{"id":25821,"date":"2023-07-18T16:38:54","date_gmt":"2023-07-18T12:38:54","guid":{"rendered":"https:\/\/mediazona.az\/?p=25821"},"modified":"2023-07-18T17:05:43","modified_gmt":"2023-07-18T13:05:43","slug":"beyn%c9%99lxalq-qizil-xac-komit%c9%99si-m%c9%99lumatlari-tam-genis-v%c9%99-%c9%99hat%c9%99li-s%c9%99kild%c9%99-catdirmir","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/mediazona.az\/?p=25821","title":{"rendered":"Beyn\u0259lxalq Q\u0131z\u0131l Xa\u00e7 Komit\u0259si m\u0259lumatlar\u0131 tam, geni\u015f v\u0259 \u0259hat\u0259li \u00e7atd\u0131rm\u0131r"},"content":{"rendered":"<p>AMEA-n\u0131n Z.M.B\u00fcnyadov ad\u0131na \u015e\u0259rq\u015f\u00fcnasl\u0131q \u0130nstitutunun apar\u0131c\u0131 elmi i\u015f\u00e7isi, Quba Soyq\u0131r\u0131m\u0131 Memorial Kompleksinin m\u00fct\u0259x\u0259ssisi, tarix \u00fczr\u0259 f\u0259ls\u0259f\u0259 doktoru, dosent S\u00fcbhan Tal\u0131bl\u0131 &#8220;Olaylar&#8221;-a\u00a0<strong>Beyn\u0259lxalq Q\u0131z\u0131l Xa\u00e7 Komit\u0259sinin<\/strong>\u00a0yarars\u0131zl\u0131\u011f\u0131 v\u0259 erm\u0259nil\u0259rin tarix boyu insanl\u0131\u011fa s\u0131\u011fmayan q\u0259tliamlar\u0131 haqq\u0131nda dan\u0131\u015f\u0131b:<\/p>\n<p><strong>\u00a0&#8211; Bir ne\u00e7\u0259\u00a0\u00a0g\u00fcn \u00f6nc\u0259 xarici saytlar\u0131n bir \u00e7oxunda 1995-ci ild\u0259 bo\u015fnaklara qar\u015f\u0131 edil\u0259n soyq\u0131r\u0131m haqq\u0131nda yaz\u0131lar g\u00f6rd\u00fcm. Ancaq, bizl\u0259r d\u0259f\u0259l\u0259rl\u0259 erm\u0259ni q\u0259tliamlar\u0131na m\u0259ruz qalsaq da bu miqyasda\u00a0 m\u00fcnasib\u0259t\u00a0g\u00f6r\u0259 bilmirik. Buna s\u0259b\u0259b olan amill\u0259r hans\u0131lard\u0131r?<\/strong><\/p>\n<p>-\u00dcmumiyy\u0259tl\u0259, beyn\u0259lxalq v\u0259 regional g\u00fccl\u0259rin h\u0259rt\u0259r\u0259fli d\u0259st\u0259yi il\u0259 erm\u0259nil\u0259rin\u00a0\u0259srin \u0259vv\u0259ll\u0259rind\u0259n Qaraba\u011f m\u00fcharib\u0259si zaman\u0131na kimi m\u00fclki v\u0259 h\u0259rbi \u0259sirl\u0259rl\u0259 r\u0259ftar\u0131 Erm\u0259nistan d\u00f6vl\u0259tinin bir daha t\u0259cav\u00fczkar v\u0259 terror d\u00f6vl\u0259ti oldu\u011funu \u0259yani v\u0259 h\u00fcquq c\u0259h\u0259td\u0259n s\u00fcbut edir.<br \/>\n\u018fsirl\u0259rl\u0259 r\u0259ftar tarixd\u0259n bug\u00fcn\u0259 kimi ist\u0259r h\u0259bi\u00e7il\u0259r\u0259, ist\u0259rs\u0259 d\u0259 m\u00fclki \u0259haliy\u0259 qar\u015f\u0131 erm\u0259nil\u0259r\u0259 h\u0259m yad bir h\u00fcquqi termindir, h\u0259m d\u0259 erm\u0259nil\u0259rin d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fclm\u00fc\u015f \u015f\u0259kild\u0259 insanl\u0131\u011fa, b\u0259\u015f\u0259riyy\u0259t\u0259 etdiyi cinay\u0259tl\u0259rd\u0259ndir. Erm\u0259nistan\u0131n h\u0259rbi-siyasi r\u0259hb\u0259rliyi \u0259sir v\u0259 girov g\u00f6t\u00fcr\u00fclm\u00fc\u015f Az\u0259rbaycan v\u0259t\u0259nda\u015flar\u0131na qar\u015f\u0131 m\u0259qs\u0259dli v\u0259 d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fclm\u00fc\u015f \u015f\u0259kild\u0259 soyq\u0131r\u0131m\u0131 v\u0259 vandalizm siyas\u0259tini yeridib. Minl\u0259rl\u0259 Az\u0259rbaycan v\u0259t\u0259nda\u015f\u0131, o c\u00fcml\u0259d\u0259n u\u015faq, qad\u0131n v\u0259 qocalar erm\u0259ni \u0259sir v\u0259 girovlu\u011funda d\u00f6z\u00fclm\u0259z i\u015fg\u0259nc\u0259l\u0259rin qurban\u0131 olub. \u0130st\u0259r yerli, ist\u0259rs\u0259 d\u0259 xarici \u00f6lk\u0259l\u0259rd\u0259 olan\u00a0 faktlar, ara\u015fd\u0131rmalar, s\u0259n\u0259dl\u0259rd\u0259, beyn\u0259lxalq v\u0259 regional t\u0259\u015fkilatlar\u0131n\u00a0\u00e7oxsayl\u0131 hesabatlar\u0131nda g\u00f6st\u0259rilir ki, \u0259sir v\u0259 girovlara m\u00fcxt\u0259lif d\u0259h\u015f\u0259tli i\u015fg\u0259nc\u0259l\u0259r verilmi\u015f &#8211; onlar v\u0259h\u015fic\u0259sin\u0259 d\u00f6y\u00fclm\u00fc\u015f, q\u0259sd\u0259n \u015fik\u0259st v\u0259ziyy\u0259tin\u0259 sal\u0131nm\u0131\u015f, sin\u0259l\u0259rin\u0259 q\u0131zd\u0131r\u0131lm\u0131\u015f &#8220;xa\u00e7&#8221; ni\u015fanlar\u0131 il\u0259 dam\u011fa bas\u0131lm\u0131\u015f, d\u0131rnaqlar\u0131 v\u0259 di\u015fl\u0259ri \u00e7\u0131xar\u0131lm\u0131\u015f, yaralar\u0131na duz bas\u0131lm\u0131\u015f, \u00f6l\u0259n\u0259 q\u0259d\u0259r rezin v\u0259 d\u0259mir d\u0259y\u0259n\u0259kl\u0259rl\u0259 d\u00f6y\u00fclm\u00fc\u015f, damarlar\u0131na benzin yeridilmi\u015fdir. \u018fsir v\u0259 itkin d\u00fc\u015fm\u00fc\u015f v\u0259t\u0259nda\u015flarla \u0259laq\u0259dar D\u00f6vl\u0259t Komissiyas\u0131nda olan faktlar\u0131n bir qismi bunlard\u0131r:<br \/>\n* Girov g\u00f6t\u00fcr\u00fcl\u0259rk\u0259n 3 ya\u015f\u0131 olan \u015e\u00f6vqi Xaqani o\u011flu \u018fliyevin (24.07.1993) bazu s\u00fcm\u00fcy\u00fc Xank\u0259ndind\u0259 erm\u0259ni &#8220;h\u0259kiml\u0259ri&#8221; t\u0259r\u0259find\u0259n \u00e7\u0131xar\u0131lm\u0131\u015f, n\u0259tic\u0259d\u0259 \u015e\u00f6vqi \u015fik\u0259st olmu\u015fdur.<br \/>\n* K\u0259lb\u0259c\u0259r rayonunun i\u015f\u011fal\u0131 zaman\u0131 girov g\u00f6t\u00fcr\u00fcl\u0259n (31.03.93) G\u00fclcamal Quliyevan\u0131n yenic\u0259 d\u00fcnyaya g\u0259lmi\u015f o\u011flu Arzu Hac\u0131yev\u0259 erm\u0259ni &#8220;h\u0259kimi&#8221; Aida Serobyan nam\u0259lum t\u0259rkibli iyn\u0259l\u0259r vurmu\u015fdur, n\u0259tic\u0259d\u0259 Arzu Hac\u0131yev \u015fik\u0259st olub\u00a0v\u0259 2003-c\u00fc ild\u0259 d\u00fcnyas\u0131n\u0131 d\u0259yi\u015fib.<br \/>\n* Erm\u0259nil\u0259r 15 ya\u015fl\u0131 girov N\u0259zak\u0259t M\u0259mm\u0259dovan\u0131n g\u00f6zl\u0259ri qar\u015f\u0131s\u0131nda atas\u0131na d\u0259h\u015f\u0259tli i\u015fg\u0259nc\u0259l\u0259r vermi\u015f, onun qulaqlar\u0131n\u0131 k\u0259smi\u015f, anas\u0131 h\u0259d\u0259 v\u0259 \u015fantajlara d\u00f6zm\u0259y\u0259r\u0259k d\u0259li olmu\u015f, q\u0131z\u0131n \u00f6z\u00fcn\u00fc is\u0259 4 mln. rus publuna ail\u0259sin\u0259 satm\u0131\u015flar.<br \/>\n* Dada\u015fova Z\u0259min\u0259 G\u00f6y\u00fc\u015f q\u0131z\u0131 erm\u0259nil\u0259r t\u0259r\u0259find\u0259n girov g\u00f6t\u00fcr\u00fcl\u0259rk\u0259n qolundan ald\u0131\u011f\u0131 g\u00fcll\u0259 yaras\u0131 bax\u0131ms\u0131zl\u0131q \u00fcz\u00fcnd\u0259n \u00e7irk el\u0259mi\u015f v\u0259 onun b\u0259d\u0259nind\u0259 \u00e7\u00fcr\u00fcm\u0259 prosesi getmi\u015fdir.\u00a0 \u00a0Girov g\u00f6t\u00fcr\u00fcl\u0259n zaman\u00a0 erm\u0259nil\u0259r onun atas\u0131 G\u00f6y\u00fc\u015f Dada\u015fovu v\u0259 ya\u015fl\u0131 n\u0259n\u0259si Q\u00f6n\u00e7\u0259 \u0130badovan\u0131 yerind\u0259c\u0259 g\u00fcll\u0259l\u0259mi\u015fl\u0259r.<br \/>\n* Erm\u0259ni n\u0259zar\u0259t\u00e7il\u0259ri A\u011fdam rayonundan girov g\u00f6t\u00fcr\u00fclm\u00fc\u015f K\u0259klik H\u0259s\u0259novaya d\u0259h\u015f\u0259tli i\u015fg\u0259nc\u0259l\u0259r vermi\u015f, mismar k\u0259lb\u0259tini il\u0259 onun 16 di\u015fini \u00e7\u0131xarm\u0131\u015flar.<br \/>\n* A\u011fdam rayonunun i\u015f\u011fal\u0131 zaman\u0131 erm\u0259nil\u0259r t\u0259r\u0259find\u0259n girov g\u00f6t\u00fcr\u00fcl\u0259n ya\u015fl\u0131 qad\u0131n \u015eirinova \u015e\u0259rqiyy\u0259 Rza q\u0131z\u0131n\u0131n 8 q\u0131z\u0131l di\u015fi mismar k\u0259lb\u0259tinl\u0259 \u00e7\u0259kilmi\u015fdir. O, alt\u0131 ay davaml\u0131 i\u015fg\u0259nc\u0259l\u0259r\u0259 m\u0259ruz qalm\u0131\u015fd\u0131r.<br \/>\n* Qubadl\u0131 rayonunun i\u015f\u011fal\u0131 zaman\u0131 65 ya\u015fl\u0131 M\u0259mm\u0259dova Bini\u015f R\u0259sul q\u0131z\u0131 v\u0259 69 ya\u015fl\u0131 \u0130smay\u0131lova Sara Miri\u015f q\u0131z\u0131 girov g\u00f6t\u00fcr\u00fcl\u00fcb, Xank\u0259ndi h\u0259rbi hiss\u0259sind\u0259 saxlan\u0131lm\u0131\u015fd\u0131lar. Burada onlar\u0131 g\u00fcnd\u00fcz a\u011f\u0131r fiziki \u0259m\u0259k t\u0259l\u0259b ed\u0259n i\u015fl\u0259rd\u0259 i\u015fl\u0259dir, gec\u0259l\u0259r is\u0259 x\u00fcsusi amans\u0131zl\u0131qla d\u00f6y\u00fcrm\u00fc\u015fl\u0259r. Onlarla birlikd\u0259 saxlanan \u015eahs\u0259n\u0259m v\u0259 \u018fsli ad\u0131nda qad\u0131nlar bu c\u00fcr a\u011f\u0131r i\u015fg\u0259nc\u0259l\u0259r\u0259 d\u00f6zm\u0259y\u0259r\u0259k girovluqda \u00f6lm\u00fc\u015fl\u0259r.<br \/>\n* A\u011fdam rayonunun ke\u00e7mi\u015f sakini, milliyy\u0259tc\u0259 rus olan, erm\u0259ni \u0259sirliyind\u0259 h\u0259dsiz i\u015fg\u0259nc\u0259l\u0259r\u0259 m\u0259ruz qalm\u0131\u015f Vladimir \u0130vanovi\u00e7 \u015eevelyov 1994-c\u00fc ild\u0259 A\u011fdam rayonunun i\u015f\u011fal\u0131 zaman\u0131 89 ya\u015fl\u0131 anas\u0131 Vera Dav\u0131dovnan\u0131n v\u0259 ah\u0131l ya\u015fl\u0131 bac\u0131s\u0131 Svetlana \u0130vanovnan\u0131n, el\u0259c\u0259 d\u0259 58 ya\u015fl\u0131 x\u0259st\u0259 qarda\u015f\u0131 Anatoli \u0130vanovi\u00e7in erm\u0259nil\u0259r t\u0259r\u0259find\u0259n v\u0259h\u015fic\u0259sin\u0259 \u00f6ld\u00fcr\u00fcl\u00fcb v\u0259 sonradan yand\u0131r\u0131ld\u0131\u011f\u0131n\u0131, A\u011fdam kanal\u0131n\u0131n yan\u0131nda says\u0131z-hesabs\u0131z qad\u0131n v\u0259 u\u015faq meyidini g\u00f6rd\u00fcy\u00fcn\u00fc bildirir. Bundan \u0259lav\u0259 Vladimir \u015eevelyov \u015fahidlik edir ki, erm\u0259nil\u0259r A\u011fdam rayonunun i\u015f\u011fal\u0131 zaman\u0131 oradak\u0131 ruhi x\u0259st\u0259xanada olan 7 ruhi x\u0259st\u0259ni, o c\u00fcml\u0259d\u0259n iki x\u0259st\u0259 qad\u0131n\u0131 girov g\u00f6t\u00fcrm\u00fc\u015fl\u0259r. Onlar\u0131n biri azad edilmi\u015f, biri d\u00f6y\u00fcl\u0259-d\u00f6y\u00fcl\u0259 \u00f6ld\u00fcr\u00fclm\u00fc\u015f, dig\u0259rl\u0259rinin sonrak\u0131 taleyind\u0259n is\u0259 bu g\u00fcn\u0259d\u0259k m\u0259lumat yoxdur.<br \/>\n* 1930-cu il t\u0259v\u0259ll\u00fcdl\u00fc A\u011fdam rayon sakini Abbasov \u018fli R\u0259sul o\u011flunu erm\u0259ni girovlu\u011funda m\u00fct\u0259madi olaraq d\u00f6y\u00fclm\u00fc\u015f, onun b\u0259d\u0259nin\u0259 siqaret bas\u0131laraq yand\u0131r\u0131lm\u0131\u015fd\u0131r. Ald\u0131\u011f\u0131 m\u0259n\u0259vi v\u0259 fiziki i\u015fg\u0259nc\u0259l\u0259rd\u0259n \u00f6z\u00fcn\u0259 g\u0259l\u0259 bilm\u0259y\u0259n \u018fli Abbasov erm\u0259ni \u0259sirliyind\u0259n azad edil\u0259nd\u0259n bir m\u00fcdd\u0259t sonra v\u0259fat etmi\u015fdir.<br \/>\n* Erm\u0259ni h\u0259rb\u00e7il\u0259ri F\u00fczuli rayonundan girov g\u00f6t\u00fcrd\u00fckl\u0259ri A\u011fayev M\u00fcrv\u0259t F\u0259ti\u015f o\u011flunu d\u00f6y\u0259r\u0259k qula\u011f\u0131n\u0131 k\u0259smi\u015f, \u0259ll\u0259rini m\u0259ftill\u0259 arxadan ba\u011flayaraq a\u011facdan asm\u0131\u015f v\u0259 ayaqlar\u0131n\u0131n alt\u0131nda ocaq qalayaraq yand\u0131rm\u0131\u015flar.<br \/>\n* H\u0259rbi \u0259sirl\u0259r &#8211; Da\u015fd\u0259mirov Novruz M\u0259h\u0259mm\u0259d o\u011flu v\u0259 Qarayev Namiq Cavan\u015fir o\u011flunu m\u00fct\u0259madi d\u00f6y\u00fclm\u0259, b\u0259d\u0259nl\u0259rin\u0259 q\u0131zd\u0131r\u0131lm\u0131\u015f cisml\u0259rl\u0259 da\u011f bas\u0131lma v\u0259 ba\u015flar\u0131na mismar \u00e7al\u0131nmas\u0131 n\u0259tic\u0259sind\u0259 ruhi x\u0259st\u0259 h\u0259ddin\u0259 \u00e7atd\u0131r\u0131lm\u0131\u015flar.<br \/>\n* H\u0259rbi \u0259sir M\u00fcr\u015f\u00fcdov S\u0259dr\u0259ddin Aslan o\u011flu d\u00f6y\u00fcld\u00fckd\u0259n sonra \u015f\u00fc\u015f\u0259 q\u0131r\u0131qlar\u0131n\u0131 udma\u011fa m\u0259cbur edilmi\u015fdir.<br \/>\n* Yaral\u0131 v\u0259ziyy\u0259td\u0259 \u0259sir g\u00f6t\u00fcr\u00fclm\u00fc\u015f M\u0259mm\u0259dov \u018fbd\u00fcl\u0259zim M\u0259cnun o\u011flunu rezin d\u0259y\u0259n\u0259kl\u0259 d\u00f6y\u00fclm\u00fc\u015f, damar\u0131na benzin yeridilmi\u015f, yaralar\u0131n\u0131n qaysa\u011f\u0131 qopard\u0131laraq ona \u0259zab verilmi\u015f, \u00fcst\u00fcn\u0259 t\u0259lim ke\u00e7mi\u015f it burax\u0131lm\u0131\u015fd\u0131r.<br \/>\n* M\u0259mm\u0259dov May\u0131l M\u0259h\u0259mm\u0259d\u0259li o\u011flunun damar\u0131na dizel yanaca\u011f\u0131 yeridilmi\u015f, sin\u0259si q\u0131zd\u0131r\u0131lm\u0131\u015f xa\u00e7la dam\u011fa vurulmu\u015fdur.<br \/>\n* V\u0259h\u015fic\u0259sin\u0259 d\u00f6y\u00fclm\u0259 n\u0259tic\u0259sind\u0259 h\u0259rbi \u0259sir H\u00fcseynov Cavid A\u011fa o\u011flunun \u00e7\u0259n\u0259si v\u0259 qab\u0131r\u011falar\u0131 s\u0131nm\u0131\u015fd\u0131r. Erm\u0259nil\u0259r d\u0259mir par\u00e7as\u0131 il\u0259 Cavidin qoluna dam\u011fa basm\u0131\u015f v\u0259 yaras\u0131n\u0131n \u00fcz\u0259rin\u0259 kislota t\u00f6km\u00fc\u015fl\u0259r.<br \/>\n* Yeddi ayl\u0131q Bab\u0259k \u0130lyasovun anas\u0131 Af\u0259t Mirz\u0259yeva v\u0259 babas\u0131 Aslan Mirz\u0259yevi erm\u0259nil\u0259r v\u0259h\u015fic\u0259sin\u0259 g\u00fcll\u0259l\u0259nmi\u015fl\u0259r. Q\u0259lp\u0259l\u0259rd\u0259n Bab\u0259kin sa\u011f g\u00f6z\u00fc yaralanm\u0131\u015fd\u0131r, lakin buna baxmayaraq erm\u0259nil\u0259r onu da K\u0259lb\u0259c\u0259r rayonundan girov g\u00f6t\u00fcr\u00fclm\u00fc\u015f dig\u0259r h\u0259mk\u0259ndlil\u0259ri il\u0259 birlikd\u0259 yaln\u0131z d\u00f6rd aydan sonra v\u0259 h\u0259m d\u0259 m\u00fcalic\u0259 etm\u0259d\u0259n qaytarm\u0131\u015flar. Haz\u0131rda Bab\u0259kin bir g\u00f6z\u00fc kordur.<br \/>\nB\u00fct\u00fcn bunlar bir daha erm\u0259nil\u0259rin n\u0259 q\u0259d\u0259r vandal, q\u0259ddar, terrorist oldu\u011fu bir daha \u00f6z\u00fcn\u00fc g\u00f6st\u0259rir. T\u0259bii ki, Erm\u0259nistan v\u0259 onu d\u0259stl\u0259y\u0259n q\u00fcvv\u0259l\u0259rin siyas\u0259tin\u0259 baxmayaraq, Az\u0259rbaycan xalq\u0131 v\u0259 \u015fanl\u0131 Ordumuz b\u00fct\u00fcn \u015f\u0259hidl\u0259rimizin qan\u0131n\u0131 alacaq. Bu g\u00fcn bu missiyan\u0131 Ali Ba\u015f Komandan\u0131n r\u0259hb\u0259rliyi alt\u0131nda r\u0259\u015fad\u0259tli \u015fanl\u0131 ordumuz q\u0131sas\u0131n\u0131 al\u0131r v\u0259 almaqda da davam ed\u0259c\u0259kdir.<br \/>\n1993-c\u00fc ild\u0259 yarad\u0131lm\u0131\u015f \u018fsir v\u0259 itkin d\u00fc\u015fm\u00fc\u015f, girov g\u00f6t\u00fcr\u00fclm\u00fc\u015f v\u0259t\u0259nda\u015flarla \u0259laq\u0259dar D\u00f6vl\u0259t Komissiyas\u0131nda 30 il \u0259rzind\u0259 Erm\u0259nistan-Az\u0259rbaycan, Da\u011fl\u0131q Qaraba\u011f m\u00fcnaqi\u015f\u0259si il\u0259 ba\u011fl\u0131 toplanm\u0131\u015f materiallar\u0131n t\u0259hlili dem\u0259y\u0259 \u0259sas verir ki, Erm\u0259nistan Respublikas\u0131 &#8220;M\u00fcharib\u0259 qurbanlar\u0131n\u0131n m\u00fcdafi\u0259sin\u0259 dair&#8221; 1949-cu il tarixli Cenevr\u0259 Konvensiyas\u0131 v\u0259 onun \u0259lav\u0259 protokollar\u0131n\u0131, Haaqa Konvensiyas\u0131 v\u0259 onun protokolar\u0131n\u0131n t\u0259l\u0259bl\u0259rini kobud sur\u0259td\u0259 pozaraq Az\u0259rbaycan v\u0259t\u0259nda\u015flar\u0131na qar\u015f\u0131 m\u0259qs\u0259dli sur\u0259td\u0259 t\u0259cav\u00fczakar v\u0259 soyq\u0131r\u0131m\u0131 siyas\u0259ti yeridir. Dinc \u0259halinin k\u00fctl\u0259vi \u015f\u0259kild\u0259 \u0259sirl\u0259r boyu ya\u015fad\u0131qlar\u0131 \u0259razil\u0259rd\u0259n silah g\u00fcc\u00fcn\u0259 qovulmas\u0131, ya\u015fay\u0131\u015f m\u0259nt\u0259q\u0259l\u0259rinin, tarixi abid\u0259l\u0259rin, q\u0259dim q\u0259biristanl\u0131qlar\u0131n da\u011f\u0131d\u0131lmas\u0131, insanlar\u0131n k\u00fctl\u0259vi \u015f\u0259kild\u0259 q\u0259tl\u0259 yetirilm\u0259si, girov g\u00f6t\u00fcr\u00fclm\u0259si, d\u00f6z\u00fclm\u0259z i\u015fg\u0259nc\u0259l\u0259r\u0259 m\u0259ruz qoyulmas\u0131, heysiyy\u0259tl\u0259rinin tapdanmas\u0131, \u015fantaj, h\u0259d\u0259-qorxu, alver obyektin\u0259 \u00e7evrilm\u0259si s\u00f6yl\u0259dikl\u0259rimiz\u0259 \u0259yani bir s\u00fcbutdur.<br \/>\n1992-ci ild\u0259 Xocav\u0259nd rayonunun i\u015f\u011fal\u0131 zaman\u0131 Erm\u0259nistan h\u0259rb\u00e7il\u0259ri Qarada\u011fl\u0131 k\u0259ndind\u0259n girov g\u00f6t\u00fcr\u00fclm\u00fc\u015f 118 n\u0259f\u0259r dinc sakinini Xank\u0259ndin\u0259 aparark\u0259n onlardan 33 n\u0259f\u0259rini yolda g\u00fcll\u0259l\u0259mi\u015fl\u0259r. Q\u0259tl\u0259 yetiril\u0259nl\u0259r aras\u0131nda 10-12 ya\u015f\u0131na q\u0259d\u0259r u\u015faqlar v\u0259 qad\u0131nlar da olub.<br \/>\nF\u00fczuli rayonunun i\u015f\u011fal\u0131 zaman\u0131 Horadiz yolunda girov g\u00f6t\u00fcr\u00fclm\u00fc\u015f 40 n\u0259f\u0259r m\u00fclki \u015f\u0259xsin 29 n\u0259f\u0259ri, Goraz\u0131ll\u0131 k\u0259ndind\u0259n g\u00f6t\u00fcr\u00fclm\u00fc\u015f girovlar\u0131n 40 n\u0259f\u0259ri, K\u0259lb\u0259c\u0259r rayonunun Ba\u015fl\u0131bel k\u0259ndind\u0259n girov g\u00f6t\u00fcr\u00fclm\u00fc\u015f qoca, qad\u0131n v\u0259 u\u015fa\u011f\u0131n 29 n\u0259f\u0259ri yerind\u0259c\u0259 \u00f6ld\u00fcr\u00fclm\u00fc\u015f, meyitl\u0259r\u0259 qar\u015f\u0131 \u0259xlaqs\u0131zl\u0131q v\u0259 vandalizm h\u0259r\u0259k\u0259tl\u0259rin\u0259 yol verilmi\u015f, K\u0259lb\u0259c\u0259r rayonunun &#8220;Tunel&#8221; adlanan yerind\u0259 g\u00fcll\u0259l\u0259n\u0259n dinc sakinl\u0259r iz itirm\u0259k m\u0259qs\u0259di il\u0259 y\u00fck avtomobilinin \u00fcst\u00fcn\u0259 y\u0131\u011f\u0131laraq ma\u015f\u0131nla bir yerd\u0259 yand\u0131r\u0131lm\u0131\u015fd\u0131r. Bu g\u00fcnahs\u0131z soyq\u0131r\u0131m qurbanlar\u0131n\u0131n b\u00f6y\u00fck hiss\u0259si qad\u0131nlar v\u0259 u\u015faqlar idi.<br \/>\n1992-ci il fevral\u0131n 25-d\u0259n 26-na ke\u00e7\u0259n gec\u0259 Erm\u0259nistan silahl\u0131 q\u00fcvv\u0259l\u0259ri Xank\u0259ndid\u0259 yerl\u0259\u015f\u0259n ke\u00e7mi\u015f SSR\u0130-nin 4-c\u00fc ordusunun 23-c\u00fc diviziyas\u0131na daxil olan 366-c\u0131 motoat\u0131c\u0131 alay\u0131n 10 tank\u0131, 16 zirehli transpartyoru, 9 PDM (piyadalar\u0131n d\u00f6y\u00fc\u015f ma\u015f\u0131n\u0131), 180 n\u0259f\u0259r h\u0259rbi m\u00fct\u0259x\u0259ssisi v\u0259 xeyli canl\u0131 q\u00fcvv\u0259si il\u0259 Xocal\u0131n\u0131 m\u00fchasir\u0259y\u0259 ald\u0131. Erm\u0259nil\u0259r \u0259n m\u00fcasir silahlarla \u015f\u0259h\u0259r\u0259 h\u00fccum ed\u0259r\u0259k Xocal\u0131n\u0131 yerl\u0259-yeksan etdil\u0259r. &#8220;Xocal\u0131n\u0131n i\u015f\u011fal\u0131na dair istintaq materiallar\u0131ndan&#8221; m\u0259lum olur ki, Xocal\u0131n\u0131n i\u015f\u011fal\u0131 zaman\u0131 Erm\u0259nistan v\u0259 Rusiya h\u0259rb\u00e7il\u0259rinin q\u0259tl\u0259 yetirdiyi 613 Xocal\u0131 sakininin 63 n\u0259f\u0259rini azya\u015fl\u0131 u\u015faqlar, 106 n\u0259f\u0259rini is\u0259 m\u00fcxt\u0259lif ya\u015f h\u0259dl\u0259rind\u0259 olan qad\u0131nlar t\u0259\u015fkil etmi\u015fdir. 8 ail\u0259 tamamil\u0259 m\u0259hv edilmi\u015fdi. 487 n\u0259f\u0259r \u015fik\u0259st olmu\u015fdu ki, onlardan da 76-s\u0131 u\u015faqd\u0131r. Haz\u0131rda (01.10.2016-c\u0131 il tarix\u0259 olan m\u0259lumat) 186 n\u0259f\u0259r (onlar\u0131n aras\u0131nda 31 u\u015faq (11 q\u0131z), 59 qad\u0131n, 33 qoca (20 qad\u0131n) var) Xocal\u0131 sakini itkin d\u00fc\u015fm\u00fc\u015f \u015f\u0259xs kimi axtar\u0131\u015fdad\u0131r. \u0130tkin d\u00fc\u015fm\u00fc\u015f h\u0259min 186 n\u0259f\u0259rd\u0259n 95 n\u0259f\u0259rinin erm\u0259nil\u0259r t\u0259r\u0259find\u0259n \u0259sir v\u0259 girov g\u00f6t\u00fcr\u00fclm\u0259si bar\u0259d\u0259 \u015fahid ifad\u0259l\u0259ri \u0259ld\u0259 m\u00f6vcuddur. 95 n\u0259f\u0259rin aras\u0131nda 12 u\u015faq (2 q\u0131z), 23 qad\u0131n, 11 (7 qad\u0131n) qoca var. Apar\u0131lm\u0131\u015f \u0259m\u0259liyyat &#8211; istintaq ara\u015fd\u0131rmas\u0131 zaman\u0131 s\u00fcbut olunmu\u015fdur ki, \u015f\u0259h\u0259r\u0259 h\u00fccumda 366-c\u0131 alay\u0131n milliy\u0259tc\u0259 erm\u0259ni zabiti, mayor Oqanyan Seyran Mu\u015feqovi\u00e7in (sabiq Erm\u0259nistan\u0131n M\u00fcdafi\u0259 naziri) komandanl\u0131\u011f\u0131 alt\u0131nda olmu\u015f 2-ci taboru, Yevgeni Nabokixinin komandas\u0131 alt\u0131nda 3-c\u00fc taboru, 1-ci taborun q\u0259rargah r\u0259isi \u00c7it\u00e7yan Valeriy \u0130sayevi\u00e7 v\u0259 alayda xidm\u0259t ed\u0259n 50-d\u0259n art\u0131q erm\u0259ni zabit v\u0259 gizir i\u015ftirak etmi\u015fdir. Hadis\u0259d\u0259n sonra \u0259ld\u0259 olunmu\u015f b\u0259zi meyitl\u0259rin xarici m\u00fcayin\u0259si, m\u0259hk\u0259m\u0259-tibb ekspertizalar\u0131n\u0131n r\u0259yl\u0259ri, m\u00fchasir\u0259d\u0259n \u00e7\u0131xma\u011fa, girovluqdan qa\u00e7ma\u011fa m\u00fcv\u0259ff\u0259q olmu\u015f sakinl\u0259rin ifad\u0259l\u0259rin\u0259, el\u0259c\u0259 d\u0259 dig\u0259r d\u0259lil s\u00fcbutlara \u0259sas\u0259n, erm\u0259nil\u0259r \u0259l\u0259 ke\u00e7irdikl\u0259ri dinc sakinl\u0259r\u0259 a\u011flas\u0131\u011fmaz i\u015fg\u0259nc\u0259l\u0259r verir, onlara qar\u015f\u0131 qeyri-insani davran\u0131\u015f n\u00fcmayi\u015f etdirirmi\u015fl\u0259r.<\/p>\n<p><strong>&#8211; Dey\u0259 bil\u0259rikmi zaman\u0131nda Beyn\u0259lxalq Q\u0131z\u0131l Xa\u00e7 Komit\u0259si ciddi t\u0259dbir g\u00f6rs\u0259ydi bu g\u00fcn \u0259sir v\u0259 itkin d\u00fc\u015f\u0259n soyda\u015flar\u0131m\u0131z ail\u0259l\u0259rin\u0259 qovu\u015fmu\u015f ola bil\u0259rdi?<\/strong><\/p>\n<p>&#8211; Beyn\u0259lxalq humanitar h\u00fcquqda m\u00fclki \u015f\u0259xsl\u0259r\u0259 z\u0259ruri olan m\u00fcdafi\u0259 v\u0259 humanist r\u0259ftar\u0131n t\u0259min edilm\u0259si v\u0259 m\u00fcharib\u0259 qurbanlar\u0131n\u0131n m\u00fcdafi\u0259sin\u0259 dair &#8220;M\u00fcharib\u0259 zaman\u0131 m\u00fclki \u015f\u0259xsl\u0259rin m\u00fcdafi\u0259sin\u0259 dair&#8221; 1949-cu il 12 avqust 12-d\u0259 Cenevr\u0259 Konvensiyas\u0131 (11 Q\u0259tnamad\u0259n ibar\u0259t 1949-cu il tarixli Cenevr\u0259 Diplomatik Konfrans\u0131n\u0131n q\u0259tnam\u0259l\u0259ri, 13 madd\u0259d\u0259n ibar\u0259t Tibbi Yard\u0131m v\u0259 T\u0259hl\u00fck\u0259sizlik Zonalar\u0131 v\u0259 \u018frazil\u0259ri Haqq\u0131nda Sazi\u015f Layih\u0259si (I \u018flav\u0259), 8 madd\u0259d\u0259n ibar\u0259t Kollektiv Yard\u0131ma aid Qaydalar layih\u0259si (II \u018flav\u0259), 1949-cu il 12 avqust 12-d\u0259 Cenevr\u0259 Konvensiyalar\u0131 v\u0259 onlara \u0259lav\u0259 protokollar (I \u018flav\u0259. \u018flav\u0259 tibbi yard\u0131m zonalar\u0131 v\u0259 yerl\u0259ri haqq\u0131nda Sazi\u015f layihs\u0259si) v\u02591977-ci ild\u0259 q\u0259bul edil\u0259n I v\u0259 II \u018flav\u0259 Protokollar, H\u0259rbi \u0259sirl\u0259r il\u0259 r\u0259ftara dair 1949-cu il 12 avqust tarixli Cenevr\u0259 Konvensiyas\u0131 (I \u018flav\u0259. Yaral\u0131 v\u0259 X\u0259st\u0259 h\u0259rbi \u0259sirl\u0259rin birba\u015fa V\u0259t\u0259n\u0259 qaytar\u0131lmas\u0131 v\u0259 neytral \u00f6lk\u0259l\u0259rd\u0259 yerl\u0259\u015fdirilm\u0259si haqq\u0131nda n\u00fcmun\u0259vi Sazi\u015f (110-cu madd\u0259y\u0259 bax), II \u018flav\u0259. Qar\u0131\u015f\u0131q tibbi komissiyalar haqq\u0131nda \u018fsasnam\u0259 (112-ci madd\u0259 bax), III \u018flav\u0259. Kollektiv yard\u0131ma aid qaydalar (.73-c\u00fc madd\u0259y\u0259 bax), 14 may 1954-c\u00fc ild\u0259 Haaqada q\u0259bul edilmi\u015f &#8220;Silahl\u0131 m\u00fcnaqi\u015f\u0259 zaman\u0131 m\u0259d\u0259ni m\u00fclkiyy\u0259tin qorunmas\u0131 haqq\u0131nda&#8221; Konvensiya v\u0259 \u0259lav\u0259 protokolar, &#8220;Silahl\u0131 m\u00fcnaqi\u015f\u0259 ba\u015f verdikd\u0259 m\u0259d\u0259ni d\u0259y\u0259rl\u0259rin qorunmas\u0131 haqq\u0131nda&#8221; 1954-c\u00fc il Haaqa Konvensiyas\u0131n\u0131n, &#8220;Arxeoloji irsin m\u00fchafiz\u0259si haqq\u0131nda&#8221; 1992-ci il Avropa Konvensiyas\u0131n\u0131n v\u0259 &#8220;\u00dcmumd\u00fcnya m\u0259d\u0259ni v\u0259 t\u0259bii irsin m\u00fchafiz\u0259si haqq\u0131nda&#8221; UNESCO-nun 1972-ci il Konvensiyas\u0131n\u0131n, BMT Ba\u015f Assambleyas\u0131n\u0131n 1962-ci il 14 dekabr tarixli, 1803 (XVII) sayl\u0131 b\u0259yannam\u0259si v\u0259. s-l\u0259r s\u0259n\u0259dl\u0259r q\u0259bul edilib ki, Birinci Qaraba\u011f m\u00fcharib\u0259sind\u0259 Erm\u0259nistan h\u0259rbi-siyasi r\u0259hb\u0259rliyi tarixi torpaqlar\u0131m\u0131zda mili-m\u0259n\u0259vi d\u0259y\u0259rl\u0259rimiz\u0259, tarix abid\u0259l\u0259rimiz\u0259, m\u0259scidl\u0259rimiz\u0259, m\u00fclki \u0259haliy\u0259 qar\u015f\u0131 beyn\u0259lxalq s\u0259viyy\u0259d\u0259 t\u0259sbit olunmu\u015f q\u0259rar, protokollar\u0131n t\u0259l\u0259bl\u0259rin\u0259 erm\u0259nil\u0259r v\u0259 onlar\u0131 h\u0259rt\u0259r\u0259fli d\u0259st\u0259kl\u0259y\u0259n q\u00fcvv\u0259l\u0259r zidd h\u0259r\u0259k\u0259tl\u0259r edibl\u0259r. Onlar\u0131n bu beyn\u0259lxalq h\u00fcquqa v\u0259 insanl\u0131\u011fa qar\u015f\u0131 siyas\u0259tinin\u00a0 \u015eanl\u0131 ordumuzun azad etdiyi \u0259razil\u0259r\u0259 baxark\u0259n bir daha \u015fahidi oluruq. \u00c7ox t\u0259\u0259ss\u00fcf ki, bir s\u0131ra d\u00f6vl\u0259tl\u0259r, beyn\u0259lxalq v\u0259 regional t\u0259\u015fkilatlar kimi, Beyn\u0259lxalq Q\u0131z\u0131l Xa\u00e7 Komit\u0259si d\u0259 ist\u0259r I Qaraba\u011f m\u00fcharib\u0259sind\u0259, ist\u0259rs\u0259 d\u0259 V\u0259t\u0259n M\u00fcharib\u0259sind\u0259 az\u0259rbaycanl\u0131 m\u00fclki \u0259hali v\u0259 \u0259sirl\u0259r\u0259, el\u0259c\u0259 d\u0259 h\u0259rbi \u0259sril\u0259r\u0259, mili-m\u0259n\u0259vi d\u0259y\u0259rl\u0259rimiz\u0259, tarix abid\u0259l\u0259rimiz\u0259, m\u0259scidl\u0259rimiz\u0259, ekologiyaya qar\u015f\u0131 &#8220;Beyn\u0259lxalq Humanitar H\u00fcquqda Neytrall\u0131q&#8221; qeyd olunan prinsip\u0259 \u0259m\u0259l etm\u0259yibl\u0259r. B\u00fct\u00fcn bunlar g\u00f6st\u0259rir ki, Beyn\u0259lxalq Q\u0131z\u0131l Xa\u00e7 Komit\u0259si n\u0259inki ciddi t\u0259dbir g\u00f6rm\u0259mi\u015f, h\u0259tta ikili standart kimi yana\u015fm\u0131\u015f, hadis\u0259l\u0259r\u0259 obyektiv, real, beyn\u0259lxalq h\u00fcquqa uy\u011fun v\u0259 BQXK-nin nizamnam\u0259sin\u0259 uy\u011fun r\u0259ftar etm\u0259mi\u015fdir. T\u0259bii ki, \u0259g\u0259r qeyd olunanlara BQXK \u0259m\u0259l ets\u0259ydi h\u0259m \u0259sirl\u0259rimiz v\u0259 itkinl\u0259rimizin taleyi, sa\u011f qalmalar\u0131, a\u011f\u0131r i\u015fg\u0259nc\u0259l\u0259rl\u0259 q\u0259tl olmalar\u0131, ba\u015flar\u0131na\u00a0\u00a0g\u0259tiril\u0259n d\u0259h\u015f\u0259tli faci\u0259l\u0259r d\u0259 haqda m\u0259lumatlar h\u0259m yerli, h\u0259m d\u0259 beyn\u0259lxalq ictimaiyy\u0259t\u0259 Beyn\u0259lxalq Q\u0131z\u0131l Xa\u00e7 Komit\u0259si t\u0259r\u0259find\u0259n tam, geni\u015f v\u0259 \u0259hat\u0259li \u015f\u0259kild\u0259 \u00e7atd\u0131r\u0131lard\u0131.<\/p>\n<p><strong>\u018ffsan\u0259 Kamal<\/strong><\/p>\n<p>D\u0130QQ\u018fT! \u015eikay\u0259t v\u0259 t\u0259klifl\u0259riniz, g\u00f6rd\u00fcy\u00fcn\u00fcz v\u0259 e\u015fitdiyiniz h\u0259r hans\u0131 bir maraql\u0131 m\u0259lumat\u0131 bu n\u00f6mr\u0259y\u0259 g\u00f6nd\u0259rin:\u00a0<span style=\"color: #0000ff;\">0 55 4 61 71 21 WHATSAPP<\/span><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>AMEA-n\u0131n Z.M.B\u00fcnyadov ad\u0131na \u015e\u0259rq\u015f\u00fcnasl\u0131q \u0130nstitutunun apar\u0131c\u0131 elmi i\u015f\u00e7isi, Quba Soyq\u0131r\u0131m\u0131 Memorial Kompleksinin m\u00fct\u0259x\u0259ssisi, tarix \u00fczr\u0259 f\u0259ls\u0259f\u0259 doktoru, dosent S\u00fcbhan Tal\u0131bl\u0131 &#8220;Olaylar&#8221;-a\u00a0Beyn\u0259lxalq Q\u0131z\u0131l Xa\u00e7 Komit\u0259sinin\u00a0yarars\u0131zl\u0131\u011f\u0131 v\u0259 erm\u0259nil\u0259rin tarix boyu insanl\u0131\u011fa s\u0131\u011fmayan&hellip;<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":25824,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[24,23,1],"tags":[],"class_list":["post-25821","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-manset","category-musahib","category-xbr-xtti"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/mediazona.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/25821","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/mediazona.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/mediazona.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/mediazona.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/mediazona.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=25821"}],"version-history":[{"count":2,"href":"https:\/\/mediazona.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/25821\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":25843,"href":"https:\/\/mediazona.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/25821\/revisions\/25843"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/mediazona.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/25824"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/mediazona.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=25821"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/mediazona.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=25821"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/mediazona.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=25821"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}