{"id":26729,"date":"2023-10-24T11:35:26","date_gmt":"2023-10-24T07:35:26","guid":{"rendered":"https:\/\/mediazona.az\/?p=26729"},"modified":"2023-10-24T11:36:04","modified_gmt":"2023-10-24T07:36:04","slug":"bu-gun-dahi-sair-yazici-v%c9%99-dramaturq-huseyn-cavidin-anadan-olmasindan-141-il-otur","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/mediazona.az\/?p=26729","title":{"rendered":"Dahi \u015fair, yaz\u0131\u00e7\u0131 v\u0259 dramaturq H\u00fcseyn Cavidin anadan olmas\u0131ndan 141 il \u00f6t\u00fcr"},"content":{"rendered":"<p>D\u00fcnya nizam\u0131ndak\u0131 g\u0259rginlikd\u0259n do\u011fan hadis\u0259l\u0259rl\u0259 z\u0259ngin XX \u0259srin \u0259vv\u0259ll\u0259ri h\u0259m d\u0259 t\u00fcrk mill\u0259tinin s\u0131na\u011fa \u00e7\u0259kildiyi ill\u0259r idi. T\u00fcrk d\u00fcnyas\u0131n\u0131n n\u0259h\u0259ng simalar\u0131ndan olan \u0130smay\u0131l b\u0259y Qasp\u0131ral\u0131n\u0131n \u201c\u0130\u015fd\u0259 bir, fikird\u0259 bir, \u0259m\u0259ld\u0259 bir\u201d, \u018fli b\u0259y H\u00fcseynzad\u0259nin \u201cT\u00fcrkl\u0259\u015fm\u0259k, islamla\u015fmaq, m\u00fcasirl\u0259\u015fm\u0259k\u201d \u00e7a\u011f\u0131r\u0131\u015flar\u0131 \u00f6z b\u0259hr\u0259sini t\u0259dric\u0259n vers\u0259 d\u0259, g\u00f6r\u00fcl\u0259si i\u015fl\u0259r h\u0259l\u0259 \u00e7ox idi. Bel\u0259 bir d\u00f6vrd\u0259, el\u0259c\u0259 d\u0259 Az\u0259rbaycan\u0131n sovet Rusiyas\u0131 t\u0259r\u0259find\u0259n i\u015f\u011fal\u0131ndan sonrak\u0131 ill\u0259rd\u0259 yaz\u0131b-yaratm\u0131\u015f H\u00fcseyn Cavid milli \u015f\u00fcurumuzun oyanmas\u0131nda m\u00fch\u00fcm rol oynay\u0131b.<\/p>\n<p>Bu g\u00fcn dahi \u015fair, yaz\u0131\u00e7\u0131, dramaturq H\u00fcseyn Cavidin anadan olmas\u0131ndan 141 il \u00f6t\u00fcr.<\/p>\n<p>Prezident \u0130lham \u018fliyev m\u00fcvafiq S\u0259r\u0259ncam\u0131 il\u0259 Az\u0259rbaycan \u0259d\u0259biyyat\u0131n\u0131n g\u00f6rk\u0259mli n\u00fcmay\u0259nd\u0259si, m\u00fct\u0259f\u0259kkir \u015fair v\u0259 dramaturq H\u00fcseyn Cavidin 140 illiyi \u00f6lk\u0259mizd\u0259 silsil\u0259 t\u0259dbirl\u0259rl\u0259 qeyd olunub.<\/p>\n<p>H\u00fcseyn Abdulla o\u011flu Rasizad\u0259 1882-ci il oktyabr\u0131n 24-d\u0259 Nax\u00e7\u0131van \u015f\u0259h\u0259rind\u0259 d\u00fcnyaya g\u00f6z a\u00e7\u0131b. Musiqini, mu\u011famat\u0131 yax\u015f\u0131 bil\u0259n, m\u0259lah\u0259tli s\u0259si il\u0259 tan\u0131nan atas\u0131n\u0131n q\u0259z\u0259l\u0259 vur\u011funlu\u011fu g\u0259l\u0259c\u0259yin s\u00f6z ustad\u0131 H\u00fcseyn\u0259 d\u0259 ke\u00e7ib. O, \u0259vv\u0259lc\u0259 mollaxana, sonra Nax\u00e7\u0131van rus-tatar m\u0259kt\u0259bind\u0259 (M\u0259h\u0259mm\u0259d Ta\u011f\u0131 Sidqinin \u201cM\u0259kt\u0259bi-t\u0259rbiy\u0259\u201dsind\u0259), T\u0259brizin \u201cTalibiyy\u0259\u201d m\u0259dr\u0259s\u0259sind\u0259, \u0130stanbul Universitetind\u0259 t\u0259hsil al\u0131b. \u0130stanbuldan yazd\u0131\u011f\u0131 m\u0259ktubunda \u201c\u018fsir oldu\u011fum bir \u015fey varsa, o da h\u0259qiq\u0259t v\u0259 m\u0259h\u0259bb\u0259tdir\u201d fikri H\u00fcseyn Cavidin d\u00fc\u015f\u00fcnc\u0259l\u0259rind\u0259n x\u0259b\u0259r verir. Bu h\u0259qiq\u0259t v\u0259 m\u0259h\u0259bb\u0259tin m\u0259nas\u0131n\u0131 is\u0259 onun v\u0259t\u0259nini, mill\u0259tini azad v\u0259 xo\u015fb\u0259xt g\u00f6rm\u0259k arzusu t\u0259\u015fkil edirdi.<\/p>\n<p>\u0130stanbuldan qay\u0131dan H\u00fcseyn Cavid Nax\u00e7\u0131vanda, Bak\u0131da, G\u0259nc\u0259d\u0259, Tiflisd\u0259 m\u00fc\u0259llimlik edib, habel\u0259 b\u0259dii yarad\u0131c\u0131l\u0131qla m\u0259\u015f\u011ful olub. \u0130lk kitablar\u0131 olan \u201cAna\u201d v\u0259 \u201cKe\u00e7mi\u015f g\u00fcnl\u0259r\u201d Tiflisd\u0259 \u00e7\u0131x\u0131b. 1918-ci ilin mart hadis\u0259l\u0259rind\u0259n sonra T\u0259briz\u0259 ged\u0259n \u015fairin \u015eeyx M\u0259h\u0259mm\u0259d Xiyabaninin \u201cT\u0259c\u0259dd\u00fcd\u201d q\u0259zetind\u0259 \u015feiri d\u0259rc edilib. Nax\u00e7\u0131vana qay\u0131dan H\u00fcseyn Cavid Mi\u015fkinaz xan\u0131mla evl\u0259nib.<\/p>\n<p>Az\u0259rbaycan Xalq C\u00fcmhuriyy\u0259ti d\u00f6vr\u00fcnd\u0259 H\u00fcseyn Cavidin Abdulla \u015eaiql\u0259 birg\u0259 yazd\u0131\u011f\u0131 \u201c\u018fd\u0259biyyat d\u0259rsl\u0259ri\u201d ortaq t\u00fcrk \u0259d\u0259biyyat t\u0259drisinin yarad\u0131lmas\u0131 istiqam\u0259tind\u0259 at\u0131lan ilk add\u0131mlardand\u0131r.<\/p>\n<p>Sovet hakimiyy\u0259tinin ilk ill\u0259rind\u0259 tale ustad s\u0259n\u0259tkar\u0131 sanki s\u0131na\u011fa \u00e7\u0259kirdi. Qarda\u015f\u0131n\u0131, q\u0131z\u0131n\u0131 itirir. Xan\u0131m\u0131 c\u0259rrahiyy\u0259 \u0259m\u0259liyyat\u0131 olunur. Ehtiyac ucbat\u0131ndan \u015f\u0259xsi kitabxanas\u0131ndak\u0131 kitablar\u0131, dolab\u0131ndak\u0131 paltarlar\u0131 sat\u0131r&#8230; \u018fd\u0259bi t\u0259nqid is\u0259 bu d\u00f6vr\u00fc 40 ya\u015fl\u0131 H\u00fcseyn Cavidin yarad\u0131c\u0131l\u0131\u011f\u0131nda \u201cm\u0259fkur\u0259vi t\u0259r\u0259dd\u00fcd v\u0259 b\u00f6hran\u201d adland\u0131r\u0131b. Halbuki o, bu ill\u0259rd\u0259 \u201cPey\u011f\u0259mb\u0259r\u201d v\u0259 \u201cTopal Teymur\u201d \u0259s\u0259rl\u0259rini yaz\u0131b.<\/p>\n<p>1937-ci il iyunun 4-\u00fc v\u0259 ondan sonrak\u0131 hadis\u0259l\u0259r dahi s\u0259n\u0259tkar\u0131n ideya-m\u0259fkur\u0259 istiqam\u0259tini z\u0259rr\u0259 q\u0259d\u0259r d\u0259 d\u0259yi\u015f\u0259 bilm\u0259yib.<\/p>\n<p>Milli poeziyam\u0131zda f\u0259ls\u0259fi lirikan\u0131n t\u0259krars\u0131z n\u00fcmun\u0259l\u0259rini yaratm\u0131\u015f H\u00fcseyn Cavid m\u0259nzum faci\u0259l\u0259ri v\u0259 tarixi dramlar\u0131 il\u0259 Az\u0259rbaycan dramaturgiyas\u0131nda yeni m\u0259rh\u0259l\u0259 yarad\u0131b. Onun yarad\u0131c\u0131l\u0131\u011f\u0131 \u015e\u0259rqin estetik fikir tarixi v\u0259 d\u00fcnya romantizm \u0259n\u0259n\u0259l\u0259ri il\u0259 s\u0131x ba\u011fl\u0131d\u0131r. Dahi s\u0259n\u0259tkar\u0131n z\u0259ngin irsin\u0259 \u201cKe\u00e7mi\u015f g\u00fcnl\u0259r\u201d, \u201cBahar \u015f\u0259bn\u0259ml\u0259ri\u201d \u015feirl\u0259r silsil\u0259si, \u201cAz\u0259r\u201d, \u201cKor neyz\u0259n\u201d poemalar\u0131, \u201cAna\u201d, \u201cMaral\u201d, \u201c\u015eeyx S\u0259nan\u201d, \u201c\u0130blis\u201d, \u201c\u015eeyda\u201d, \u201cU\u00e7urum\u201d, \u201cAf\u0259t\u201d, \u201cPey\u011f\u0259mb\u0259r, \u201cTopal Teymur\u201d, \u201cKnyaz\u201d, \u201cS\u0259yavu\u015f\u201d, \u201cX\u0259yyam\u201d, \u201c\u0130blisin intiqam\u0131\u201d dramlar\u0131, \u0259d\u0259bi, elmi, ictimai bax\u0131\u015flar\u0131n\u0131 \u0259ks etdir\u0259n m\u0259qal\u0259l\u0259ri, m\u0259ktublar\u0131 daxildir. \u201cAtilla\u201d (G\u00f6z\u0259l Eyida), \u201c\u00c7ingiz\u201d, \u201c\u0130blisin ilham\u0131\u201d, \u201cTelli saz\u201d, \u201c\u015e\u0259hla\u201d, \u201cKoro\u011flu\u201d adl\u0131 \u0259s\u0259rl\u0259ri is\u0259 m\u00fcsadir\u0259 olunub.<\/p>\n<p>\u201cM\u0259nim Tanr\u0131m g\u00f6z\u0259llikdir, sevgidir\u201d, &#8211; dey\u0259n H\u00fcseyn Cavid dramaturq olmazdan \u00f6nc\u0259 romantik \u015fair, sevgi v\u0259 g\u00f6z\u0259llik a\u015fiqi kimi tan\u0131n\u0131b. Onun poeziyas\u0131nda d\u0259rin h\u0259yat f\u0259ls\u0259f\u0259si, sa\u011flam m\u0259ntiq, insan kamal\u0131na m\u00f6hk\u0259m inam \u00f6z \u0259ksini tap\u0131b.<\/p>\n<p>Az\u0259rbaycan \u0259d\u0259biyyat\u0131na \u00fcmumt\u00fcrk m\u0259fkur\u0259si g\u0259tir\u0259n b\u00f6y\u00fck s\u0259n\u0259tkar \u201cD\u0259niz tama\u015fas\u0131\u201d (1912) \u015feirind\u0259 qoca t\u00fcrk\u00fcn dili il\u0259 mill\u0259tin d\u00f6y\u00fc\u015f ruhunun qorunmas\u0131n\u0131n vacibliyind\u0259n s\u00f6z a\u00e7\u0131b. Dil v\u0259 din birliyinin qorunub saxlanmas\u0131 problemini \u201cH\u0259rb v\u0259 f\u0259lak\u0259t\u201d \u015feirind\u0259 q\u0259l\u0259m\u0259 alaraq \u201c\u0130ttihad! \u0130\u015ft\u0259 \u0259n b\u00f6y\u00fck ideal\u201d yaz\u0131b.<\/p>\n<p>\u00dcmumb\u0259\u015f\u0259ri probleml\u0259ri humanizm m\u00f6vqeyind\u0259n i\u015f\u0131qland\u0131ran \u015fairin:<\/p>\n<p>K\u0259ss\u0259 h\u0259r kim t\u00f6k\u00fcl\u0259n qan izini,<\/p>\n<p>Qurtaran dahi odur yer \u00fcz\u00fcn\u00fc &#8211;<\/p>\n<p>k\u0259lm\u0259l\u0259ri bu g\u00fcn d\u0259 aktuald\u0131r. Bu misralar zaman\u0131n g\u0259rdi\u015fini d\u0259rind\u0259n duyan dahi s\u0259n\u0259tkar\u0131n m\u00fcnaqi\u015f\u0259, m\u00fcharib\u0259 v\u0259 dig\u0259r qanl\u0131 olaylar\u0131n h\u0259l\u0259 uzun ill\u0259r d\u00fc\u015f\u00fcnc\u0259l\u0259r\u0259 hakim k\u0259sil\u0259c\u0259yini \u015fair q\u0259lbi il\u0259 hiss etdiyinin ni\u015fan\u0259sidir.<\/p>\n<p>H\u00fcseyn Cavid 1938-ci ild\u0259 h\u0259bs olunaraq \u201c\u0259ks-inqilabi \u0259laq\u0259l\u0259r saxlamaq\u201d, \u201cbir s\u0131ra m\u00fcsavat\u00e7\u0131larla m\u00fcsavat\u00e7\u0131 s\u00f6hb\u0259tl\u0259r aparmaq\u201d, \u201c\u00f6z \u0259traf\u0131nda mill\u0259t\u00e7i d\u00fc\u015f\u00fcnc\u0259l\u0259rl\u0259 k\u00f6kl\u0259nmi\u015f cavan \u015fairl\u0259ri toplay\u0131b m\u00fcsavat\u00e7\u0131 ruhda t\u0259kmill\u0259\u015fdirm\u0259k\u201d kimi ittihamlarla g\u00fcnahland\u0131r\u0131l\u0131b. 9 iyun 1939-cu ild\u0259 \u015fair 8 il islah \u0259m\u0259k d\u00fc\u015f\u0259rg\u0259sin\u0259 m\u0259hkum edilib. O, 1941-ci ild\u0259 \u0130rkutsk vilay\u0259tinin Tay\u015fet rayonunda d\u00fcnyas\u0131n\u0131 d\u0259yi\u015fib.<\/p>\n<p>\u00d6l\u00fcm\u00fcnd\u0259n sonra H\u00fcseyn Cavid\u0259 1956-c\u0131 il mart\u0131n 6-da b\u0259ra\u0259t verils\u0259 d\u0259, ona ehtiyatla yana\u015f\u0131l\u0131b. Dahi s\u0259n\u0259tkara siyasi b\u0259ra\u0259ti \u00fcmummilli lider Heyd\u0259r \u018fliyev qazand\u0131r\u0131b. H\u00fcseyn Cavidin anadan olmas\u0131n\u0131n 100 illik yubileyin\u0259 haz\u0131rl\u0131q g\u0435tdiyi d\u00f6vrd\u0259 \u00fcmummilli lider Heyd\u0259r \u018fliyevin t\u0259\u015f\u0259bb\u00fcs\u00fc il\u0259 onun n\u0259\u015finin Sibird\u0259n Az\u0259rbaycana g\u0259tirilm\u0259si q\u00fcdr\u0259tli s\u00f6z ustas\u0131na b\u00f6y\u00fck sevgi v\u0259 ehtiram\u0131n t\u0259zah\u00fcr\u00fc idi. Ulu \u00d6nd\u0259rin bu q\u0259tiyy\u0259tli add\u0131m\u0131 il\u0259 t\u0259kc\u0259 dahi s\u0259n\u0259tkar\u0131n ruhu deyil, onu sev\u0259n milyonlarla insan\u0131n q\u0259lbi rahatl\u0131q tapd\u0131.<\/p>\n<p>Ulu \u00d6nd\u0259rin H\u00fcseyn Cavidl\u0259 ba\u011fl\u0131 \u0259v\u0259zsiz tarixi xidm\u0259tl\u0259rini bu g\u00fcn Az\u0259rbaycan Respublikas\u0131n\u0131n Prezidenti \u0130lham \u018fliyev davam etdirir. D\u00f6vl\u0259timizin ba\u015f\u00e7\u0131s\u0131n\u0131n m\u00fcvafiq s\u0259r\u0259ncamlar\u0131na \u0259sas\u0259n b\u00f6y\u00fck s\u0259n\u0259tkar\u0131m\u0131z\u0131n \u0259s\u0259rl\u0259ri lat\u0131n qrafikas\u0131nda \u00e7ap olunub, anadan olmas\u0131n\u0131n 125, 130, 135 v\u0259 140 illiyi d\u00f6vl\u0259t s\u0259viyy\u0259sind\u0259 ke\u00e7irilib.<\/p>\n<p>Az\u0259rbaycan m\u0259d\u0259niyy\u0259tinin g\u00fcnd\u0259n-g\u00fcn\u0259 inki\u015faf etdiyinin, d\u00fcnyada tan\u0131nd\u0131\u011f\u0131n\u0131n v\u0259 q\u0259bul olundu\u011funun \u015fahidi kimi q\u00fcrurla dey\u0259 bil\u0259rik ki, H\u00fcseyn Cavidin vaxtil\u0259 m\u0259fkur\u0259 davas\u0131n\u0131 insanlar\u0131n beynin\u0259, milli zehniyy\u0259tin\u0259 a\u015f\u0131lamaq m\u0259qs\u0259dil\u0259 q\u0259l\u0259m\u0259 ald\u0131\u011f\u0131<\/p>\n<p>Turana q\u0131l\u0131ncdan daha k\u0259skin, ulu q\u00fcvv\u0259t,<\/p>\n<p>Yaln\u0131z m\u0259d\u0259niyy\u0259t, m\u0259d\u0259niyy\u0259t, m\u0259d\u0259niyy\u0259t! &#8211;<\/p>\n<p>arzular\u0131 da bu g\u00fcn ger\u00e7\u0259kl\u0259\u015fib.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>D\u00fcnya nizam\u0131ndak\u0131 g\u0259rginlikd\u0259n do\u011fan hadis\u0259l\u0259rl\u0259 z\u0259ngin XX \u0259srin \u0259vv\u0259ll\u0259ri h\u0259m d\u0259 t\u00fcrk mill\u0259tinin s\u0131na\u011fa \u00e7\u0259kildiyi ill\u0259r idi. T\u00fcrk d\u00fcnyas\u0131n\u0131n n\u0259h\u0259ng simalar\u0131ndan olan \u0130smay\u0131l b\u0259y Qasp\u0131ral\u0131n\u0131n \u201c\u0130\u015fd\u0259 bir, fikird\u0259 bir, \u0259m\u0259ld\u0259&hellip;<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":26730,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[24,15,1],"tags":[],"class_list":["post-26729","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-manset","category-mdniyyt","category-xbr-xtti"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/mediazona.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/26729","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/mediazona.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/mediazona.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/mediazona.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/mediazona.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=26729"}],"version-history":[{"count":2,"href":"https:\/\/mediazona.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/26729\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":26732,"href":"https:\/\/mediazona.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/26729\/revisions\/26732"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/mediazona.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/26730"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/mediazona.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=26729"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/mediazona.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=26729"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/mediazona.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=26729"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}