlar\u0131n bu yerl\u0259rd\u0259 \u00f6z t\u0259sdiqini tapmas\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn y\u00fcz ill\u0259r, b\u0259lk\u0259 d\u0259 min ill\u0259r g\u0259r\u0259kdir. B\u0259zi tarix\u00e7il\u0259r t\u0259sdiq edirl\u0259r ki, e.\u0259. V \u0259srd\u0259 biz q\u0259dim t\u00fcrkl\u0259r olaraq\u00a0 M\u0259rk\u0259zi Asiya \u00e7\u00f6ll\u0259rind\u0259n k\u0259nara \u00e7\u0131xmam\u0131\u015f\u0131q. El\u0259 is\u0259 bu adlar Avropan\u0131n q\u0259rbin\u0259 nec\u0259 g\u0259lib \u00e7\u0131xd\u0131? Haradan qaynaqlan\u0131r bu adlar? \u00d6z\u00fc d\u0259 bu adlar\u0131 Strabon yunan dilin\u0259 t\u0259rc\u00fcm\u0259 etmir. Yerli xalqlar bu adlar\u0131 nec\u0259 s\u00f6yl\u0259yir v\u0259 t\u0259l\u0259ff\u00fcz edirs\u0259, Strabon da el\u0259 yaz\u0131r.<\/p>\n<p>M\u0259lumdur ki, &#8220;TAQ&#8221; s\u00f6z\u00fc indi d\u0259 bir \u00e7ox t\u00fcrk dill\u0259rind\u0259, o c\u00fcml\u0259d\u0259n d\u0259\u00a0 Az\u0259rbaycan t\u00fcrkc\u0259sind\u0259 i\u015fl\u0259dilir. &#8220;Taq (\u011f) Az\u0259rbaycanda \u00fcz\u00fcm a\u011fac\u0131n\u0131n bir qoluna deyilir. &#8220;Taq\u0131m&#8221; orduda alay\u0131n bir hiss\u0259sidir. 1969-cu ild\u0259 Leninqradda (<em>indiki Sankt-Peterburq<\/em>) n\u0259\u015fr olunan &#8220;Q\u0259dim t\u00fcrk s\u00f6zl\u00fcy\u00fc&#8221; kitab\u0131nda &#8220;taq&#8221; s\u00f6z\u00fc b\u0259rkidilm\u0259k, n\u0259yins\u0259 bir hiss\u0259si anlam\u0131n\u0131 verir.<\/p>\n<p>Qeyd etm\u0259k laz\u0131md\u0131r ki, q\u0259dim \u015fumer dilind\u0259 bu s\u00f6z m\u00fcasir t\u00fcrk dilind\u0259ki kimi &#8220;birl\u0259dirm\u0259k&#8221;, &#8220;ya\u0131\u015fd\u0131rmaq&#8221;, &#8220;sancmaq&#8221; anlamlar\u0131n\u0131 verir.<\/p>\n<p>XI \u0259srd\u0259 ya\u015fay\u0131b-yaratm\u0131\u015f M.Ka\u015f\u011fari d\u0259 taq v\u0259 ta\u011f s\u00f6zl\u0259rini eynil\u0259\u015fdirir. Bundan ba\u015fqa m\u00fc\u0259llif &#8220;ta\u011f&#8221; s\u00f6z\u00fcnd\u0259n \u0259m\u0259l\u0259 g\u0259l\u0259n s\u00f6zl\u0259r\u0259 d\u0259 diqq\u0259t yetirir:<\/p>\n<p>Ta\u011fay &#8211; day\u0131;<\/p>\n<p>Ta\u011f\u0131k &#8211; da\u011fa \u00e7\u0131xmaq;<\/p>\n<p>Ta\u011f\u0131l &#8211; korlamaq;<\/p>\n<p>Ta\u011fla &#8211; da\u011f\u0131lmaq.<\/p>\n<p>Strabonun g\u00f6st\u0259rdiyi &#8220;Ana&#8221; \u00e7ay\u0131n\u0131n ad\u0131 is\u0259 &#8211; minill\u0259rdir &#8220;ANA,APA,ABA&#8221; kimi i\u015fl\u0259dil\u0259n bu s\u00f6z \u015fumer dilind\u0259 d\u0259 &#8220;AMA&#8221; kimi i\u015fl\u0259dilmi\u015fdi.<\/p>\n<p>&#8220;Q\u0259dim t\u00fcrk s\u00f6zl\u00fcy\u00fc&#8221;nd\u0259 d\u0259 &#8220;ana&#8221; s\u00f6z\u00fc indi ba\u015fa d\u00fc\u015fd\u00fcy\u00fcm\u00fcz anlamda verilir.<\/p>\n<p>Daha sonra Strabon qeyd edir ki, \u00f6lk\u0259nin d\u0259rinlikl\u0259rind\u0259 karpatan, oretan v\u0259 vettonlar ya\u015fay\u0131rlar. Maraql\u0131d\u0131r ki, bu etnoniml\u0259r\u0259 indiy\u0259 q\u0259d\u0259r bizim t\u00fcrkoloqlar diqq\u0259t yetirm\u0259yibl\u0259r. G\u00f6r\u00fcnd\u00fcy\u00fc kimi bu s\u00f6zl\u0259r m\u00fcr\u0259kk\u0259b s\u00f6zl\u0259rdir v\u0259 t\u0259miz t\u00fcrkc\u0259dir. Fonetik d\u0259yi\u015fikliy\u0259 u\u011frasa da bu s\u00f6zl\u0259rin anlam\u0131 bu g\u00fcn d\u0259 ba\u015fa d\u00fc\u015f\u00fclm\u0259kd\u0259dir.<\/p>\n<p>Strabon qeyd edir ki, bu \u0259yal\u0259td\u0259n Batiy \u00e7ay\u0131 ax\u0131r v\u0259 \u00e7ay\u0131n ad\u0131na uy\u011fun olaraq \u00f6lk\u0259 Batik adlan\u0131r, \u0259halisi \u00f6z\u00fcn\u00fc turdul dey\u0259 \u00e7a\u011f\u0131r\u0131r. Turdullar haqq\u0131nda yuxar\u0131da b\u0259hs etdik.<\/p>\n<p>Qeyd etdiyimiz kimi \u0130beriya\u00a0 Avropan\u0131n lap \u015f\u0259rqind\u0259 yerl\u0259\u015fir, y\u0259ni g\u00fcn\u0259\u015fin batd\u0131\u011f\u0131 yerd\u0259. Bu bax\u0131mdan \u00e7ay q\u0259rb\u0259 axd\u0131\u011f\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn \u00e7ay\u0131n ad\u0131 Batiy, \u00f6lk\u0259 is\u0259 \u00e7ay\u0131n ad\u0131na uy\u011fun Batik adlan\u0131r.<\/p>\n<p>Mahmud Ka\u015f\u011farid\u0259 d\u0259 Bat s\u00f6z\u00fc m\u00fcxt\u0259lif m\u0259nalar verir:<\/p>\n<p>Bat &#8211; batmaq, g\u00f6zd\u0259n itm\u0259k;<\/p>\n<p>Bat\u0131s &#8211; bataql\u0131q, \u00e7ay\u0131n d\u0259rin yeri;<\/p>\n<p>Bats\u0131s &#8211; q\u0259rb;<\/p>\n<p>Batur &#8211; bat\u0131rmaq, ba\u011flatmaq.<\/p>\n<p>&#8220;Q\u0259dim t\u00fcrk s\u00f6zl\u00fcy\u00fc&#8221;nd\u0259 d\u0259 &#8220;bat&#8221; s\u00f6z\u00fc m\u00fcxt\u0259lif \u00e7alarlarda v\u0259 m\u0259nalarda i\u015fl\u0259dilir:<\/p>\n<p>&#8220;I Bat &#8211; \u00fcz\u00fcm\u00fcn suyunun s\u0131x\u0131lmas\u0131,<\/p>\n<p>II Bat &#8211; pis, g\u0259r\u0259ksiz,<\/p>\n<p>III Bat &#8211; tez, c\u0259ld; iglig ersar bat onulurkim x\u0259st\u0259dirs\u0259 tez sa\u011falar.<\/p>\n<p>IV Bat &#8211; batmaq, ba\u015f vurmaq; k\u00fcn batti &#8211; g\u00fcn\u0259\u015f batdi&#8221;<\/p>\n<p>Bu g\u00fcn d\u0259 dilimizd\u0259 i\u015fl\u0259dil\u0259n s\u00f6zl\u0259ri &#8211; g\u00fcn\u0259\u015f \u00e7\u0131xan t\u0259r\u0259fi Do\u011fu, g\u00fcn\u0259\u015f batan t\u0259r\u0259fi Bat\u0131, \u015fimal\u0131 &#8211; Quzey, c\u0259nubu is\u0259 G\u00fcney kimi i\u015fl\u0259dirik.<\/p>\n<p>Daha sonra Strabon yaz\u0131r:<\/p>\n<p>&#8220;&#8230; M\u0259hz bu k\u00f6rf\u0259z vilay\u0259tind\u0259 iberiyal\u0131lar bastetan ad\u0131n\u0131 da\u015f\u0131y\u0131rlar (<em>onlara bastul da deyirl\u0259r)<\/em>&#8230; Kalpa da\u011f\u0131 yerl\u0259\u015fir&#8230;<\/p>\n<p>\u018fg\u0259r daxili d\u0259nizd\u0259n xarici t\u0259r\u0259f\u0259 \u00fczs\u0259n, bu da\u011f sa\u011fda qal\u0131r, ondan 40 stadiya k\u0259narda Kalpa \u015f\u0259h\u0259ri yerl\u0259\u015fir&#8230;<\/p>\n<p>&#8230; Bunlardan daha g\u00fccl\u00fc v\u0259 \u015f\u00f6hr\u0259tlisi is\u0259 \u0259sas\u0131 Marsel t\u0259r\u0259find\u0259n sal\u0131nm\u0131\u015f Kordubdur&#8230;<\/p>\n<p>&#8230; \u0130beriyal\u0131 keltl\u0259r aras\u0131nda Konisturq, liman \u015f\u0259h\u0259rl\u0259ri aras\u0131nda is\u0259 daha m\u0259\u015fhuru Asta \u015f\u0259h\u0259ridir&#8230;<\/p>\n<p>H\u0259r halda, t\u0259bi\u0259tl\u0259 tan\u0131\u015f olan insanlar&#8230; Bu yerl\u0259rd\u0259 \u00f6zl\u0259ri \u00fc\u00e7\u00fcn \u015f\u0259h\u0259rl\u0259r v\u0259 ba\u015fqa ya\u015fay\u0131\u015f yerl\u0259ri sald\u0131lar. Bu \u015f\u0259h\u0259rl\u0259r siyah\u0131s\u0131na bunlar daxildir: Asta, Nabrissa, Onoba, Ossonoba, Menoba v\u0259 ba\u015fqalar\u0131&#8230;<\/p>\n<p>&#8230; Salaq sakinl\u0259ri \u0259srar\u0259ngiz v\u0259 z\u0259rif par\u00e7adan haz\u0131rlay\u0131rlar&#8230;&#8221;.<\/p>\n<p>\u00c7ox g\u00fcman ki, Bastul \/ Basdul kimi i\u015fl\u0259n\u0259 bil\u0259r. &#8220;Bas&#8221; s\u00f6z\u00fc feil funksiyas\u0131n\u0131 da\u015f\u0131mas\u0131na baxmayaraq, m\u00fcxt\u0259lif formalarda indi d\u0259 m\u00fcasir dilimizd\u0259 i\u015fl\u0259dilm\u0259kd\u0259dir; basmaq, basd\u0131r\u0131lmaq, basd\u0131rma, bas\u0131nt\u0131 (toplant\u0131), basar, Basqal v\u0259 s. Qeyd ed\u0259k ki, Qaraxanl\u0131lar d\u00f6vl\u0259tind\u0259 bir t\u00fcrk tayfas\u0131n\u0131n ad\u0131 Basmal idi.<\/p>\n<p>M.Ka\u015f\u011fari &#8220;Divan\u00fc-l\u00fc\u011fat-it-t\u00fcrk&#8221; kitab\u0131nda &#8220;Bas&#8221; s\u00f6z\u00fcn\u00fcn m\u00fcxt\u0259lif anlamlar\u0131n\u0131 verir:<\/p>\n<p>&#8220;Bas = basmaq,\u00fcst\u00fcn\u0259 \u00e7\u00f6km\u0259k, y\u0131xmaq, qamarlamaq;<\/p>\n<p>Basa = sonra;<\/p>\n<p>Basar = da\u011f sarma\u015f\u0131\u011f\u0131;<\/p>\n<p>Bas\u0131k = d\u00fc\u015fm\u0259n t\u0259r\u0259find\u0259n bas\u0131lmaq;<\/p>\n<p>Bas\u0131n = z\u0259if saymaq, z\u00fclm etm\u0259k;<\/p>\n<p>Basruk = basq\u0131.<\/p>\n<p>&#8220;Q\u0259dim t\u00fcrk s\u00f6zl\u00fcy\u00fc&#8221;nd\u0259 d\u0259 &#8220;bas&#8221; s\u00f6z\u00fc m\u00fcxt\u0259lif \u00e7alarlarda verilir:<\/p>\n<p>&#8220;1.bas &#8211; basmaq; i\u011fac, qaya qum bari gop basar &#8211; a\u011fac, qayalar, qum ham\u0131s\u0131 tam s\u0131x\u0131r;<\/p>\n<p>2.bas &#8211; m\u00f6h\u00fcr vurmaq; tamqalar\u0131m\u0131z\u0131 basip bertemiz &#8211; biz \u00f6z m\u00f6h\u00fcr\u00fcm\u00fcz\u00fc vurduq;<\/p>\n<p>3. bas &#8211; s\u0131xmaq, bas\u0131b ke\u00e7m\u0259k;<\/p>\n<p>4. bas &#8211; h\u00fccum etm\u0259k; qirqiz bodiniq uda basdimiz &#8211; gec\u0259 q\u0131r\u011f\u0131z xalq\u0131na h\u00fccum etdik;<\/p>\n<p>5. bas &#8211; \u0259ld\u0259 etm\u0259k; er q\u0131z\u0131 basdi &#8211; ki\u015fiqad\u0131n\u0131 \u0259ld\u0259 etdi;<\/p>\n<p>Basa &#8211; sonra; men anda basa keldim &#8211; m\u0259n ondan sonra g\u0259ldim.<\/p>\n<p>Basal &#8211; so\u011fan;<\/p>\n<p>Basan &#8211; yas;<\/p>\n<p>Basar &#8211; da\u011f sar\u0131msa\u011f\u0131;<\/p>\n<p>Basquci &#8211; idar\u0259 ed\u0259n, hakim;<\/p>\n<p>Basiq &#8211; gec\u0259 h\u00fccumi;<\/p>\n<p>Basil &#8211; idar\u0259 olunan;<\/p>\n<p>Basin &#8211; m\u0259\u011flub olan;<\/p>\n<p>Basinc &#8211; s\u0131x\u0131\u015fd\u0131r\u0131lan&#8221;.<\/p>\n<p>&#8220;Dul&#8221; s\u00f6z\u00fc il\u0259 ba\u011fl\u0131 &#8220;T\u00fcrk\u00fcn gizli kitab\u0131&#8221; kitab\u0131nda yaz\u0131rd\u0131q:<\/p>\n<p>&#8220;D.Aytmuradov \u00e7in\u015f\u00fcnas \u0130.Bi\u00e7urin\u0259 istinad\u0259n qeyd edir ki, &#8220;dul+qa&#8221; bir \u00e7ox t\u00fcrk tayfalar\u0131nda d\u0259bilq\u0259 m\u0259nas\u0131n\u0131 verir. M\u00fcasir Az\u0259rbaycan dilind\u0259 d\u0259 &#8220;dulus\u00e7u&#8221; s\u00f6z\u00fc indinin \u00f6z\u00fcnd\u0259 d\u0259 \u0259ld\u0259 saxs\u0131 qablar d\u00fcz\u0259ld\u0259n s\u0259n\u0259tkara deyirl\u0259r. B\u0259lk\u0259 d\u0259 &#8220;basdul&#8221; s\u00f6z\u00fc saxs\u0131 qablar basan, y\u0259ni d\u00fcz\u0259ld\u0259n tayfalara deyirl\u0259rmi\u015f.<\/p>\n<p>Az\u0259rbaycanda \u0259ri v\u0259 ya arvad\u0131 \u00f6lm\u00fc\u015f \u015f\u0259xs\u0259 dul deyirl\u0259r.<\/p>\n<p>Asta \u015f\u0259h\u0259rinin ad\u0131 da maraq k\u0259sb edir. Bel\u0259 ki, m\u00fcasir t\u00fcrk dill\u0259rind\u0259 &#8220;asta&#8221; s\u00f6z\u00fc &#8220;yava\u015f&#8221;, &#8220;l\u0259ng&#8221;, &#8220;aramla&#8221; m\u0259nas\u0131n\u0131 verir. &#8220;Asta yeri\u015fli&#8221; s\u00f6z\u00fc indi d\u0259 i\u015fl\u0259nm\u0259kd\u0259dir. &#8220;Asta&#8221; s\u00f6z\u00fc &#8220;giri\u015f qap\u0131s\u0131&#8221; m\u0259nas\u0131ndad\u0131r. Qazax\u0131stan\u0131n paytaxt\u0131 Astana \u015f\u0259h\u0259ri bu anlamdad\u0131r. Az\u0259rbaycan\u0131n c\u0259nub b\u00f6lg\u0259sind\u0259, \u00f6lk\u0259y\u0259 giri\u015f hiss\u0259sind\u0259 Astara \u015f\u0259h\u0259ri yerl\u0259\u015fir&#8221;.<\/p>\n<p>Q\u0259dim t\u00fcrk\u00e7\u0259d\u0259 &#8220;Ast&#8221; &#8211; k\u00fc\u00e7\u0259, &#8220;ast\u0131n&#8221; &#8211; a\u015fa\u011f\u0131, alt m\u0259nas\u0131n\u0131 verir.<\/p>\n<p>Strabon da qeyd edir ki, liman \u015f\u0259h\u0259rl\u0259ri aras\u0131nda \u0259n m\u0259\u015fhuru Astad\u0131r, \u00f6lk\u0259y\u0259 giri\u015f buradan ba\u015flan\u0131r.<\/p>\n<p>H\u0259r halda eradan \u0259vv\u0259l indiki \u0130spaniya \u0259razisind\u0259\u00a0 Asta \u015f\u0259h\u0259rinin olmas\u0131 v\u0259 indiy\u0259d\u0259k bu ad\u0131n eyni m\u0259nada m\u00fcasir t\u00fcrk dill\u0259rind\u0259 saxlan\u0131lmas\u0131 v\u0259 i\u015fl\u0259nm\u0259si, \u00f6zl\u00fcy\u00fcnd\u0259 bir \u00e7ox m\u0259tl\u0259bl\u0259rd\u0259n x\u0259b\u0259r verir. Daha bir ehtimal da m\u00f6vcuddur. Yuxar\u0131da Orxon-Yenisey abid\u0259l\u0259rind\u0259n yazanda, qeyd etmi\u015fdik ki, L.N.Qumilyov bu abid\u0259l\u0259rd\u0259n b\u0259hs ed\u0259rk\u0259n nam\u0259lum &#8220;az&#8221; tayfas\u0131n\u0131n ad\u0131n\u0131 \u00e7\u0259kmi\u015f v\u0259 onlar\u0131n haradan g\u0259ldikl\u0259rind\u0259n m\u0259lumats\u0131z oldu\u011funu bildirmi\u015fdir. Asta \u015f\u0259h\u0259rinin ad\u0131 ehtimallara g\u00f6r\u0259, As \/ az tayfas\u0131n\u0131n ad\u0131ndan g\u00f6t\u00fcr\u00fcl\u0259 bil\u0259r.<\/p>\n<p>As \/ az tayfas\u0131 haqq\u0131nda professor Firudun A\u011fas\u0131o\u011flu yaz\u0131r: &#8220;Az\u0259rbaycan \u00f6lk\u0259 ad\u0131n\u0131n k\u00f6k\u00fcnd\u0259ki az\u0259r boy ad\u0131n\u0131n yaranmas\u0131nda \u00f6z\u0259k olan az boyu t\u00fcrk etnosu i\u00e7ind\u0259 \u00e7oxsayl\u0131 soylardan biridir. Aziya \/ Asiya ad\u0131ndak\u0131 paralellik kimi, az etnoniminin d\u0259 as variant\u0131 geni\u015f yay\u0131lm\u0131\u015fd\u0131r. Bunun s\u0259b\u0259bi az \/ as boylar\u0131n\u0131n vaxtil\u0259 q\u0259dim Az\u0259rbaycandan\u00a0 Bat\u0131, Quzey v\u0259 Do\u011fu \u00f6lk\u0259l\u0259r\u0259 olan k\u00f6\u00e7\u00fc il\u0259 ba\u011fl\u0131d\u0131r. \u00dc\u00e7-d\u00f6rd min ildir ki, bu boylar tarixi m\u0259nb\u0259l\u0259rd\u0259 xat\u0131rlan\u0131r&#8221;. Daha sonra m\u00fc\u0259llif qeyd edir ki, m\u00fcxt\u0259lif t\u00fcrk xalqlar\u0131n\u0131n boy-soy (tayfa-n\u0259sil) b\u00f6lg\u00fcs\u00fc kimi diqq\u0259ti \u00e7\u0259k\u0259n v\u0259 t\u0259rkibind\u0259 az \/ as komponentini ya\u015fadan etnoniml\u0259r maraq k\u0259sb edir. M\u0259s\u0259l\u0259n, ba\u015fqort-katay boyundaki as, ass\u0131 soylar\u0131 balkarlar\u0131n as adlanmas\u0131, A.Vamberin \u00f6zb\u0259kl\u0259rin 32 \u0259sas boy s\u0131ras\u0131nda as boyunu qeyd etm\u0259si, q\u0131r\u011f\u0131zlar\u0131n az\u0131q boyu, q\u0259dim Az\u0259rbaycan \u0259halisinin az adlanan bir qisminin sonralar az\u0259r boyu kimi tan\u0131nmas\u0131 az \/ aslar\u0131n t\u00fcrkl\u00fcy\u00fcn\u0259 \u015f\u00fcbh\u0259 qoymur.<\/p>\n<p>Maraql\u0131d\u0131r ki, Az tayfas\u0131n\u0131n Troyadan (<em>m\u00fcasir T\u00fcrkiy\u0259 \u0259razisind\u0259n &#8211; Y.O.<\/em>) Avropa v\u0259 \u0130slandiyaya k\u00f6\u00e7 etm\u0259si haqq\u0131nda &#8220;Ki\u00e7ik Edda&#8221; abid\u0259si d\u0259 laz\u0131m\u0131 q\u0259d\u0259r v\u0259 \u0259trafl\u0131 m\u0259lumat verir. H\u0259tta orada qeyd edilir ki, aslar Troyadak\u0131 (Turoba) ad\u0259tl\u0259ri, T\u00fcrkel, Anar, Atl\u0131 kimi \u015f\u0259xs adlar\u0131n\u0131 v\u0259 dig\u0259r toponiml\u0259ri \u00f6zl\u0259ri il\u0259 Avropaya aparm\u0131\u015flar. Yeri g\u0259lmi\u015fk\u0259n, y\u0259hudi yazar\u0131 Rafail Nidelman \u00f6z\u00fcn\u00fcn &#8220;\u0130nsan tarixind\u0259 m\u00fc\u0259mmalar, sirl\u0259r v\u0259 kodlar&#8221; kitab\u0131nda Troya haqq\u0131nda maraql\u0131 m\u0259lumat verir. O yaz\u0131r ki, Sultan Mehmet Fatih 1453 -c\u00fc ild\u0259 \u0130stanbulu f\u0259th ed\u0259nd\u0259 bel\u0259 bir ifad\u0259 i\u015fl\u0259dib: &#8220;Konstantinopolu almaqla m\u0259n Troyan\u0131n yerl\u0259-yeksan olunmas\u0131n\u0131n qisas\u0131n\u0131 al\u0131ram&#8221;. H\u0259l\u0259 bir ne\u00e7\u0259 il \u0259vv\u0259l &#8220;T\u00fcrk\u00fcn tarixin\u0259 yeni bax\u0131\u015f&#8221; kitab\u0131nda yazm\u0131\u015fd\u0131m ki, Avropada VII \u0259srd\u0259n ba\u015flayaraq &#8220;t\u00fcrk&#8221; s\u00f6z\u00fcn\u00fcn \u015f\u0259rhini verm\u0259y\u0259 \u00e7al\u0131\u015f\u0131blar. Bu o zaman ba\u015flan\u0131b ki, Troya \u0259fsan\u0259si yaz\u0131l\u0131 \u015f\u0259kild\u0259 t\u0259sdiqini tapd\u0131 v\u0259 troyal\u0131lar\u0131n t\u00fcrk k\u00f6kl\u00fc oldu\u011fu versiyas\u0131 ir\u0259li s\u00fcr\u00fcld\u00fc. Buna \u0259sas\u0259n Troya \u00e7ar\u0131 &#8211; TORQUDUS-un ad\u0131n\u0131n t\u00fcrk ad\u0131na \u00e7ox uy\u011fun g\u0259lm\u0259si idi&#8221;.<\/p>\n<p>Maraql\u0131d\u0131r ki, Troya \u015fahzad\u0259sinin ad\u0131 Q\u00f6ktar, anas\u0131n\u0131n ismi is\u0259 Q\u00f6kua olub, t\u00fcrk adlar\u0131ndan he\u015f n\u0259 il\u0259 f\u0259rql\u0259nmirl\u0259r. Homerin \u015f\u0259had\u0259tin\u0259 g\u00f6r\u0259 Troyada ya\u015fayan tayfalardan biri is\u0259 &#8220;tur\u015fa&#8221; adlan\u0131rd\u0131.<\/p>\n<p>ARDI VAR<\/p>\n<p>D\u0130QQ\u018fT! \u015eikay\u0259t v\u0259 t\u0259klifl\u0259riniz, g\u00f6rd\u00fcy\u00fcn\u00fcz v\u0259 e\u015fitdiyiniz h\u0259r hans\u0131 bir maraql\u0131 m\u0259lumat\u0131 bu n\u00f6mr\u0259y\u0259 g\u00f6nd\u0259rin:\u00a0<span style=\"color: #0000ff;\">0 55 4 61 71 21 WHATSAPP<\/span><\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>YUNUS\u00a0 O\u011eUZ DAVAMI&#8230; l hiss\u0259ni buradan oxuya bil\u0259rsiniz:\u00a0https:\/\/olaylar.az\/news\/edebiyyat\/587277 ll hiss\u0259ni buradan oxuya bil\u0259rsiniz:\u00a0https:\/\/olaylar.az\/news\/edebiyyat\/588140 Strabon \u00f6z\u00fcn\u00fcn m\u0259\u015fhur &#8220;Co\u011frafiya&#8221; kitab\u0131nda yaz\u0131r: &#8220;M\u00fcq\u0259dd\u0259s Burun da daxil olmaqla q\u0259rb sahill\u0259ri d\u00fcz TAQ\u00a0\u00e7ay\u0131n\u0131n t\u00f6k\u00fcld\u00fcy\u00fc yer\u0259&hellip;<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":27772,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[17,24,1],"tags":[],"class_list":["post-27771","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-dbiyyat","category-manset","category-xbr-xtti"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/mediazona.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/27771","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/mediazona.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/mediazona.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/mediazona.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/mediazona.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=27771"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/mediazona.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/27771\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":27773,"href":"https:\/\/mediazona.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/27771\/revisions\/27773"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/mediazona.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/27772"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/mediazona.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=27771"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/mediazona.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=27771"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/mediazona.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=27771"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}