{"id":26935,"date":"2024-01-29T10:56:01","date_gmt":"2024-01-29T06:56:01","guid":{"rendered":"https:\/\/mediazona.az\/?p=26935"},"modified":"2024-01-29T10:56:01","modified_gmt":"2024-01-29T06:56:01","slug":"asililiq-qarsisialinmaz-ist%c9%99kdir-musahib%c9%99","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/mediazona.az\/?p=26935","title":{"rendered":"As\u0131l\u0131l\u0131q-qar\u015f\u0131s\u0131al\u0131nmaz ist\u0259kdir- M\u00dcSAH\u0130B\u018f"},"content":{"rendered":"<p>Tarix boyu insanlar\u0131n do\u011fru q\u0259bul etdiyi, asl\u0131l\u0131q hal\u0131na \u00e7evirdiyi, uzaqla\u015fa bilm\u0259diyi bir \u00e7ox vasit\u0259l\u0259r olub. Hal-haz\u0131rda da d\u00fcnyan\u0131n b\u00fct\u00fcn \u00f6lk\u0259l\u0259rind\u0259ki insanlar as\u0131l\u0131l\u0131\u011f\u0131n bir \u00e7ox n\u00f6v\u00fcnd\u0259n \u0259ziyy\u0259t \u00e7\u0259kirl\u0259r v\u0259 bu \u00f6n\u0259mli k\u00fctl\u0259vi problem olaraq q\u0259bul edilir. \u00dcst\u0259lik bunlardan \u0259n t\u0259hl\u00fck\u0259lisi psixoloji as\u0131l\u0131l\u0131qd\u0131r.<br \/>\nAsl\u0131l\u0131q psixologiyas\u0131 il\u0259 ba\u011fl\u0131\u00a0 psixoloq Minar\u0259 S\u0259bz\u0259liyeva il\u0259 m\u00fcsahib\u0259ni t\u0259qdim edirik:<\/p>\n<p><strong>-Minar\u0259 xan\u0131m, biz n\u0259yi asl\u0131l\u0131q adland\u0131r\u0131r\u0131q?<\/strong><br \/>\n-As\u0131l\u0131l\u0131q, insan\u0131n \u00f6z\u00fcn\u0259 fizioloji v\u0259 psixoloji z\u0259r\u0259rl\u0259r verm\u0259sin\u0259 baxmayaraq, madd\u0259y\u0259, \u0259\u015fyaya, varl\u0131\u011fa v\u0259 ya h\u0259r hans\u0131 birin\u0259 qar\u015f\u0131 hiss edil\u0259n, qar\u015f\u0131s\u0131 al\u0131nmaz bir ist\u0259kdir. As\u0131l\u0131 olan insan \u00f6z h\u0259yat\u0131n\u0131 davam etdir\u0259 bilm\u0259si \u00fc\u00e7\u00fcn as\u0131l\u0131 oldu\u011fu madd\u0259nin istifad\u0259si m\u0259cburi olmad\u0131\u011f\u0131 halda onun istifad\u0259sin\u0259 ehtiyac duyur. As\u0131l\u0131 olma\u011fa ba\u015flad\u0131\u011f\u0131m\u0131zda beynimizd\u0259 b\u0259zi d\u0259yi\u015fiklikl\u0259r meydana g\u0259lir. Bizim beynimizin n\u0259zar\u0259t (frontal korteks) v\u0259 m\u00fckafat mexanizmind\u0259 (ventral tegmental sah\u0259si) pozulmalar ba\u015flay\u0131r. Bu mexanizml\u0259rin pozulmas\u0131 n\u0259tic\u0259sind\u0259, biz z\u0259r\u0259r g\u00f6rd\u00fcy\u00fcm\u00fcz halda as\u0131l\u0131 oldu\u011fumuz \u015feyd\u0259n imtina ed\u0259 bilmirik. Biz, n\u0259zar\u0259tin \u0259limizd\u0259 oldu\u011funu d\u00fc\u015f\u00fcn\u0259rk\u0259n, \u0259slind\u0259 n\u0259zar\u0259ti itirmi\u015f oluruq v\u0259 h\u0259tta bunun f\u0259rqind\u0259 olmuruq. As\u0131l\u0131l\u0131q bel\u0259 bir prosesdir.<br \/>\nPsixoaktiv madd\u0259 as\u0131l\u0131l\u0131\u011f\u0131nda is\u0259 istifad\u0259\u00e7i bir ne\u00e7\u0259 d\u0259f\u0259 istifad\u0259 etdiyi madd\u0259ni t\u0259rk etm\u0259k ist\u0259yir, lakin t\u0259rk ed\u0259 bilmir, \u0259ksin\u0259, madd\u0259 istifad\u0259sinin say\u0131 artd\u0131qca q\u0259bul edil\u0259n dozalar art\u0131r. \u0130mtina etm\u0259k \u00fc\u00e7\u00fcn i\u00e7ir, lakin madd\u0259nin yoxlu\u011fu onun fiziki v\u0259ziyy\u0259tind\u0259 problem v\u0259 a\u011fr\u0131lara s\u0259b\u0259b olur. H\u0259l\u0259 d\u0259 madd\u0259ni izl\u0259yirs\u0259 v\u0259 h\u0259yat\u0131n\u0131 haz\u0131rda istifad\u0259 etdiyi madd\u0259y\u0259 g\u00f6r\u0259 planla\u015fd\u0131r\u0131rsa, bu adama &#8220;as\u0131l\u0131&#8221;, bu x\u0259st\u0259liy\u0259 is\u0259 beyin x\u0259st\u0259liyi olan &#8220;as\u0131l\u0131l\u0131q&#8221; deyilir.<\/p>\n<p><strong>-Proses hans\u0131 m\u0259rh\u0259l\u0259d\u0259n sonra asl\u0131l\u0131\u011fa \u00e7evrilir? Hans\u0131 m\u0259rh\u0259l\u0259d\u0259 insan art\u0131q narahat olma\u011fa ba\u015flamal\u0131d\u0131r?<\/strong><\/p>\n<p>-As\u0131l\u0131l\u0131\u011f\u0131n \u0259sas simptomlar\u0131 kimi a\u015fa\u011f\u0131dak\u0131lar\u0131 qeyd ed\u0259 bil\u0259rik:<br \/>\n1.Madd\u0259nin n\u0259z\u0259rd\u0259 tutuldu\u011fundan daha uzun m\u00fcdd\u0259t v\u0259 daha \u00e7ox miqdarda q\u0259bulu.<br \/>\nM\u0259s\u0259l\u0259n, h\u0259min adam &#8220;bu gec\u0259 iki st\u0259kan i\u00e7\u0259c\u0259m&#8221; dey\u0259r\u0259k masaya oturur. Lakin o, h\u0259min gec\u0259 ba\u015fqa flakon i\u00e7ib. H\u0259min \u015f\u0259xsin madd\u0259 istifad\u0259sin\u0259 n\u0259zar\u0259ti g\u00f6t\u00fcr\u00fcl\u00fcb. M\u00fc\u0259yy\u0259n m\u0259nada istifad\u0259 etdiyi madd\u0259 n\u0259zar\u0259ti \u0259l\u0259 ke\u00e7irdi.<br \/>\n2.Madd\u0259 dayand\u0131r\u0131ld\u0131qda v\u0259 ya azald\u0131qda \u00e7\u0259kilm\u0259 simptomlar\u0131n\u0131n g\u00f6r\u00fcnm\u0259si.<br \/>\nHans\u0131 ki, madd\u0259nin istifad\u0259si dayand\u0131rd\u0131lan zaman meydana g\u0259l\u0259n t\u0259rl\u0259m\u0259, titr\u0259m\u0259 v\u0259 \u00fcr\u0259kbulanma kimi \u0259lam\u0259tl\u0259rdir. Ancaq bu simptomlar yaln\u0131z fiziki deyil. B\u0259zi d\u0259rmanlar yaln\u0131z dayand\u0131r\u0131ld\u0131qda v\u0259 ya azald\u0131qda psixi simptomlara s\u0259b\u0259b ola bil\u0259r. Bunlara cans\u0131x\u0131c\u0131l\u0131q, narahatl\u0131q, b\u0259db\u0259xtlik, depressiya v\u0259 he\u00e7 bir \u015feyd\u0259n h\u0259zz almamaq daxil ola bil\u0259r. Bu zaman\u0131 f\u0259rd ciddi probleml\u0259r ya\u015fay\u0131r v\u0259 madd\u0259ni q\u0259bul etdikd\u0259n sonra simptomlar y\u00fcng\u00fcll\u0259\u015fir v\u0259 ya tamamil\u0259 yox olur.<br \/>\n3. \u0130stifad\u0259 olunan madd\u0259y\u0259 qar\u015f\u0131 d\u00f6z\u00fcml\u00fcl\u00fcy\u00fcn inki\u015faf\u0131.<br \/>\nTolerantl\u0131q: \u0130st\u0259nil\u0259n effekti \u0259ld\u0259 etm\u0259k \u00fc\u00e7\u00fcn as\u0131l\u0131l\u0131\u011f\u0131n daha \u00e7ox meydana g\u0259ldiyi madd\u0259y\u0259 olan ehtiyacd\u0131r. Ba\u015fqa s\u00f6zl\u0259, bu, ilkin dozan\u0131n kifay\u0259t etm\u0259diyi v\u0259 xo\u015f t\u0259sirini hiss etm\u0259k \u00fc\u00e7\u00fcn \u0259h\u0259miyy\u0259tli d\u0259r\u0259c\u0259d\u0259 art\u0131r\u0131ld\u0131\u011f\u0131 bir v\u0259ziyy\u0259tdir.<br \/>\n4.Madd\u0259 istifad\u0259sin\u0259 n\u0259zar\u0259t etm\u0259k v\u0259 ya tamamil\u0259 dayand\u0131rmaq \u00fc\u00e7\u00fcn u\u011fursuz c\u0259hdl\u0259r.<br \/>\nVaxt\u0131n \u00e7ox hiss\u0259si materiallar\u0131n tap\u0131lmas\u0131 v\u0259 y\u0131\u011f\u0131lmas\u0131 il\u0259 ba\u011fl\u0131 f\u0259aliyy\u0259tl\u0259r\u0259 s\u0259rf olunur. Bu, madd\u0259 ist\u0259yi dediyimiz \u015feyl\u0259 ba\u011fl\u0131d\u0131r. \u015e\u0259xs as\u0131l\u0131 oldu\u011fu spirt v\u0259 ya madd\u0259d\u0259n istifad\u0259 etm\u0259k \u00fc\u00e7\u00fcn g\u00fccl\u00fc bir ist\u0259k hiss edir.<br \/>\nAs\u0131l\u0131l\u0131q s\u0259b\u0259biyl\u0259 f\u0259rd sosial, pe\u015f\u0259 v\u0259 \u015f\u0259xsi h\u0259yat\u0131nda m\u0259nfilikl\u0259rl\u0259 qar\u015f\u0131la\u015f\u0131r v\u0259 ya onlardan tamamil\u0259 imtina edir.<br \/>\n5. Fiziki v\u0259 ya zehni probleml\u0259rin ortaya \u00e7\u0131xmas\u0131na v\u0259 ya artmas\u0131na baxmayaraq, davaml\u0131 madd\u0259 istifad\u0259si.<\/p>\n<p><strong>-Asl\u0131l\u0131\u011f\u0131n k\u00f6k\u00fcnd\u0259 bir travma dururmu? N\u0259 kimi travmalar g\u0259l\u0259c\u0259kd\u0259 insanda asl\u0131l\u0131\u011fa s\u0259b\u0259b olur?<\/strong><\/p>\n<div class=\"AdviadNativeVideo\"><\/div>\n<p>-Kanadal\u0131 h\u0259kim Gabor Mate as\u0131l\u0131l\u0131qla ba\u011fl\u0131 \u00e7ox g\u00f6z\u0259l bir yana\u015fman\u0131 bildirir. O, deyir ki, as\u0131l\u0131l\u0131\u011fa n\u0259yin yol a\u00e7d\u0131\u011f\u0131n\u0131 bilm\u0259k ist\u0259yirsinizs\u0259, as\u0131l\u0131l\u0131\u011f\u0131n o insana g\u0259tirdiyi faydalara bax\u0131n. As\u0131l\u0131l\u0131qdan \u0259ziyy\u0259t \u00e7\u0259k\u0259n insanlar \u0259sas\u0259n bu \u015f\u0259kild\u0259 cavabland\u0131r\u0131rlar: &#8220;Ac\u0131lar\u0131m\u0131 \u00f6rt-basd\u0131r edir, stressd\u0259n uzaqla\u015fd\u0131r\u0131r, sakitl\u0259\u015fdirir, h\u0259yatda qalma v\u0259 ya aidlik hissi yarad\u0131r, h\u0259y\u0259can v\u0259 ya canl\u0131l\u0131q verir&#8221; v\u0259 s. Y\u0259ni burada dey\u0259 bil\u0259rik ki, as\u0131l\u0131l\u0131q \u015f\u0259xsin ba\u015fqa bir \u015f\u0259kild\u0259 qar\u015f\u0131laya bilm\u0259diyi \u00f6n\u0259mli bir insani ehtiyac\u0131n\u0131 qar\u015f\u0131lay\u0131r, onun \u00e7\u0259kdiyi ac\u0131ya qar\u015f\u0131 verdiyi bir reaksiya v\u0259 ya m\u00fcbariz\u0259 mexanizmidir. M\u0259hz bunlar\u0131n da s\u0259b\u0259bl\u0259ri, \u0259sas\u0259n travma v\u0259 u\u015faql\u0131qda ya\u015fanan probleml\u0259r ola bilir. Bu da bel\u0259 bir n\u0259tic\u0259y\u0259 g\u0259tirib \u00e7\u0131xar\u0131r ki, h\u0259r travma ya\u015fayan \u015f\u0259xs as\u0131l\u0131l\u0131qdan \u0259ziyy\u0259t \u00e7\u0259km\u0259s\u0259 d\u0259, as\u0131l\u0131l\u0131qdan \u0259ziyy\u0259t \u00e7\u0259k\u0259n \u015f\u0259xsl\u0259r travma ya\u015fam\u0131\u015flar. Apar\u0131lan ara\u015fd\u0131rmalar s\u00fcbut edir ki, as\u0131l\u0131l\u0131qdan \u0259ziyy\u0259t \u00e7\u0259k\u0259n \u015f\u0259xsl\u0259r\u0259 n\u0259z\u0259r sald\u0131\u011f\u0131m\u0131z zaman u\u015faql\u0131qda ya\u015fanan probleml\u0259r \u00e7oxald\u0131qca as\u0131l\u0131l\u0131q riskinin d\u0259 qatbaqat artd\u0131\u011f\u0131 m\u00fc\u015fahid\u0259 edilir.<br \/>\nTravmatik hadis\u0259l\u0259r v\u0259 ya travmalar dedikd\u0259 is\u0259 \u015f\u0259xsin ba\u015f\u0131na g\u0259l\u0259n v\u0259 ya \u015fahidi oldu\u011fu q\u0259za, t\u0259bii f\u0259lak\u0259tl\u0259r, m\u00fcharib\u0259 zonas\u0131nda b\u00f6y\u00fcm\u0259, yan\u011f\u0131n v\u0259 ya partlay\u0131\u015f hadis\u0259si, fiziki \u015fidd\u0259t v\u0259 ya cinsi istismar, \u00f6l\u00fcm t\u0259hl\u00fck\u0259si olan h\u0259r hans\u0131sa bir x\u0259st\u0259lik, yax\u0131n bir f\u0259rdin ani v\u0259 ya g\u00f6zl\u0259nilm\u0259d\u0259n \u00f6l\u00fcm\u00fc kimi hadis\u0259l\u0259ri n\u0259z\u0259rd\u0259 tuta bil\u0259rik.<br \/>\nAs\u0131l\u0131l\u0131qdan \u0259ziyy\u0259t \u015f\u0259k\u0259n \u015f\u0259xsl\u0259rd\u0259 bir s\u0131ra psixoloji amill\u0259r-\u015f\u0259xsiyy\u0259t x\u00fcsusiyy\u0259tl\u0259ri v\u0259 temperamentl\u0259r as\u0131l\u0131l\u0131\u011fa s\u0259b\u0259b ola bil\u0259r. H\u0259y\u0259can axtaran, s\u0259rh\u0259dl\u0259ri a\u015fan, m\u00fc\u0259yy\u0259n qaydalar \u00e7\u0259r\u00e7iv\u0259sind\u0259 ya\u015fama\u011f\u0131 sevm\u0259y\u0259n f\u0259rdl\u0259rd\u0259 y\u00fcks\u0259k riskli davran\u0131\u015flara meyllilik m\u00fc\u0259yy\u0259n edilir. As\u0131l\u0131l\u0131qlarda y\u00fcks\u0259k d\u00fcrt\u00fcsellik, uzaqg\u00f6r\u0259nliyin olmamas\u0131 v\u0259 n\u0259zar\u0259tsiz davran\u0131\u015flar as\u0131l\u0131l\u0131\u011fa qar\u015f\u0131 h\u0259ssasl\u0131\u011f\u0131n g\u00f6st\u0259ricil\u0259ridir.<br \/>\nSosial uy\u011funla\u015fma kimi x\u00fcsusiyy\u0259tl\u0259r yeniyetm\u0259l\u0259rin v\u0259 g\u0259ncl\u0259rin a\u011f\u0131r spirtli i\u00e7kil\u0259rd\u0259n istifad\u0259 etm\u0259y\u0259 ba\u015flamas\u0131na s\u0259b\u0259b olan amill\u0259rdir.\u00a0Bundan \u0259lav\u0259, h\u0259y\u0259canl\u0131 v\u0259 depressiv x\u00fcsusiyy\u0259tl\u0259ri olan f\u0259rdl\u0259r bir \u00e7ox stimullara h\u0259ddind\u0259n art\u0131q emosional reaksiya verdikl\u0259ri v\u0259 stresl\u0259 m\u00fcbariz\u0259 aparmaqda \u00e7\u0259tinlik \u00e7\u0259kdikl\u0259ri \u00fc\u00e7\u00fcn as\u0131l\u0131l\u0131qlara qar\u015f\u0131 risk qrupundad\u0131rlar.<\/p>\n<p><strong>-Asl\u0131l\u0131l\u0131q psixologiyasi il\u0259 \u00f6zg\u00fcv\u0259n \u0259skikliyi aras\u0131nda nec\u0259 bir ba\u011flant\u0131 var?<\/strong><\/p>\n<p>-Ara\u015fd\u0131rmalar g\u00f6st\u0259rmi\u015fdir ki, introvert, \u00f6z\u00fcn\u0259 inam problemi olan, \u00f6hd\u0259sind\u0259n g\u0259lm\u0259k bacar\u0131\u011f\u0131 a\u015fa\u011f\u0131 olan v\u0259 sosial c\u0259h\u0259td\u0259n qeyri-adekvat olan u\u015faqlar texnologiya as\u0131l\u0131l\u0131\u011f\u0131na daha \u00e7ox meyllidirl\u0259r. \u00c7\u00fcnki, bu u\u015faqlar \u00f6zl\u0259rini t\u0259nha hiss edir v\u0259 h\u0259llini yaratd\u0131qlar\u0131 s\u00fcni d\u00fcnyada tap\u0131rlar. Ail\u0259d\u0259 v\u0259 ya dostlar\u0131 il\u0259 problem ya\u015fayan u\u015faqlar texnologiya say\u0259sind\u0259 bu probleml\u0259rd\u0259n uzaqla\u015faraq \u00f6zl\u0259rini daha rahat hiss ed\u0259 bilirl\u0259r. Bu, as\u0131l\u0131l\u0131q riskini art\u0131ran s\u0259b\u0259bl\u0259rd\u0259n biridir. Bundan \u0259lav\u0259, t\u0259dqiqatlar texnologiya as\u0131l\u0131l\u0131\u011f\u0131 olan u\u015faqlar\u0131n \u0259ks\u0259riyy\u0259tind\u0259 ba\u015fqa psixiatrik tap\u0131nt\u0131lar\u0131n oldu\u011funu g\u00f6st\u0259rmi\u015fdir. X\u00fcsusil\u0259, diqq\u0259t \u0259skikliyi v\u0259 hiperaktivlik pozuqlu\u011fu, depressiya v\u0259 narahatl\u0131q pozuqlu\u011fu olan u\u015faqlar texnologiya as\u0131l\u0131l\u0131\u011f\u0131 riski alt\u0131ndad\u0131r. Son ill\u0259rd\u0259 apar\u0131lan t\u0259dqiqatlar birdaha s\u00fcbut edir ki, as\u0131l\u0131l\u0131qdan \u0259ziyy\u0259t \u00e7\u0259k\u0259n \u015f\u0259xsl\u0259rin \u00f6z\u00fcn\u00fc qiym\u0259tl\u0259ndirm\u0259si \u00e7ox a\u015fa\u011f\u0131, \u00f6z\u00fcn\u00fc g\u00fcnahland\u0131rmas\u0131 is\u0259 y\u00fcks\u0259kdir.<\/p>\n<p><strong>-Asl\u0131l\u0131\u011f\u0131n m\u00fcalic\u0259sind\u0259 \u0259n effektiv metodlar hans\u0131lard\u0131r ?<\/strong><br \/>\n-T\u0259bii ki, bir \u00e7ox psixoterapiya metodlar\u0131 m\u00f6vcuddur. Koqnitiv strategiyalar madd\u0259 ehtiyaclar\u0131n\u0131 azaltma\u011fa k\u00f6m\u0259k edir v\u0259 f\u0259rdin daxili n\u0259zar\u0259ti t\u0259min etm\u0259si \u00fc\u00e7\u00fcn daha g\u00fccl\u00fc sistem yaratma\u011fa k\u00f6m\u0259k edir. Bundan \u0259lav\u0259, onlar\u0131n s\u0131x\u0131nt\u0131lar\u0131n\u0131, q\u0259z\u0259bl\u0259rini v\u0259 k\u0259d\u0259rl\u0259rini aradan qald\u0131rmaqda da rol oynay\u0131r, bu da tez-tez as\u0131l\u0131l\u0131q statuslar\u0131n\u0131 g\u00fccl\u0259ndirir. Koqnitiv davran\u0131\u015f terapiyas\u0131 as\u0131l\u0131l\u0131\u011f\u0131 olan insanlara avtomatik d\u00fc\u015f\u00fcnc\u0259l\u0259rini anlama\u011f\u0131 h\u0259yata ke\u00e7irm\u0259y\u0259 v\u0259 alternativ d\u00fc\u015f\u00fcnc\u0259l\u0259r yaratma\u011fa k\u00f6m\u0259k ed\u0259n bir yana\u015fmad\u0131r. Ba\u015fl\u0131ca m\u0259qs\u0259d odur ki, avtomatik d\u00fc\u015f\u00fcnc\u0259l\u0259rin alt\u0131nda yatan koqnitiv t\u0259hrifl\u0259r x\u0259st\u0259 t\u0259r\u0259find\u0259n anla\u015f\u0131la bilsin v\u0259 insan davaml\u0131 emosiya-d\u00fc\u015f\u00fcnc\u0259 \u0259sasland\u0131rmas\u0131n\u0131 \u00f6yr\u0259n\u0259 bilsin. Terapiyaya residiv s\u0259b\u0259b ola bil\u0259c\u0259k riskli v\u0259ziyy\u0259tl\u0259rin tan\u0131nmas\u0131 v\u0259 onlara qar\u015f\u0131 t\u0259dbir g\u00f6r\u00fclm\u0259si \u00fc\u00e7\u00fcn psixo-t\u0259hsil daxildir v\u0259 \u00f6yr\u0259nilmi\u015f uy\u011funla\u015fmayan davran\u0131\u015flar\u0131 d\u0259yi\u015fdirm\u0259k m\u0259qs\u0259di da\u015f\u0131y\u0131r.<br \/>\nMadd\u0259l\u0259rd\u0259n istifad\u0259 ed\u0259n \u015f\u0259xsl\u0259r\u0259 iki \u015f\u0259kild\u0259 k\u00f6m\u0259k g\u00f6st\u0259rilm\u0259y\u0259 \u00e7al\u0131\u015f\u0131l\u0131r; birincisi, \u0259sas fikirl\u0259rin m\u0259nb\u0259yini t\u0259kzib etm\u0259k, narkotik vasit\u0259l\u0259rd\u0259n istifad\u0259 etm\u0259k ist\u0259yinin tezliyini v\u0259 g\u00fcc\u00fcn\u00fc azaltmaq, ikincisi is\u0259 madd\u0259y\u0259 qar\u015f\u0131 y\u00fcks\u0259k h\u0259v\u0259sl\u0259 m\u00fcbariz\u0259 aparmaq v\u0259 ona n\u0259zar\u0259t etm\u0259k \u00fc\u00e7\u00fcn f\u0259rdi \u00fcsullar\u0131 \u00f6yr\u0259tm\u0259k, f\u0259rdin n\u0259zar\u0259tini art\u0131rmaq.<br \/>\nBel\u0259likl\u0259, madd\u0259l\u0259rd\u0259n istifad\u0259 ed\u0259n f\u0259rdl\u0259r koqnitiv terapiya vasit\u0259sil\u0259 istifad\u0259 etdikl\u0259ri madd\u0259ni t\u0259rk etm\u0259l\u0259rini v\u0259 madd\u0259d\u0259n azad olmalar\u0131n\u0131 t\u0259min ed\u0259c\u0259k \u00fcsul v\u0259 \u00fcsullarla t\u0259chiz edilmi\u015fdir.<br \/>\nMadd\u0259 as\u0131l\u0131l\u0131\u011f\u0131n\u0131n m\u00fcalic\u0259sinin davaml\u0131l\u0131\u011f\u0131 sa\u011falma motivasiyas\u0131na, d\u00fcr\u00fcstl\u00fcy\u0259, \u00fcnsiyy\u0259tcil olma\u011fa v\u0259 ambulator m\u00fcalic\u0259y\u0259 \u0259saslan\u0131r. Diqq\u0259tl\u0259 haz\u0131rlanan ambulator m\u00fcalic\u0259 plan\u0131 \u0259n vacib \u015f\u0259rtdir v\u0259 bu m\u00fcalic\u0259nin davam etdirilm\u0259si madd\u0259siz bir h\u0259yat \u00fc\u00e7\u00fcn vacibdir. \u00c7\u00fcnki, stasionar m\u00fcalic\u0259nin q\u0131sa m\u00fcdd\u0259ti madd\u0259y\u0259 yenid\u0259n ba\u015flama riskini art\u0131r\u0131r v\u0259 x\u0259st\u0259xanada m\u00fcalic\u0259 yaln\u0131z madd\u0259 istifad\u0259sind\u0259n xilas olmaq \u00fc\u00e7\u00fcn bir add\u0131md\u0131r.<br \/>\nBir dig\u0259r psixoterapiya n\u00f6v\u00fc is\u0259 dialektiv davran\u0131\u015f terapiyas\u0131d\u0131r ki, burada affektiv v\u0259ziyy\u0259tl\u0259rinin \u00f6hd\u0259sind\u0259n g\u0259lm\u0259k \u00fc\u00e7\u00fcn laz\u0131mi bacar\u0131qlara malik olmayanlar emosional s\u0131x\u0131nt\u0131dan qa\u00e7maq \u00fc\u00e7\u00fcn qida madd\u0259l\u0259rind\u0259n istifad\u0259 ed\u0259 bil\u0259rl\u0259r. Dialektiv davran\u0131\u015f terapiyas\u0131 x\u0259st\u0259y\u0259 daha uy\u011funla\u015fa bil\u0259n emosional t\u0259nziml\u0259m\u0259 v\u0259 stressi azaldan tolerantl\u0131q bacar\u0131qlar\u0131n\u0131 \u00f6yr\u0259tm\u0259yi h\u0259d\u0259fl\u0259yir. Bu, emosional v\u0259 davran\u0131\u015f bax\u0131m\u0131ndan yanl\u0131\u015f m\u00fcbariz\u0259ni dayand\u0131rmaq, problemli v\u0259ziyy\u0259tl\u0259ri q\u0259bul etm\u0259k, m\u00fcsb\u0259t cavab verm\u0259k v\u0259 \u015f\u0259xsiyy\u0259tl\u0259raras\u0131 m\u00fcnasib\u0259tl\u0259rin effektivliyi t\u0259min etm\u0259k m\u0259qs\u0259di da\u015f\u0131y\u0131r. N\u00fcmun\u0259 \u00fc\u00e7\u00fcn oyun oynama davran\u0131\u015f\u0131n\u0131n bir m\u00fcbariz\u0259 vasit\u0259si olaraq istifad\u0259 edilm\u0259m\u0259si v\u0259 ya daha az istifad\u0259 edilm\u0259si t\u0259min edilir.<br \/>\nD\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcr\u0259m ki, as\u0131l\u0131l\u0131\u011f\u0131n m\u00fcalic\u0259 prosesind\u0259 ail\u0259y\u0259 kompleks yana\u015fma \u0259sas g\u00f6t\u00fcr\u00fclm\u0259lidir. Bu m\u0259qs\u0259dl\u0259 ail\u0259l\u0259r ail\u0259 t\u0259lim seminarlar\u0131, f\u0259rdi m\u00fcsahib\u0259l\u0259r v\u0259 x\u00fcsusi t\u0259lim ke\u00e7mi\u015f ail\u0259 terapevtl\u0259rinin m\u00fc\u015fayi\u0259ti il\u0259 qrup terapiyas\u0131 t\u0259cr\u00fcb\u0259l\u0259ri vasit\u0259sil\u0259 d\u0259st\u0259k almal\u0131d\u0131rlar.<\/p>\n<p><strong>-Asl\u0131l\u0131qla m\u00fcbariz\u0259d\u0259 psixoloji yard\u0131m\u0131n \u00f6n\u0259ml\u0259ri v\u0259 psixoloji yard\u0131m al\u0131nmazsa, bu hans\u0131 h\u0259dd\u0259 \u00e7ata bil\u0259r v\u0259 n\u0259 kimi z\u0259r\u0259rl\u0259r \u00f6z\u00fcn\u00fc g\u00f6st\u0259r\u0259r?<\/strong><\/p>\n<p>-As\u0131l\u0131l\u0131qla m\u00fcbariz\u0259d\u0259 psixoloji yard\u0131m zaman\u0131 ba\u015fl\u0131ca m\u0259qs\u0259dl\u0259r bunlar ola bil\u0259r:<br \/>\n1. \u0130nsana alud\u0259\u00e7ilik haqq\u0131nda fikir \u0259ld\u0259 etm\u0259sin\u0259 v\u0259 z\u0259r\u0259r qavray\u0131\u015f\u0131n\u0131n inki\u015faf\u0131na k\u00f6m\u0259k etm\u0259k.<br \/>\n2. \u0130nsan\u0131 madd\u0259 istifad\u0259sin\u0259 s\u00f6vq ed\u0259n amill\u0259ri m\u00fc\u0259yy\u0259n etm\u0259k.<br \/>\n3. X\u0259st\u0259y\u0259 m\u00fc\u0259yy\u0259n edilmi\u015f \u015f\u0259xsd\u0259n, v\u0259ziyy\u0259td\u0259n, yerd\u0259n v\u0259 ya t\u0259tikd\u0259n nec\u0259 uzaq duraca\u011f\u0131n\u0131 g\u00f6st\u0259rm\u0259k.<br \/>\nBunlar insana h\u0259yat\u0131n\u0131 yenid\u0259n qurma\u011fa k\u00f6m\u0259k etm\u0259k m\u0259qs\u0259di da\u015f\u0131y\u0131r. Son ara\u015fd\u0131rmalar bir daha bunu dem\u0259y\u0259 \u0259sas verir ki, as\u0131l\u0131l\u0131qla m\u00fcbariz\u0259d\u0259 \u0259n effektiv metod psixoterapiyad\u0131r. Bel\u0259 ki, psixoterapiya zaman\u0131 ilk \u00f6nc\u0259 psixoaktiv madd\u0259 istifad\u0259 ed\u0259n \u015f\u0259xsl\u0259rin bu probleml\u0259rini hans\u0131 d\u0259r\u0259c\u0259d\u0259 d\u0259yi\u015fdirm\u0259k ist\u0259diyi, \u00f6z\u00fc v\u0259 ya x\u0259st\u0259liyi il\u0259 ba\u011fl\u0131 t\u0259nqidinin olub-olmamas\u0131, \u00f6z\u00fc v\u0259 ya\u015fam\u0131 il\u0259 ba\u011fl\u0131 olaraq n\u0259l\u0259ri d\u0259yi\u015fdirm\u0259k ist\u0259diyi kimi bir \u00e7ox aspektl\u0259r \u0259l\u0259 al\u0131n\u0131r. Eyni zamanda t\u0259bii ki, bayaq da qeyd etdiyim kimi as\u0131l\u0131l\u0131\u011f\u0131n s\u0259b\u0259b oldu\u011fu v\u0259 ya as\u0131l\u0131l\u0131q n\u0259tic\u0259sind\u0259 ortaya \u00e7\u0131xan psixi narahatl\u0131qlar x\u00fcsusi testl\u0259\u015fdirm\u0259 v\u0259 ya m\u00fc\u015fahid\u0259l\u0259rl\u0259 m\u00fc\u0259yy\u0259n oluna v\u0259 uy\u011fun olaraq psixiatra d\u0259rman m\u00fcalic\u0259si \u00fc\u00e7\u00fcn y\u00f6nl\u0259ndiril\u0259 bil\u0259r. M\u0259hz ikili diaqnoz olmas\u0131 x\u0259st\u0259liyin daha m\u0259nfi t\u0259zah\u00fcr etm\u0259sin\u0259 s\u0259b\u0259b olur. Bu zaman komorbid olan dig\u0259r psixi v\u0259 ya davran\u0131\u015f pozuntular\u0131n\u0131n m\u00fcalic\u0259si h\u0259m m\u00fcalic\u0259nin effektivliyini, h\u0259m d\u0259 n\u0259tic\u0259nin daha m\u00fcsb\u0259t olmas\u0131na g\u0259tirib \u00e7\u0131xar\u0131r. \u018fg\u0259r h\u0259r hans\u0131sa bir insan psixoaktiv madd\u0259 as\u0131l\u0131l\u0131\u011f\u0131ndan \u0259ziyy\u0259t \u00e7\u0259kirs\u0259, onun h\u0259yat\u0131nda yet\u0259ri q\u0259d\u0259r tibbi, sosial, psixi v\u0259 bu kimi sferalar m\u0259nfi istiqam\u0259td\u0259n t\u0259sirl\u0259nmi\u015f v\u0259 art\u0131q psixoaktiv madd\u0259 istifad\u0259si artm\u0131\u015fd\u0131r. N\u0259zar\u0259tsiz \u015f\u0259kild\u0259 q\u0259bul edilm\u0259si kimi probleml\u0259r m\u00f6vcuddur. Bu da \u00f6z n\u00f6vb\u0259sind\u0259 madd\u0259 istifad\u0259 ed\u0259n \u015f\u0259xsl\u0259rd\u0259 \u0259h\u0259miyy\u0259tli d\u0259r\u0259c\u0259d\u0259 riskli davran\u0131\u015flara-h\u0259bs, cinay\u0259t, intihara, h\u0259dd\u0259n art\u0131q madd\u0259 istifad\u0259si n\u0259tic\u0259sind\u0259 \u00f6l\u00fcm, yaralanma kimi hadis\u0259l\u0259r\u0259 s\u0259b\u0259b ola bil\u0259r.<\/p>\n<p><strong>Qiym\u0259t Mahir<\/strong><\/p>\n<p>D\u0130QQ\u018fT! \u015eikay\u0259t v\u0259 t\u0259klifl\u0259riniz, g\u00f6rd\u00fcy\u00fcn\u00fcz v\u0259 e\u015fitdiyiniz h\u0259r hans\u0131 bir maraql\u0131 m\u0259lumat\u0131 bu n\u00f6mr\u0259y\u0259 g\u00f6nd\u0259rin:\u00a0<span style=\"color: #0000ff;\">0 55 4 61 71 21 WHATSAPP\u00a0<\/span><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Tarix boyu insanlar\u0131n do\u011fru q\u0259bul etdiyi, asl\u0131l\u0131q hal\u0131na \u00e7evirdiyi, uzaqla\u015fa bilm\u0259diyi bir \u00e7ox vasit\u0259l\u0259r olub. Hal-haz\u0131rda da d\u00fcnyan\u0131n b\u00fct\u00fcn \u00f6lk\u0259l\u0259rind\u0259ki insanlar as\u0131l\u0131l\u0131\u011f\u0131n bir \u00e7ox n\u00f6v\u00fcnd\u0259n \u0259ziyy\u0259t \u00e7\u0259kirl\u0259r v\u0259 bu \u00f6n\u0259mli&hellip;<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":26936,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[23,1],"tags":[],"class_list":["post-26935","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-musahib","category-xbr-xtti"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/mediazona.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/26935","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/mediazona.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/mediazona.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/mediazona.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/mediazona.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=26935"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/mediazona.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/26935\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":26937,"href":"https:\/\/mediazona.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/26935\/revisions\/26937"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/mediazona.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/26936"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/mediazona.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=26935"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/mediazona.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=26935"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/mediazona.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=26935"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}