{"id":2700,"date":"2017-10-18T09:34:37","date_gmt":"2017-10-18T05:34:37","guid":{"rendered":"http:\/\/mediazona.az\/?p=2700"},"modified":"2017-10-18T22:51:29","modified_gmt":"2017-10-18T18:51:29","slug":"must%c9%99qilliyin-doguldugu-gun","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/mediazona.az\/?p=2700","title":{"rendered":"M\u00fcst\u0259qilliyin do\u011fuldu\u011fu g\u00fcn"},"content":{"rendered":"<p>XX \u0259srin 80-ci ill\u0259rind\u0259n ke\u00e7mi\u015f SSR\u0130-d\u0259 t\u0259z\u0259-t\u0259z\u0259 i\u015fl\u0259nm\u0259y\u0259 ba\u015flayan a\u015fkarl\u0131q, perestroyka, demokratiya s\u00f6zl\u0259rinin q\u0131sa zamanda bu n\u0259h\u0259ng ittifaq\u0131 y\u0131xa bil\u0259c\u0259yini b\u0259lk\u0259 he\u00e7 o zaman ittifaq r\u0259hb\u0259rliyi d\u0259 g\u00fcman etmirdi. \u018fks t\u0259qdird\u0259 zaman\u0131nda bunun qar\u015f\u0131s\u0131n\u0131 alar v\u0259 a\u015fkarl\u0131q arzusunda olanlar\u0131 yerind\u0259c\u0259 bo\u011fard\u0131. B\u0259lk\u0259 d\u0259 talenin bir qism\u0259ti, taxud d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fclm\u00fc\u015f plan\u0131n t\u0259rkib hiss\u0259si idi ki, a\u015fkarl\u0131q, perestroyka il\u0259 ba\u015flayan situasiya, prosesl\u0259r ild\u0131r\u0131m s\u00fcr\u0259ti il\u0259 b\u00fct\u00fcn m\u00fctt\u0259fiq respublikalara yay\u0131laraq ittifaq \u00f6lk\u0259l\u0259rinin m\u00fcst\u0259qill\u0259\u015fm\u0259sin\u0259 yol a\u00e7d\u0131.<\/p>\n<p>Bel\u0259likl\u0259, art\u0131q ittifaq \u00f6lk\u0259l\u0259rind\u0259 xalq h\u0259r\u0259katlar\u0131 geni\u015f v\u00fcs\u0259l alma\u011fa ba\u015flam\u0131\u015fd\u0131. Pribaltika \u00f6lk\u0259l\u0259rind\u0259n tutmu\u015f C\u0259nubi Qafqaza, o c\u00fcml\u0259d\u0259n Orta Asiyaya q\u0259d\u0259r b\u00fct\u00fcn co\u011frafiyada azadl\u0131q, m\u00fcst\u0259qillik ab-havas\u0131, ist\u0259k v\u0259 arzusu ba\u015f qald\u0131rm\u0131\u015fd\u0131. T\u0259bii ki, bu prosesl\u0259rin, ittifaq respublikalar\u0131n\u0131n m\u00fcst\u0259qill\u0259\u015fm\u0259sinin ke\u00e7mi\u015f SSR\u0130-nin da\u011f\u0131laca\u011f\u0131na g\u0259tirib \u00e7\u0131xaraca\u011f\u0131n\u0131 Sovetl\u0259rin r\u0259hb\u0259ri strukturlar\u0131 \u00e7ox g\u00f6z\u0259l bilirdi v\u0259 b\u00fct\u00fcn m\u00fcmk\u00fcn vasit\u0259l\u0259rd\u0259n istifad\u0259 ed\u0259r\u0259k xalqlar\u0131n demokratiya, azadl\u0131q, m\u00fcst\u0259qillik arzular\u0131n\u0131 g\u00f6z\u00fcnd\u0259 qoyma\u011fa, onlar\u0131 bu yoldan d\u00f6nd\u0259rm\u0259y\u0259 \u00e7al\u0131\u015f\u0131rd\u0131. H\u0259r halda Tbilisid\u0259, Bak\u0131da, el\u0259c\u0259 d\u0259 Pribaltika \u00f6lk\u0259l\u0259rind\u0259 ke\u00e7mi\u015f SSR\u0130-nin g\u00fcc strukturlar\u0131n\u0131n, ordu birl\u0259\u015fm\u0259l\u0259rinin t\u00f6r\u0259tdiyi cinay\u0259tl\u0259r, q\u0131r\u011f\u0131nlar m\u0259hz bu prosesi \u0259ng\u0259ll\u0259m\u0259y\u0259 hesablanm\u0131\u015fd\u0131. O zaman m\u00fcst\u0259qillik, azadl\u0131q \u015f\u00fcarlar\u0131n\u0131n \u0259n \u00e7ox s\u0259sl\u0259ndiyi, milli oyan\u0131\u015f dal\u011fas\u0131n\u0131n geni\u015f yay\u0131ld\u0131\u011f\u0131 m\u0259kan Az\u0259rbaycan oldu\u011fu \u00fc\u00e7\u00fcn el\u0259 ke\u00e7mi\u015f SSR\u0130 r\u0259hb\u0259rliyi d\u0259 Bak\u0131ya daha a\u011f\u0131r c\u0259zan\u0131 verm\u0259yi q\u0259rarla\u015fd\u0131rd\u0131 v\u0259 bel\u0259likl\u0259, Az\u0259rbaycan xalq\u0131n\u0131n dinc \u015f\u0259kild\u0259 m\u00fcst\u0259qillik, azadl\u0131q, demokratiya ist\u0259yin\u0259 qar\u015f\u0131 rus silahlar\u0131 il\u0259 cavab verildi. Yanvar\u0131n 19-dan 20-n\u0259 ke\u00e7\u0259n gec\u0259 SSR\u0130 qo\u015funlar\u0131 Az\u0259rbaycan\u0131n paytaxt\u0131 Bak\u0131da q\u0259tliam h\u0259yata ke\u00e7ir\u0259r\u0259k bir \u00e7ox insan\u0131 q\u0259tl\u0259 yetirdi, \u015f\u0259h\u0259ri viran qoydu. Bir n\u00f6v bu Moskvan\u0131n azadl\u0131q ist\u0259y\u0259n Az\u0259rbaycan xalq\u0131na verdiyi g\u00f6z da\u011f\u0131 idi. Amma h\u0259r bir qalibiyy\u0259t, z\u0259f\u0259rin itkisiz olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 n\u0259z\u0259r\u0259 alan Az\u0259rbaycan xalq\u0131 he\u00e7 n\u0259d\u0259n, h\u0259tta rus tank\u0131 v\u0259 topundan bel\u0259 qorxmayaraq, \u00e7\u0259kinm\u0259y\u0259r\u0259k \u00f6z m\u00fcst\u0259qillik m\u00fcbariz\u0259sini davam etdirdi. V\u0259 bel\u0259likl\u0259, Az\u0259rbaycan xalq\u0131 q\u0131sa bir zamanda ba\u015flad\u0131\u011f\u0131 m\u00fcbariz\u0259ni u\u011furla ba\u015fa vuraraq 1991-ci il, oktyabr ay\u0131n\u0131n 18-d\u0259 m\u00fcst\u0259qillik haqq\u0131nda Konstitusiya Akt\u0131n\u0131 q\u0259bul etdi. Az\u0259rbaycan\u0131n \u00f6z m\u00fcst\u0259qilliyini elan etm\u0259si bir n\u00f6v Bak\u0131n\u0131n SSR\u0130-nin \u00fcr\u0259yin\u0259 z\u0259rb\u0259 vurmas\u0131 dem\u0259k idi. \u00c7\u00fcnki Az\u0259rbaycan\u0131n m\u00fcst\u0259qilliyini elan etm\u0259si ittifaq\u0131n \u00f6lk\u0259mizin timsal\u0131nda s\u00fcd g\u00f6l\u00fcnd\u0259n m\u0259hrum olmas\u0131 kimi bir \u015fey idi. Bu vaxta q\u0259d\u0259r Az\u0259rbaycan\u0131n b\u00fct\u00fcn yeralt\u0131 v\u0259 yer\u00fcst\u00fc s\u0259rv\u0259tl\u0259ri hesab\u0131na h\u0259m \u00f6z\u00fcn\u00fc, h\u0259m d\u0259 m\u00fctt\u0259fiq respublikalar\u0131 ya\u015fadan SSR\u0130 r\u0259hb\u0259rliyi \u00fc\u00e7\u00fcn t\u0259bii ki, Az\u0259rbaycan itirm\u0259k a\u011f\u0131r bir itgi idi. Ona g\u00f6r\u0259 d\u0259 ist\u0259r ittifaq da\u011f\u0131lan m\u00fcdd\u0259t\u0259 q\u0259d\u0259r, ist\u0259rs\u0259 d\u0259 onun varisi say\u0131lan Rusiya Federasiyas\u0131 ciddi c\u0259hdl\u0259 Az\u0259rbaycan\u0131 yenid\u0259n boyunduru\u011fa salma\u011fa, onun m\u00fcst\u0259qilliyin\u0259 son qoyma\u011fa \u00e7al\u0131\u015f\u0131rd\u0131. Bu m\u0259qs\u0259dl\u0259 sonrak\u0131 ill\u0259rd\u0259 \u00f6lk\u0259d\u0259 yarad\u0131lan g\u0259rginlik, xaos, anarxiya da el\u0259 Az\u0259rbaycan\u0131n m\u00fcst\u0259qil bir \u00f6lk\u0259 kimi m\u00f6vcudlu\u011funa qar\u015f\u0131 y\u00f6n\u0259lmi\u015f c\u0259hdl\u0259r idi. \u0130st\u0259r Sur\u0259t H\u00fcseynovun G\u0259nc\u0259d\u0259 qiyam qald\u0131rmas\u0131, ist\u0259r \u018flikram H\u00fcmb\u0259tovun Tal\u0131\u015f Mu\u011fam Respublikas\u0131 elan ed\u0259r\u0259k \u00f6z\u00fcn\u00fc h\u0259min qurumun prezidenti elan etm\u0259si, ist\u0259rs\u0259 d\u0259 m\u0259rhum R\u00f6v\u015f\u0259n Cavadovun xarici antiAz\u0259rbaycan dair\u0259l\u0259rin m\u0259krili plan\u0131n\u0131n t\u0259rkib hiss\u0259sin\u0259 \u00e7evrilib \u00f6lk\u0259d\u0259 v\u0259t\u0259nda\u015f qar\u015f\u0131durmas\u0131na c\u0259hd g\u00f6st\u0259rm\u0259si m\u0259hz Az\u0259rbaycan\u0131n m\u00fcst\u0259qilliyin\u0259 qar\u015f\u0131 y\u00f6n\u0259lmi\u015f hadis\u0259l\u0259r idi v\u0259 h\u0259r bir plan\u0131n da arxas\u0131nda m\u0259hz Moskva dayan\u0131rd\u0131. \u00c7\u00fcnki Rusiya m\u00fcst\u0259qil Az\u0259rbaycan\u0131n q\u0131sa zamanda inki\u015faf ed\u0259c\u0259yi, \u00f6z m\u00fcst\u0259qil siyas\u0259t kursu h\u0259yata ke\u00e7ir\u0259c\u0259yind\u0259n \u0259ndi\u015f\u0259l\u0259nirdi. N\u0259d\u0259n ki, bundan sonra art\u0131q Moskva Bak\u0131 il\u0259 diqt\u0259 dilind\u0259 deyil, qar\u015f\u0131l\u0131ql\u0131 h\u00f6rmt\u0259 \u0259sas\u0131nda dan\u0131\u015fmal\u0131 idi. V\u0259 &#8220;insan\u0131n qorxdu\u011fu ba\u015f\u0131na g\u0259l\u0259r&#8221; el m\u0259s\u0259lin\u0259 uy\u011fun olaraq Rusiya bel\u0259 bir arzu etm\u0259diyi tendensiya il\u0259 \u00fczl\u0259\u015fm\u0259li oldu. Bel\u0259 ki, 1993-c\u00fc ild\u0259 \u00f6lk\u0259d\u0259 planl\u0131 \u015f\u0259kild\u0259 yarad\u0131lan xaos, anarxiya, idar\u0259sizliyin aradan qald\u0131r\u0131lmas\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn \u00fcmummilli lider Heyd\u0259r \u018fliyev\u0259 m\u00fcraci\u0259t ed\u0259r\u0259k onu Bak\u0131ya d\u0259v\u0259t ed\u0259n Az\u0259rbaycan xalq\u0131 bir m\u00fcdd\u0259t sonra m\u00fcst\u0259qil \u00f6lk\u0259nin s\u00fckan\u0131n\u0131 da ona etibar etdi. Bel\u0259likl\u0259, 1993-c\u00fc ilin oktyabr\u0131nda xalq\u0131n b\u00f6y\u00fck \u0259ks\u0259riyy\u0259tinin s\u0259si il\u0259 Az\u0259rbaycan\u0131n prezidenti se\u00e7il\u0259n Heyd\u0259r \u018fliyev m\u00fcst\u0259qil respublikan\u0131 inki\u015fiaf etdirm\u0259k, onun iqtisadiyyat\u0131n\u0131 dir\u00e7\u0259ltm\u0259k, ictimai-siyasi sabitliyi b\u0259rpa etm\u0259k istiqam\u0259tind\u0259 \u0259zml\u0259, yorulmadan \u00e7al\u0131\u015fma\u011fa ba\u015flad\u0131. M\u0259hz Heyd\u0259r \u018fliyevin g\u0259rgin \u0259m\u0259yi say\u0259sind\u0259 c\u0259mi 2 ya\u015f\u0131 olan m\u00fcst\u0259qil Az\u0259rbaycan ciddi siyasi v\u0259 iqtisadi u\u011furlara imza atd\u0131, bir \u00e7ox m\u00fcst\u0259qil d\u00f6vl\u0259tl\u0259rin 10-20 il\u0259 ke\u00e7diyi yolu q\u0131sa zamanda q\u0259t ed\u0259 bildi. M\u00fcst\u0259qil Az\u0259rbaycan\u0131n iqtisadiyyat\u0131n\u0131n dir\u00e7\u0259ldilm\u0259si \u00fc\u00e7\u00fcn h\u0259yata ke\u00e7iril\u0259n \u0259n m\u00fch\u00fcm t\u0259dbir. at\u0131lan add\u0131m is\u0259 1994-c\u00fc il, sentyabr\u0259n 20-d\u0259 imzalanm\u0131\u015f &#8220;\u018fsrin m\u00fcavil\u0259si&#8221; oldu. Siyasi c\u0259h\u0259td\u0259n m\u00fcst\u0259qil bir \u00f6lk\u0259 kimi \u00f6z\u00fcn\u00fc tan\u0131dan Az\u0259rbaycan bu sazi\u015fl\u0259 eyni zamanda iqtisadi sah\u0259d\u0259 d\u0259 \u00f6z m\u00fcst\u0259qilliyini s\u00fcbuta yetirmi\u015f oldu.<\/p>\n<p>\u00d6t\u0259n 26- ild\u0259 u\u011furlu inki\u015faf yolu ke\u00e7mi\u015f m\u00fcst\u0259qil Az\u0259rbaycan Respublikas\u0131 bu g\u00fcn Heyd\u0259r \u018fliyev siyasi kursunun layiqli davam\u00e7\u0131s\u0131 C\u0259nab Prezident \u0130lham \u018fliyevin r\u0259hb\u0259rliyi alt\u0131nda \u0259ziml\u0259, inamla ir\u0259lil\u0259yir. 26 ya\u015fl\u0131 m\u00fcst\u0259qil g\u0259nc Az\u0259rbaycan h\u0259yata ke\u00e7iril\u0259n siyas\u0259t, at\u0131lan d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fclm\u00fc\u015f add\u0131mlarla yeni-yeni u\u011furlar, nailiyy\u0259tl\u0259r \u0259ld\u0259 edir.<\/p>\n<p><strong>S.\u0130smay\u0131lb\u0259yli\u00a0\u00a0<\/strong><\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>XX \u0259srin 80-ci ill\u0259rind\u0259n ke\u00e7mi\u015f SSR\u0130-d\u0259 t\u0259z\u0259-t\u0259z\u0259 i\u015fl\u0259nm\u0259y\u0259 ba\u015flayan a\u015fkarl\u0131q, perestroyka, demokratiya s\u00f6zl\u0259rinin q\u0131sa zamanda bu n\u0259h\u0259ng ittifaq\u0131 y\u0131xa bil\u0259c\u0259yini b\u0259lk\u0259 he\u00e7 o zaman ittifaq r\u0259hb\u0259rliyi d\u0259 g\u00fcman etmirdi. \u018fks&hellip;<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":2701,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[6,25,24,4,1,18],"tags":[],"class_list":["post-2700","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-dunya","category-gundm","category-manset","category-siyast","category-xbr-xtti","category-yazarlar"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/mediazona.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/2700","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/mediazona.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/mediazona.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/mediazona.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/mediazona.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=2700"}],"version-history":[{"count":3,"href":"https:\/\/mediazona.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/2700\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":2735,"href":"https:\/\/mediazona.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/2700\/revisions\/2735"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/mediazona.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/2701"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/mediazona.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=2700"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/mediazona.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=2700"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/mediazona.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=2700"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}