{"id":2581,"date":"2017-10-16T10:43:56","date_gmt":"2017-10-16T06:43:56","guid":{"rendered":"http:\/\/mediazona.az\/?p=2581"},"modified":"2017-10-16T10:43:56","modified_gmt":"2017-10-16T06:43:56","slug":"erm%c9%99ni-az%c9%99rbaycanli-qarsidurmasinin-koku-osmanli-imperiyasinin-1870-ci-ill%c9%99rin%c9%99-soyk%c9%99nir","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/mediazona.az\/?p=2581","title":{"rendered":"Erm\u0259ni-az\u0259rbaycanl\u0131 qar\u015f\u0131durmas\u0131n\u0131n k\u00f6k\u00fc Osmanl\u0131 imperiyas\u0131n\u0131n 1870-ci ill\u0259rin\u0259 s\u00f6yk\u0259nir"},"content":{"rendered":"<p><em><strong>M\u00fcbariz \u018fhm\u0259do\u011flu<\/strong><\/em><\/p>\n<p><em><strong>politoloq<\/strong><\/em><\/p>\n<p>Erm\u0259nistan\u0131n T\u00fcrkiy\u0259y\u0259 m\u00fcnasib\u0259ti XX \u0259srin birinci yar\u0131s\u0131n\u0131 xat\u0131rlad\u0131r.<\/p>\n<p>Erm\u0259nistan\u0131n v\u0259 d\u00fcnya erm\u0259niliyinin ictimai \u015f\u00fcurunda T\u00fcrkiy\u0259y\u0259 m\u00fcnasib\u0259td\u0259 ciddi d\u0259yi\u015fiklikl\u0259r\u00a0 ba\u015flay\u0131b. Erm\u0259nistan-T\u00fcrkiy\u0259 m\u00fcnasib\u0259tl\u0259rind\u0259 Q\u0259rb d\u00f6vl\u0259tl\u0259rinin r\u0259smi Yerevan v\u0259 d\u00fcnya erm\u0259niliyinin apar\u0131c\u0131 fiqurlar\u0131 il\u0259 i\u015f apard\u0131\u011f\u0131 g\u00f6z qaba\u011f\u0131ndad\u0131r. Erm\u0259nistan\u0131n \u00f6z\u00fcn\u00fcn daxilind\u0259 bu m\u00f6vzuda kifay\u0259t q\u0259d\u0259r ciddi v\u0259 b\u0259z\u0259n d\u0259 mahiyy\u0259ti ba\u015fa d\u00fc\u015f\u00fclm\u0259z prosesl\u0259r ba\u015f verir. Erm\u0259nil\u0259r bir qrup T\u00fcrkiy\u0259 v\u0259t\u0259nda\u015f\u0131n\u0131n Da\u011fl\u0131q Qaraba\u011fa s\u0259f\u0259rini t\u0259\u015fkil edir. Bunu h\u0259r iki t\u0259r\u0259f\u0259 neqativ fonda yozmaq olar; Bu nec\u0259 erm\u0259nidir ki, t\u00fcrk\u00fc Da\u011fl\u0131q Qaraba\u011fa burax\u0131r v\u0259 yaxud bu nec\u0259 t\u00fcrkd\u00fcr ki, erm\u0259nin s\u00f6z\u00fc il\u0259 Da\u011fl\u0131q Qaraba\u011fa gedib. Amma bu ritorik suallardan daha \u00e7ox m\u0259s\u0259l\u0259nin mahiyy\u0259ti maraql\u0131d\u0131r.<\/p>\n<p>Qafqaz regionunda erm\u0259ni-az\u0259rbaycanl\u0131 qar\u015f\u0131durmas\u0131n\u0131n k\u00f6k\u00fc Osmanl\u0131 imperiyas\u0131n\u0131n 1870-ci ill\u0259rin\u0259 gedib \u00e7\u0131x\u0131r. Dig\u0259r iri g\u00fccl\u0259r t\u0259r\u0259find\u0259n \u0259l\u0259 al\u0131nan erm\u0259nil\u0259r Osmanl\u0131 imperiyas\u0131na qar\u015f\u0131 m\u00fcxt\u0259lif iradlar bildirdi, iradlar iddiaya, iddialar siyasi prosesl\u0259r\u0259 v\u0259 n\u0259hay\u0259t qar\u015f\u0131durmaya \u00e7evrildi. N\u0259tic\u0259d\u0259 b\u00f6y\u00fck toqqu\u015fmalar \u0259m\u0259l\u0259 g\u0259ldi. Osmanl\u0131dan inciy\u0259n erm\u0259nil\u0259r Qafqazlara do\u011fru g\u0259ldikd\u0259 \u00f6zl\u0259ri il\u0259 b\u0259rab\u0259r t\u00fcrkl\u0259r\u0259 olan d\u00fc\u015fm\u0259n\u00e7ilikl\u0259rini d\u0259 g\u0259tirdil\u0259r. Bu d\u00fc\u015fm\u0259n\u00e7ilik daha \u00e7ox Az\u0259rbaycanla m\u00fcnasib\u0259td\u0259 \u00f6z\u00fcn\u00fc g\u00f6st\u0259rdi.<\/p>\n<p>Erm\u0259nil\u0259r v\u0259 t\u00fcrkl\u0259r indi bar\u0131\u015f\u0131rlar v\u0259 bu t\u0259kc\u0259 v\u0259t\u0259nda\u015f c\u0259miyy\u0259ti aras\u0131ndak\u0131 m\u0259s\u0259l\u0259 deyil. Erm\u0259nistan prezidenti S.S\u0259rkisyan\u0131n BMT Ba\u015f Assambleyas\u0131nda m\u0259\u015fhur romantik, filoloji tezisl\u0259rind\u0259n sonra kifay\u0259t q\u0259d\u0259r ciddi prosesl\u0259r ba\u015f verib. T\u00fcrkiy\u0259 B\u00f6y\u00fck Mill\u0259t M\u0259clisinin deputat\u0131 K. Paylan Erm\u0259nistanda oldu, onu milli q\u0259hr\u0259man kimi qar\u015f\u0131lad\u0131lar. B\u0259lli oldu ki, K.Paylan kifay\u0259t q\u0259d\u0259r ciddi \u0259qid\u0259 da\u015f\u0131y\u0131c\u0131s\u0131 olan erm\u0259nidir v\u0259 T\u00fcrkiy\u0259 v\u0259t\u0259nda\u015f\u0131, T\u00fcrkiy\u0259d\u0259 f\u0259aliyy\u0259t g\u00f6st\u0259r\u0259n k\u00fcrdy\u00f6n\u00fcml\u00fc partiyan\u0131n \u00fczv\u00fc olmas\u0131 onun Erm\u0259nistan-T\u00fcrkiy\u0259 il\u0259 ba\u011fl\u0131 \u0259qid\u0259sini daha da cilalay\u0131b.\u00a0 K.Paylan\u0131n Erm\u0259nistan-T\u00fcrkiy\u0259 m\u00fcnasib\u0259tl\u0259rin\u0259 bax\u0131\u015f\u0131 Qrant Dinkin bax\u0131\u015f\u0131na yax\u0131nd\u0131r. K.Paylan\u0131n fikrinc\u0259 T\u00fcrkiy\u0259nin daxilind\u0259ki b\u00fct\u00fcn icmalar, o c\u00fcml\u0259d\u0259n k\u00fcrd v\u0259 erm\u0259nil\u0259r T\u00fcrkiy\u0259 c\u0259miyy\u0259tind\u0259 dinc, sabit inki\u015fafa xidm\u0259t ed\u0259n \u015f\u0259raitd\u0259 ya\u015famal\u0131d\u0131rlar. K.Paylan Erm\u0259nistana g\u0259lm\u0259kd\u0259 m\u0259qs\u0259dinin Erm\u0259nistan r\u0259hb\u0259rliyi il\u0259 Erm\u0259nistan-T\u00fcrkiy\u0259 m\u00fcnasib\u0259tl\u0259rinin normalla\u015fd\u0131r\u0131lmas\u0131 m\u0259s\u0259l\u0259sinin m\u00fczakir\u0259 etm\u0259k oldu\u011funu a\u00e7\u0131qlad\u0131. O,bu m\u00f6vqeyini Erm\u0259nistan prezidenti S.S\u0259rkisyanla g\u00f6r\u00fc\u015f\u0259nd\u0259 d\u0259 bildirdib. K.Paylan\u0131n yekun r\u0259yin\u0259 g\u00f6r\u0259 Erm\u0259nistan r\u0259hb\u0259rliyi T\u00fcrkiy\u0259 il\u0259 m\u00fcnasib\u0259tl\u0259ri pisl\u0259\u015fdirm\u0259k istiqam\u0259tind\u0259 add\u0131m atmayacaq. Kifay\u0259t q\u0259d\u0259r c\u0259sar\u0259tli bir m\u00f6vqedir.<\/p>\n<p>K.Paylan T\u00fcrkiy\u0259y\u0259 qay\u0131td\u0131qdan sonra Xalqlar\u0131n Demokratikliyi Partiyas\u0131 onun Erm\u0259nistana s\u0259f\u0259ri bar\u0259d\u0259 m\u0259lumat yayd\u0131 v\u0259 Erm\u0259nistan-T\u00fcrkiy\u0259 dialoqunun ba\u015flanmas\u0131n\u0131n z\u0259ruriliyi vur\u011fuland\u0131.<\/p>\n<p>Paradoksal v\u0259ziyy\u0259t yaran\u0131r: Erm\u0259ni-az\u0259rbaycanl\u0131 qar\u015f\u0131durmas\u0131n\u0131n m\u00fc\u0259llifi Osmanl\u0131 imperiyas\u0131ndan g\u0259l\u0259n erm\u0259nil\u0259rdir. D\u00fc\u015fm\u0259n\u00e7ilik ideyas\u0131n\u0131 da\u015f\u0131y\u0131b g\u0259tiribl\u0259r v\u0259 indi hal-haz\u0131rda erm\u0259nil\u0259r yenid\u0259n Osmanl\u0131n\u0131n varisi olan T\u00fcrkiy\u0259 il\u0259 bar\u0131\u015f\u0131rlar. H\u0259m d\u0259 Erm\u0259nistan T\u00fcrkiy\u0259 il\u0259 bar\u0131\u015f\u0131\u011f\u0131 Az\u0259rbaycan torpaqlar\u0131n\u0131n i\u015f\u011fal at\u0131nda qalmas\u0131n\u0131n m\u00f6hk\u0259ml\u0259ndirilm\u0259sin\u0259 y\u00f6n\u0259ldir. Erm\u0259nistan\u0131n, erm\u0259nil\u0259rin bel\u0259 davran\u0131\u015f\u0131 kifay\u0259t q\u0259d\u0259r anla\u015f\u0131lmazd\u0131r. Erm\u0259nistan\u0131n h\u0259r\u0259k\u0259tl\u0259rini izl\u0259y\u0259n q\u00fcvv\u0259l\u0259r, siyasil\u0259r ba\u015fa d\u00fc\u015f\u0259c\u0259kl\u0259r ki, Erm\u0259nistan\u0131n \u00f6z tarixi il\u0259 ba\u011fl\u0131 dediyi b\u00fct\u00fcn fikirl\u0259r uydurma imi\u015f. \u018fg\u0259r do\u011frudan da Osmanl\u0131 imperiyas\u0131nda erm\u0259nil\u0259rin dediyi q\u0259d\u0259r erm\u0259ni q\u0131r\u0131l\u0131bsa v\u0259 bu iki xalq aras\u0131ndak\u0131 \u0259dav\u0259t d\u0259rindirs\u0259, indi niy\u0259 g\u00f6r\u0259 erm\u0259nil\u0259r Osmanl\u0131 t\u00fcrkl\u0259ri il\u0259 bar\u0131\u015f\u0131r, amma Az\u0259rbaycan\u0131n torpa\u011f\u0131n\u0131 geri qaytarmaq ist\u0259mir.<\/p>\n<p>V\u0259ziyy\u0259t XX \u0259srin \u0259vv\u0259ll\u0259rind\u0259 oldu\u011funa b\u0259nz\u0259yir. Erm\u0259nistan c\u0259miyy\u0259ti o\u00a0 zaman da iki qrupa b\u00f6l\u00fcnm\u00fc\u015fd\u00fc. B\u00f6y\u00fck bir qrup g\u00fcnah\u0131 \u00f6zl\u0259rind\u0259 g\u00f6r\u00fcrd\u00fcl\u0259r. Ba\u015fa d\u00fc\u015f\u00fcrd\u00fcl\u0259r ki, Osmanl\u0131 imperiyas\u0131 yerind\u0259 sakitc\u0259 dayanan erm\u0259niy\u0259 \u0259dav\u0259t a\u00e7may\u0131b. Erm\u0259nil\u0259rin ba\u015f\u0131na g\u0259l\u0259n b\u00fct\u00fcn probleml\u0259r erm\u0259nil\u0259rin dig\u0259r iri d\u00f6vl\u0259tl\u0259rin \u0259lind\u0259 oyunca\u011fa \u00e7evrilm\u0259sind\u0259n sonra ba\u015f verib. Bel\u0259 fikir ayr\u0131l\u0131\u011f\u0131 sonradan geosiyasi q\u00fctbl\u0259\u015fm\u0259nin k\u0259skinl\u0259\u015fm\u0259si fonunda d\u0259yi\u015fdi v\u0259 XX \u0259srin 50-ci ill\u0259rind\u0259n ibar\u0259t Erm\u0259nistan qat\u0131 antiT\u00fcrkiy\u0259 siyas\u0259ti apard\u0131. \u00c7\u00fcnki sovet Erm\u0259nistan\u0131 o vaxtad\u0259k Stalinin \u0259mri il\u0259 onsuz da antiT\u00fcrkiy\u0259 \u0259hval-ruhiyy\u0259y\u0259 k\u00f6kl\u0259nmi\u015fdi. Amma XX \u0259srin 50-ci ilind\u0259n sonra AB\u015e-da da m\u00fc\u0259yy\u0259n q\u00fcvv\u0259l\u0259r erm\u0259nil\u0259rin t\u0259siri alt\u0131na d\u00fc\u015fd\u00fc v\u0259 T\u00fcrkiy\u0259nin q\u0131sa m\u00fcdd\u0259td\u0259 artan n\u00fcfuzu AB\u015e-da m\u00fc\u0259yy\u0259n q\u00fcvv\u0259l\u0259rd\u0259 narahatl\u0131q yaratd\u0131. XX \u0259srin 70-ci ill\u0259rind\u0259n art\u0131q Erm\u0259nistan h\u0259r iki g\u00fcc m\u0259rk\u0259zl\u0259ri t\u0259r\u0259find\u0259n ancaq antiT\u00fcrkiy\u0259 mesajlar al\u0131rd\u0131. \u0130ndi is\u0259 v\u0259ziyy\u0259tin XX \u0259srin \u0259vv\u0259lin\u0259 qay\u0131tmas\u0131 v\u0259 el\u0259c\u0259 d\u0259 yenid\u0259n iki g\u00fcc aras\u0131ndak\u0131 geosiyasi m\u00fcnasib\u0259tl\u0259rin g\u0259rginl\u0259\u015fm\u0259si erm\u0259nil\u0259r \u00fc\u00e7\u00fcn yax\u015f\u0131 bir \u015fey v\u0259d vermir.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>M\u00fcbariz \u018fhm\u0259do\u011flu politoloq Erm\u0259nistan\u0131n T\u00fcrkiy\u0259y\u0259 m\u00fcnasib\u0259ti XX \u0259srin birinci yar\u0131s\u0131n\u0131 xat\u0131rlad\u0131r. Erm\u0259nistan\u0131n v\u0259 d\u00fcnya erm\u0259niliyinin ictimai \u015f\u00fcurunda T\u00fcrkiy\u0259y\u0259 m\u00fcnasib\u0259td\u0259 ciddi d\u0259yi\u015fiklikl\u0259r\u00a0 ba\u015flay\u0131b. Erm\u0259nistan-T\u00fcrkiy\u0259 m\u00fcnasib\u0259tl\u0259rind\u0259 Q\u0259rb d\u00f6vl\u0259tl\u0259rinin r\u0259smi Yerevan v\u0259 d\u00fcnya&hellip;<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":2582,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[6,25,24,4,1],"tags":[],"class_list":["post-2581","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-dunya","category-gundm","category-manset","category-siyast","category-xbr-xtti"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/mediazona.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/2581","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/mediazona.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/mediazona.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/mediazona.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/mediazona.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=2581"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/mediazona.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/2581\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":2583,"href":"https:\/\/mediazona.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/2581\/revisions\/2583"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/mediazona.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/2582"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/mediazona.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=2581"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/mediazona.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=2581"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/mediazona.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=2581"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}