{"id":20721,"date":"2022-02-18T11:36:14","date_gmt":"2022-02-18T07:36:14","guid":{"rendered":"http:\/\/mediazona.az\/?p=20721"},"modified":"2022-02-18T11:36:14","modified_gmt":"2022-02-18T07:36:14","slug":"intihar-ed%c9%99c%c9%99yini-soyl%c9%99y%c9%99n-s%c9%99xs-mutl%c9%99q-psixoloqa-aparilmali-onun-niy%c9%99-bu-yola-%c9%99l-atmasinin-s%c9%99b%c9%99bl%c9%99ri-arasdirilmalidir","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/mediazona.az\/?p=20721","title":{"rendered":"\u201c\u0130ntihar ed\u0259c\u0259yini s\u00f6yl\u0259y\u0259n \u015f\u0259xs m\u00fctl\u0259q psixoloqa apar\u0131lmal\u0131, onun niy\u0259 bu yola \u0259l atmas\u0131n\u0131n s\u0259b\u0259bl\u0259ri ara\u015fd\u0131r\u0131lmal\u0131d\u0131r\u201d"},"content":{"rendered":"<p>\u0130ntihar m\u00f6vzusu son zamanlar\u00a0daha geni\u015f v\u00fcs\u0259t al\u0131b v\u0259 ist\u0259r sosial \u015f\u0259b\u0259k\u0259l\u0259rd\u0259, ist\u0259r q\u0259zet v\u0259 jurnallarda, ist\u0259rs\u0259 d\u0259 televiziya verili\u015fl\u0259rind\u0259 \u00e7ox rast g\u0259ldiyimiz, sanki reklam olunan, g\u00fcnd\u0259md\u0259 olan m\u00f6vzulardan\u00a0 \u0259n aktual birin\u0259 \u00e7evrilib. Kimisi \u00f6z\u00fcn\u00fc yand\u0131rmaqla, kimisi h\u00fcnd\u00fcrm\u0259rt\u0259b\u0259li binadan \u00f6z\u00fcn\u00fc atmaqla, kimisi damar\u0131n\u0131 k\u0259sm\u0259kl\u0259, kimisi is\u0259 ma\u015f\u0131n\u0131n alt\u0131na at\u0131laraq, \u00f6z \u0259ll\u0259ri il\u0259 h\u0259yat\u0131n\u0131 bitirir. \u0130nsanlar sanki \u00a0b\u00fct\u00fcn probl\u0259rin h\u0259lli kimi bu yola \u0259l at\u0131r. H\u0259tta, can\u0131ndan bez\u0259n insan bel\u0259, son anda can\u0131n\u0131n daha az a\u011fr\u0131mas\u0131n\u0131 ist\u0259yir. \u00c7ox t\u0259\u0259ss\u00fcf ki, bu hal son zamanlar daha \u00e7ox art\u0131b. B\u0259s buna s\u0259b\u0259b n\u0259dir? \u0130ntihar \u00e7\u0131x\u0131\u015f yoludurmu? Onlar\u0131 intihara n\u0259l\u0259r s\u00fcr\u00fckl\u0259yir?<\/p>\n<p><strong>M\u0259s\u0259l\u0259 il\u0259 ba\u011fl\u0131 suallar\u0131m\u0131za cavab tapmaq \u00fc\u00e7\u00fcn sosioloq Ramil N\u0259c\u0259fli il\u0259 h\u0259ms\u00f6hb\u0259t olduq.<\/strong><\/p>\n<p><img decoding=\"async\" src=\"https:\/\/olaylar.az\/media\/2022\/02\/17\/thumbnail_(4).jpg\" alt=\"\" \/><\/p>\n<p><strong>-Ramil b\u0259y, bilirsiniz ki, nec\u0259 d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcrs\u00fcz? \u0130ntihar hallar\u0131n\u0131n armas\u0131na s\u0259b\u0259b n\u0259dir v\u0259\u00a0 burada c\u0259miyy\u0259tin rolu n\u0259 q\u0259d\u0259rdir?<\/strong><\/p>\n<p>-Hesab edir\u0259m ki, intihar hallar\u0131n\u0131n artmas\u0131nda c\u0259miyy\u0259tin rolu \u00e7oxdur. \u00c7\u00fcnki, intihara s\u00fcr\u00fckl\u0259y\u0259n hallar,\u00a0 birba\u015fa c\u0259miyy\u0259tin hadis\u0259sidir.\u00a0 C\u0259miyy\u0259t dediyimiz n\u0259dir?\u00a0 Sosial \u00e7evr\u0259.\u00a0 \u018fn ba\u015fda ail\u0259, qohum-\u0259qr\u0259ba, m\u0259kt\u0259blidirs\u0259 sinif yolda\u015flar\u0131,\u00a0 i\u015fl\u0259yirs\u0259 i\u015f yolda\u015flar\u0131,\u00a0 dostlar\u0131, sevgilisi, bo\u015fan\u0131bsa ke\u00e7mi\u015f h\u0259yat yolda\u015f\u0131 v\u0259 i\u015f yeri il\u0259 \u0259laq\u0259dar olan situasiyalar, bunlar h\u0259r biri c\u0259miyy\u0259ti t\u0259\u015fkil edirl\u0259r.\u00a0 \u0130nsan \u00f6z\u00fc-\u00f6z\u00fcnd\u0259n intihar etmir. T\u0259bii ki, d\u00fc\u015fd\u00fcy\u00fc v\u0259ziyy\u0259tl\u0259 \u0259laq\u0259dar intihar edir v\u0259 d\u00fc\u015fd\u00fcy\u00fc v\u0259ziyy\u0259tin d\u0259 birba\u015fa \u0259laq\u0259si v\u0259 s\u0259b\u0259bkar\u0131 el\u0259 c\u0259miyy\u0259td\u0259\u00a0 rastla\u015fd\u0131\u011f\u0131 hans\u0131sa problemdir. Bu problem d\u0259, onun \u015f\u0259xsi h\u0259yat\u0131, iqtisadi v\u0259ziyy\u0259ti, sosial durumu, \u0259lillik statusu, x\u0259st\u0259liyi il\u0259 ba\u011fl\u0131 ola bil\u0259r v\u0259 yaxud ola bilsin ki, h\u0259r hans\u0131sa bir yax\u0131n\u0131n\u0131 itir\u0259 bil\u0259r. Bu bax\u0131mdan konkret olaraq, c\u0259miyy\u0259tin rolu \u00e7oxdur.\u00a0 H\u0259tta, \u0259ks\u0259riyy\u0259ti c\u0259miyy\u0259t t\u0259\u015fkil edir des\u0259k, daha do\u011fru olar.<\/p>\n<p><strong>-Ad\u0259t\u0259n biz bu x\u0259b\u0259rl\u0259ri daha \u00e7ox sosial mediadan \u0259ld\u0259 edirik. B\u0259s sosial media insanlar\u0131 intihara t\u0259\u015fviq ed\u0259 bil\u0259rmi?<\/strong><\/p>\n<p>-Ad\u0259t\u0259n bir qrup insan\u00a0\u00a0var ki,\u00a0 sosial mediaya ba\u011flan\u0131r, h\u0259yat\u0131n\u0131n m\u0259nas\u0131n\u0131 sosial mediaya aday\u0131r.\u00a0 Real \u00fcnsiyy\u0259tcil deyil, \u0259sas\u0259n\u00a0 virtual al\u0259m\u0259 ba\u011fl\u0131 olan bir insand\u0131r v\u0259 sosial mediadan \u00e7ox t\u0259sirl\u0259nir. M\u0259s\u0259l\u0259n\u00a0\u00a0m\u00fc\u011f\u0259nni \u00f6z kefind\u0259, dama\u011f\u0131ndad\u0131r, \u00f6z h\u0259yat\u0131n\u0131 ya\u015fay\u0131r, amma, el\u0259 q\u0259mli musiqil\u0259r, insani riqq\u0259t\u0259 g\u0259tir\u0259n, insana toxunan, insan\u0131n daxili al\u0259mini h\u0259r\u0259k\u0259t\u0259 g\u0259tir\u0259n, ruh hal\u0131n\u0131dan x\u0259b\u0259r ver\u0259n mahn\u0131lar oxuyur ki, bu insan\u0131 depressiyaya sal\u0131r v\u0259 n\u0259tic\u0259d\u0259 \u015f\u0259xsi intihara s\u00fcr\u00fckl\u0259yir. Onun timsal\u0131nda sosial mediada bel\u0259dir ki, insan\u0131n real h\u0259yatdaki\u00a0 al\u0259mi bir ba\u015fqad\u0131r, amma sosial mediada g\u00f6rd\u00fckl\u0259ri g\u00f6r\u00fcnt\u00fcl\u0259r, onu n\u0259y\u0259s\u0259 s\u00fcr\u00fckl\u0259y\u0259 bil\u0259r.\u00a0 \u015e\u0259xs g\u00f6r\u00fcnt\u00fcl\u0259rd\u0259n t\u0259sirl\u0259n\u0259 bil\u0259r. Dig\u0259r bax\u0131mdan is\u0259 sosial mediada ola bilsin ki, dolay\u0131s\u0131 il\u0259 s\u0259b\u0259b\u00a0 olsun.\u00a0 Sosial \u015f\u0259b\u0259k\u0259d\u0259 tan\u0131\u015fd\u0131\u011f\u0131 hans\u0131sa bir \u015f\u0259xs sonradan onun h\u0259yat\u0131na gir\u0259 bil\u0259r v\u0259 n\u0259tic\u0259d\u0259 d\u0259l\u0259duzluqla rastla\u015fa, ona b\u00f6y\u00fck bir maddi itki ver\u0259 bil\u0259r.\u00a0 G\u00f6r\u00fcrs\u00fcz, b\u0259z\u0259n sosial \u015f\u0259b\u0259k\u0259l\u0259rd\u0259 s\u00f6hb\u0259tl\u0259r zaman\u0131 davalara q\u0259d\u0259r g\u0259lib \u00e7\u0131x\u0131r. \u0130nsanlar bir-birini davaya \u00e7a\u011f\u0131r\u0131rlar. N\u0259tic\u0259d\u0259 b\u0131\u00e7aqlanma, \u00f6l\u00fcm-itim hadis\u0259si ola bilir. Kiml\u0259s\u0259 tap\u0131\u015far, sevi\u015f\u0259r v\u0259 n\u0259tic\u0259d\u0259\u00a0 a\u011f\u0131r ruhi sars\u0131nt\u0131 ke\u00e7ir\u0259 bil\u0259r. Bunun da sonu\u00a0\u00a0\u00a0intiharla yekunla\u015f\u0131r . Bu bax\u0131mdan sosial media insan\u0131, dolay\u0131s\u0131yla intihara t\u0259\u015fviq ed\u0259 bil\u0259r.<\/p>\n<p><strong>&#8211; Ramil b\u0259y, valideynl\u0259rin v\u0259 yax\u0131n \u0259traf\u0131n intiharda rolu c\u0259miyy\u0259timizd\u0259 ne\u00e7\u0259 faiz t\u0259\u015fkil edir?<\/strong><\/p>\n<p>\u00ad-Maraql\u0131 v\u0259 \u00e7ox do\u011fru suald\u0131r. Valideynl\u0259r b\u0259z\u0259n el\u0259 fikirl\u0259\u015firl\u0259r ki, u\u015fa\u011f\u0131 yaln\u0131z yedizdirirs\u0259n, i\u00e7izdirirs\u0259n, pulunu verirs\u0259n, x\u0259rcl\u0259rini \u00f6d\u0259y\u0259rs\u0259n, v\u0259ssalam. Bununla da v\u0259zif\u0259n bitdi. Halbuki, el\u0259 deyil.\u00a0 \u00dcmumiyy\u0259tl\u0259 u\u015fa\u011f\u0131n ruh hal\u0131ndan x\u0259b\u0259rdar olmaq laz\u0131md\u0131r. G\u00fcnd\u0259lik n\u0259l\u0259r ya\u015fay\u0131r, kiml\u0259rl\u0259 oturur, durur, g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fcr, m\u0259kt\u0259b h\u0259yat\u0131 nec\u0259 ke\u00e7ir, dostlar\u0131 kimdir,\u00a0 n\u0259 d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcr, n\u0259 fikirl\u0259\u015fir, bu bar\u0259d\u0259 valideynl\u0259r ist\u0259yir kas\u0131b olsun, ist\u0259yirs\u0259 d\u0259 varl\u0131, he\u00e7 bir f\u0259rqi yoxdur, daha diqq\u0259tli olmal\u0131d\u0131rlar. U\u015faqlara\u00a0 daha \u00e7ox vaxt ayr\u0131lmal\u0131d\u0131r.\u00a0 U\u015faqlarla d\u00fczg\u00fcn \u00fcnsiyy\u0259t qurumal\u0131d\u0131rlar.\u00a0 \u00c7\u00fcnki, u\u015faqla n\u0259 q\u0259d\u0259r \u00e7ox \u00fcnsiyy\u0259td\u0259 olsan, ona n\u0259 q\u0259d\u0259r sevgi b\u0259x\u015f ets\u0259n, ona n\u0259 q\u0259d\u0259r \u00e7ox anlay\u0131\u015f g\u00f6st\u0259rs\u0259n, bu \u015f\u0259kild\u0259 u\u015fa\u011f\u0131n ruhunu \u0259l\u0259 ala bil\u0259r, onun \u0259hval-ruhiyy\u0259sini qaydaya sala bil\u0259rs\u0259n. U\u015faqlara valideynl\u0259r maddi yox, m\u0259n\u0259vi d\u0259st\u0259k olmal\u0131d\u0131rlar. Burada vaxt ay\u0131rmaq \u00e7ox \u00f6n\u0259mlidir. \u0130kinci bir rol onda olur ki,\u00a0 valideynl\u0259r b\u0259z\u0259n u\u015faqlar\u0131n etdikl\u0259ri s\u0259hvi \u00a0ba\u011f\u0131\u015flam\u0131r, d\u00fczg\u00fcn \u00fcnsiyy\u0259t qura bilmirl\u0259r. Ona g\u00f6r\u0259 d\u0259, \u00a0u\u015faq b\u0259z\u0259n el\u0259 \u00a0g\u00fcnahlar, s\u0259hvl\u0259r i\u015fl\u0259d\u0259nd\u0259 &#8220;g\u00f6r\u0259s\u0259n atam, anam bunu nec\u0259 qar\u015f\u0131layar,\u00a0\u00a0nec\u0259 s\u0259rt reaksiya ver\u0259r&#8221;, &#8220;ba\u015f\u0131ma oyun acacaqlar m\u0259nim&#8221;, incid\u0259c\u0259kl\u0259r&#8221; dey\u0259 d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcr v\u0259 n\u0259tic\u0259 is\u0259 yen\u0259 d\u0259 intihara s\u00fcr\u00fckl\u0259yir.<\/p>\n<p><strong>-\u0130ntihar hallar\u0131n\u0131n qar\u015f\u0131s\u0131n\u0131n al\u0131nmas\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn sosial bax\u0131mdan hans\u0131 add\u0131mlar\u0131n at\u0131lmas\u0131n\u0131 m\u0259sl\u0259h\u0259t g\u00f6r\u00fcrs\u00fcn\u00fcz?<\/strong><\/p>\n<p>-Bilirsiniz ki, intihar\u0131n bir \u00e7ox s\u0259b\u0259bl\u0259ri var.\u00a0 \u0130ntihar art\u0131q el\u0259 bir m\u0259s\u0259l\u0259dir ki, insan h\u0259yat\u0131n m\u0259nas\u0131n\u0131 itirir, h\u0259yat\u0131 anlams\u0131z hesab edir. \u0130nsan art\u0131q bir bo\u015flu\u011fa , k\u0259skin bir depressiyaya girir. O anda ona d\u0259st\u0259k olmaq, h\u0259min \u015f\u0259xsi o v\u0259ziyy\u0259td\u0259n \u00e7\u0131xarmaq laz\u0131md\u0131r. \u00c7\u00fcnki, h\u0259min anda insanda intihara \u0259l atmaq ke\u00e7ici bir v\u0259ziyy\u0259t ola bilir. O anda intihara \u0259l atan adam, \u0259slind\u0259 m\u00fc\u0259yy\u0259n duy\u011fular\u0131n\u0131 intihar etm\u0259k ist\u0259yir, hissl\u0259rind\u0259n yaxa qurtarmaq ist\u0259yir. Onu incid\u0259n hans\u0131sa bir duy\u011fular, hissl\u0259r var ki, o duygular\u0131, hissl\u0259ri \u00a0bo\u015falda \u00a0v\u0259 bunlar\u0131 ba\u015fqa bir t\u0259r\u0259f\u0259 y\u00f6n\u0259ld\u0259 bils\u0259, o anda intihardan qurtulmu\u015f olur. \u00c7\u00fcnki intihar q\u0259rar\u0131 anl\u0131q ba\u015f verir. Bir an\u0131n i\u00e7ind\u0259 olur. Y\u0259ni,\u00a0 bir insan uzun m\u00fcdd\u0259t\u00a0 intihar bar\u0259sind\u0259 fikirl\u0259\u015fmir. Bu q\u0259rar \u00e7\u0131l\u011f\u0131n bir q\u0259rard\u0131r v\u0259 anid\u0259n olur. O anda da, insan\u0131n \u00a0 duy\u011fusunu bo\u015faltmaq, intihardan qurtarma\u011fa b\u0259rab\u0259rdir. \u00dcmumilikd\u0259 is\u0259 c\u0259miyy\u0259timizd\u0259 bu bax\u0131mdan \u00e7ox probleml\u0259r olur. M\u0259s\u0259l\u0259n, insanlar\u0131n bir-birl\u0259ri il\u0259 \u00fcnsiyy\u0259t problemi olur. H\u0259r bir insan \u00e7al\u0131\u015fmal\u0131d\u0131r ki, h\u0259yat\u0131nda he\u00e7 olmasa bir n\u0259f\u0259r olsun ki,\u00a0 a\u011f\u0131r v\u0259ziyy\u0259tl\u0259rd\u0259 he\u00e7 kiml\u0259 payla\u015fmad\u0131\u011f\u0131, b\u00f6l\u00fc\u015fm\u0259diyi, he\u00e7 kim\u0259 dey\u0259 bilm\u0259diyi v\u0259 yaxud dan\u0131\u015fark\u0259n sakitl\u0259\u015fdiyi, rahatl\u0131q tapd\u0131\u011f\u0131 \u015f\u0259xs olsun. Art\u0131q o son n\u00f6qt\u0259y\u0259 dir\u0259n\u0259nd\u0259\u00a0 gedib onunla\u00a0 birlikd\u0259 b\u00f6l\u00fc\u015f\u00fcb- payla\u015fs\u0131n, s\u00f6hb\u0259t etsin. Bu da \u00f6z yerind\u0259 \u00e7ox \u0259h\u0259miyy\u0259tli bir hald\u0131r.\u00a0 \u018fn \u0259sas m\u00fcnasib\u0259t u\u00e7urumlar\u0131n\u0131n qar\u015f\u0131s\u0131n\u0131 almaq laz\u0131md\u0131r.\u00a0 \u0130ntihar obyektl\u0259rinin, intihara meyilli insanlar\u0131n, onlarla \u0259laq\u0259d\u0259 olan, onlar\u0131 \u0259hat\u0259 ed\u0259n m\u00fc\u0259yy\u0259n insanlar\u0131n aras\u0131nda m\u00fcnasib\u0259t u\u00e7urumlar\u0131n\u0131n qar\u015f\u0131s\u0131n\u0131 almaq laz\u0131md\u0131r. Daima \u0259laq\u0259l\u0259r, \u00fcnsiyy\u0259t olmal\u0131d\u0131r ki,\u00a0 insanlar bir-birin\u0259 getdikc\u0259 g\u00fcv\u0259nsinl\u0259r ki, onlarla n\u0259yis\u0259 b\u00f6l\u00fc\u015f\u0259 bilsinl\u0259r.\u00a0 T\u0259nha qalmaq v\u0259\u00a0 depressiyan\u0131 intihara adlatmaq h\u0259r adam\u0131n i\u015fi deyil. \u00c7ox nadir hallarda olur ki, insanlar t\u0259k qal\u0131r, he\u00e7 kimi olmur, he\u00e7 kiml\u0259 s\u00f6hb\u0259t etmir, amma, eyni zamanda g\u00fccl\u00fc bir \u015f\u0259xsiyy\u0259t olur, v\u0259ziyy\u0259ti adlaya bilir. Bu h\u0259r adam\u0131n i\u015fi deyil. C\u0259miyy\u0259td\u0259 m\u00fc\u0259yy\u0259n q\u0259d\u0259r sa\u011flam bir m\u00fcnasib\u0259tl\u0259r sistemi olmal\u0131d\u0131r ki, insanlar \u00f6zl\u0259rini pis hiss etdikl\u0259ri vaxt, a\u011f\u0131r depressiya hallar\u0131nda s\u0131\u011f\u0131na bil\u0259c\u0259kl\u0259ri m\u00fc\u0259yy\u0259n bir \u00e7evr\u0259l\u0259r olsun.<\/p>\n<p><strong>M\u00f6vzu il\u0259 ba\u011fl\u0131 &#8220;Sirda\u015f psixologiya m\u0259rk\u0259zi&#8221;nin psixoloq-konsultant Aytac Zeynalova il\u0259 d\u0259 dan\u0131\u015fd\u0131q.<\/strong><\/p>\n<p><strong><img decoding=\"async\" src=\"https:\/\/olaylar.az\/media\/2022\/02\/17\/thumbnail_(5).jpg\" alt=\"\" \/><\/strong><\/p>\n<p><strong>-Aytac xan\u0131m, intihar etm\u0259yi planla\u015fd\u0131ran \u015f\u0259xs bunu hans\u0131sa h\u0259r\u0259k\u0259tl\u0259rl\u0259 yax\u0131nlar\u0131na g\u00f6st\u0259rm\u0259y\u0259 \u00e7al\u0131\u015f\u0131rm\u0131?<\/strong><\/p>\n<p>-\u0130ntihar etm\u0259k ist\u0259y\u0259n \u015f\u0259xs birba\u015fa v\u0259 dolay\u0131 yollarla mesajlar ver\u0259 bil\u0259r. Bu haz\u0131rk\u0131 d\u00f6vrd\u0259 \u0259n aktual, d\u0259bd\u0259 olan \u00fcnsiyy\u0259t vasit\u0259l\u0259ri, formalar\u0131, internet, sosial \u015f\u0259b\u0259k\u0259l\u0259r vasit\u0259sil\u0259, Instaqram, whatsapp, Facebook, vasit\u0259l\u0259ri il\u0259 bu mesajlar\u0131 ver\u0259 bil\u0259r. M\u0259s\u0259l\u0259n, \u015feirl\u0259r, oforizml\u0259r payla\u015faraq birba\u015fa mesaj verir. \u00dcmumiyy\u0259tl\u0259 onun h\u0259yatdan k\u00fcsk\u00fcn oldu\u011funu g\u00f6st\u0259r\u0259 bil\u0259r.\u00a0 Sevdiyu insanlar\u0131n yan\u0131nda tez-tez bel\u0259\u00a0 s\u00f6hb\u0259tl\u0259r a\u00e7a bil\u0259r. \u018fn \u00e7ox sevdiyi, bahal\u0131 \u0259\u015fyas\u0131n\u0131 kim\u0259s\u0259 ba\u011f\u0131\u015flaya bil\u0259r. Halbuki, bu \u0259\u015fya onun \u00fc\u00e7\u00fcn \u00e7ox d\u0259y\u0259rlidir v\u0259 bunu bir an\u0131n i\u00e7ind\u0259 kim\u0259s\u0259\u00a0ba\u011f\u0131\u015flaya bil\u0259c\u0259k\u00a0hala g\u0259lir. Ona g\u00f6r\u0259 d\u0259 intihara meyilli, intihar etm\u0259y\u0259 \u00e7al\u0131\u015fan insan, bu mesaj\u0131 dig\u0259r vasit\u0259l\u0259rl\u0259 ver\u0259 bil\u0259r. \u00dcmumiyy\u0259tl\u0259 insan h\u0259yat\u0131n anlams\u0131z oldu\u011funu ba\u015flay\u0131b b\u0259yan etm\u0259y\u0259 \u00e7al\u0131\u015fan \u015f\u0259xsl\u0259r\u0259, h\u0259yat\u0131nda olan probleml\u0259rin i\u00e7\u0259rsind\u0259n \u00e7\u0131xa, onlara \u00e7ar\u0259 tapa bilm\u0259y\u0259c\u0259yini dey\u0259r. \u0130st\u0259r x\u0259st\u0259likl\u0259r bar\u0259d\u0259, ist\u0259rs\u0259 d\u0259 h\u0259r hans\u0131 bir m\u0259s\u0259l\u0259 il\u0259 ba\u011fl\u0131 olsun onlar bu mesajlar\u0131 s\u00f6z \u015f\u0259klind\u0259 d\u0259 ver\u0259 bil\u0259r.\u00a0 B\u0259z\u0259n olar ki, b\u0259d\u0259n dili davran\u0131\u015flar\u0131 il\u0259 d\u0259, insanlara bunu n\u00fcmayi\u015f etdirm\u0259y\u0259 \u00e7al\u0131\u015far. \u018fslind\u0259 \u00e7ox zaman \u00f6n\u0259ms\u0259nilmir. Amma, \u00e7ox \u00f6n\u0259mli bir hald\u0131r. \u00c7\u00fcnki, m\u00fctl\u0259q \u015f\u0259kild\u0259 biz art\u0131q onlardan bu mesajlar\u0131 almal\u0131y\u0131q ki, h\u0259min \u015f\u0259xs art\u0131q intihara meyilldiri, bunu anlamal\u0131y\u0131q.<\/p>\n<p><strong>-Sosial \u015f\u0259b\u0259k\u0259l\u0259rd\u0259 yay\u0131lan intihar v\u0259 ya \u00f6l\u00fcm videolar\u0131 \u015f\u0259xsd\u0259 intihar riskini art\u0131r\u0131rm\u0131?<\/strong><\/p>\n<p>-\u00dcmumiyy\u0259tl\u0259 son zamanlar\u00a0\u00a0internetd\u0259 yay\u0131lan bir \u00e7ox intihar videolar\u0131 var ki, t\u0259k intihardan s\u00f6hb\u0259t getmir, \u00f6l\u00fcm videolar\u0131 v\u0259 buna b\u0259nz\u0259r bir ne\u00e7\u0259 videolard\u0131r ki, bu insanlar\u0131n, ist\u0259r g\u0259ncl\u0259rin, ist\u0259rs\u0259 d\u0259 yeti\u015fkin insanlar\u0131n intihar riskini art\u0131r\u0131r. \u00c7\u00fcnki, biz ist\u0259s\u0259k d\u0259, ist\u0259m\u0259s\u0259k d\u0259, g\u00fcn \u0259rzind\u0259 sosial \u015f\u0259b\u0259k\u0259l\u0259rd\u0259n, yutubdan, instaqramdan istifad\u0259 edir v\u0259 bel\u0259 x\u0259b\u0259rl\u0259r insanlara pis t\u0259sir edir. Bu yeti\u015fkin insan,\u00a0 g\u0259nc d\u0259 olsa t\u0259siretm\u0259 g\u00fcc\u00fc b\u00f6y\u00fckd\u00fcr. M\u0259kt\u0259bl\u0259rd\u0259 intiharlar\u0131n s\u00fcr\u0259tli \u015f\u0259kild\u0259 olmas\u0131 v\u0259 bunun internet vasit\u0259sil\u0259 h\u0259r k\u0259s\u0259 \u00e7atd\u0131r\u0131lmas\u0131. Bundan ba\u015fqa h\u0259r hans\u0131 bir ail\u0259d\u0259 binadan \u00f6z\u00fcn\u00fc atmaq, \u00f6z\u00fcn\u00fc q\u0259za \u015f\u0259klind\u0259, ma\u015f\u0131n\u0131n alt\u0131na atma\u011f\u0131, asmas\u0131 v\u0259.s, bir ne\u00e7\u0259 x\u0259b\u0259rl\u0259rd\u0259 biz bunu ist\u0259s\u0259k d\u0259, ist\u0259m\u0259s\u0259k d\u0259, g\u00f6r\u00fcr\u00fck. \u00dcmumiyy\u0259tl\u0259 internetd\u0259 yay\u0131lan bir \u00e7ox \u00fcz\u00fcnt\u00fcl\u00fc videolar, x\u0259b\u0259rl\u0259r, bir \u00e7ox insanlar\u0131n b\u0259zi vida m\u0259tnl\u0259rin\u0259 rast g\u0259lm\u0259k olur.\u00a0 Bunlar\u0131n ham\u0131s\u0131 insanlarda bir t\u0259\u015fvi\u015f yarad\u0131r.\u00a0 T\u0259bii ki, bu dig\u0259r insanlar\u0131 da t\u0259sir alt\u0131na sal\u0131r.\u00a0 C\u0259miyy\u0259t olaraq biz bu hala g\u0259lm\u0259kl\u0259 intihar\u0131n riskini daha cox art\u0131r\u0131r\u0131q.\u00a0 M\u0259s\u0259l\u0259n, g\u00f6r\u00fcr\u00fck ki, bu g\u00fcn filan n\u00f6mr\u0259li m\u0259kt\u0259bin 11-ci sinif \u015fagirdi filank\u0259s intihar etdi. T\u0259bii ki, insanlar bunu bir c\u00fcr qar\u015f\u0131lam\u0131r. \u0130nsanlar m\u00fcxt\u0259lif xarakterl\u0259r\u0259 malikdir v\u0259 onlar bel\u0259 x\u0259b\u0259rl\u0259r\u0259 m\u00fcxt\u0259lif reaksiyalar g\u00f6st\u0259rir. \u0130ntihar\u0131n \u0259n b\u00f6y\u00fck risk faktoru \u015fidd\u0259tli depressiyad\u0131r.\u00a0 H\u0259r bir insan\u0131n depressiyas\u0131n\u0131 art\u0131ran bir \u00e7ox faktorlar ola bil\u0259r. Buna ail\u0259daxili m\u00fcnaqi\u015f\u0259l\u0259r, iflas, yax\u0131n\u0131n\u0131 itirm\u0259, ugursuzluq v\u0259.s b\u00fct\u00fcn bunlar insanda\u00a0 depressiv v\u0259ziyy\u0259t yarad\u0131r. Bu tip x\u0259b\u0259rl\u0259r\u0259 v\u0259 videolara baxd\u0131qca h\u0259min \u015f\u0259xs \u00f6z\u00fcnd\u0259 c\u0259sar\u0259t taparaq intihara \u0259l at\u0131r.\u00a0 N\u0259tic\u0259d\u0259 intiharlar g\u00fcn\u00fc-g\u00fcnd\u0259n artma\u011fa davam edir.<\/p>\n<p><strong>&#8211; \u018ftraf\u0131m\u0131zdaki insanlar \u015f\u0259xsi intihardan uzaqla\u015fd\u0131rmaq \u00fc\u00e7\u00fcn hans\u0131 add\u0131mlar\u0131 atmal\u0131, nec\u0259 davranmal\u0131d\u0131r?<\/strong><\/p>\n<p>-\u0130ntihar haqq\u0131nda d\u00fc\u015f\u00fcn\u0259n bir insanla s\u00f6hb\u0259t etdiyimiz zaman, rahat bir \u015f\u0259kild\u0259, komfortlu bir yer se\u00e7m\u0259li, kifay\u0259t q\u0259d\u0259r vaxt\u0131m\u0131z\u0131n olma\u011f\u0131n\u0131 t\u0259min etm\u0259liyik.\u00a0 \u018fsas odur ki, s\u0259brl\u0259, t\u0259mkinl\u0259 qar\u015f\u0131 t\u0259r\u0259fi dinl\u0259m\u0259li, h\u0259ms\u00f6hb\u0259t olmal\u0131, ona\u00a0 m\u00fcxt\u0259lif suallar, s\u00f6z\u00fcn\u00fc k\u0259sib f\u0259rqli fikirl\u0259r bildirm\u0259m\u0259li, ba\u015fqa t\u0259r\u0259fl\u0259r\u0259 y\u00f6nl\u0259ndirm\u0259m\u0259liyik. Onun ke\u00e7irdiyi hissl\u0259ri birba\u015fa qay\u0131d\u0131b ona s\u00f6yl\u0259m\u0259k olmaz. \u00dcmumiyy\u0259tl\u0259 ola bil\u0259r ki, burada intihar ed\u0259n bir insan\u0131n h\u0259yat\u0131nda m\u00fcxt\u0259lif faktorlar var. Bunlardan c\u0259miyy\u0259t, ail\u0259 dostlar, sevgi v\u0259.s qeyd etm\u0259k olar. \u0130ntihar fikri\u00a0\u00a0\u00a0olan bir insan\u0131\u00a0 bu\u00a0 yoldan\u00a0\u00a0\u00e7\u0259kindirm\u0259k \u00fc\u00e7\u00fcn bu add\u0131mlar\u0131 ata bil\u0259r ki, onlara d\u0259st\u0259k versin, onlarla \u0259laq\u0259 saxlas\u0131n, ( tez-tez onlarla \u0259laq\u0259 saxlay\u0131b harda oldu\u011funu, nec\u0259 oldu\u011funu soru\u015fmaq) \u00f6ld\u00fcr\u00fcc\u00fc vasit\u0259l\u0259rin \u0259l\u00e7atanl\u0131\u011f\u0131n\u0131 m\u0259hdudla\u015fd\u0131rmaq, \u00fcmumi n\u0259zar\u0259t fonunda \u015f\u0259xsin \u00f6z\u00fc bilm\u0259d\u0259n n\u0259zar\u0259t edilm\u0259si laz\u0131md\u0131r. M\u00fchakim\u0259 etm\u0259m\u0259k x\u00fcsusil\u0259 qeyd olunmal\u0131d\u0131r.\u00a0 M\u00fctl\u0259q \u015f\u0259kild\u0259 biz intihara meyilli insan\u0131 m\u00fchakim\u0259 etm\u0259m\u0259liyik. Ona daimi \u015f\u0259kild\u0259, pe\u015f\u0259karcas\u0131na olmasa da, ist\u0259r bir yax\u0131n, qohum, dost kimi d\u0259st\u0259k olmal\u0131y\u0131q. \u00c7al\u0131\u015fd\u0131\u011f\u0131m\u0131z q\u0259d\u0259r onu h\u0259r hans\u0131 bir m\u00fct\u0259x\u0259ssis\u0259,\u00a0 pe\u015f\u0259kara y\u00f6nl\u0259ndirm\u0259liyik ki, m\u00fctl\u0259q \u015f\u0259kild\u0259 bir d\u0259st\u0259k g\u00f6rs\u00fcn v\u0259 bu yoldan tamamil\u0259 d\u00fc\u015f\u00fcnc\u0259l\u0259ri d\u0259yi\u015filsin. Ona bu g\u00fcn\u00fcn oldu\u011funu ba\u015fa salmal\u0131y\u0131q. Biz niy\u0259 var\u0131q? Biz h\u0259yatda n\u0259 \u00fc\u00e7\u00fcn laz\u0131m\u0131q? H\u0259yat biz\u0259 n\u0259 \u00fc\u00e7\u00fcn laz\u0131md\u0131r?. B\u00fct\u00fcn bu a\u00e7\u0131qlamalar\u0131 h\u0259min insanla etm\u0259liyik.<\/p>\n<p><strong>-Aytac xan\u0131m, intihar c\u0259hdind\u0259n qurtulan \u015f\u0259xsl\u0259 sonraki m\u0259rh\u0259l\u0259d\u0259 hans\u0131 yol izl\u0259nilm\u0259lidir?<\/strong><\/p>\n<p>-\u0130ntiharlara\u00a0 h\u0259dd\u0259n art\u0131q alkoqoldan v\u0259 yaxud madd\u0259 istifad\u0259 ed\u0259n insanlarda\u00a0 rast g\u0259linir.\u00a0 Daha\u00a0 \u0259vv\u0259ll\u0259r intihara c\u0259hd etmi\u015f insan\u00a0 yenid\u0259n intiharla ba\u011fl\u0131 n\u0259l\u0259rs\u0259 deyirs\u0259 m\u00fctl\u0259q \u015f\u0259kild\u0259 h\u0259min \u015f\u0259xs bir m\u00fct\u0259x\u0259ssis n\u0259zar\u0259tind\u0259 olmal\u0131, m\u00fcalic\u0259 almal\u0131d\u0131r.\u00a0 \u0130ntihar riski olan bir \u015f\u0259xs h\u0259r\u00a0 zaman n\u0259zar\u0259td\u0259 saxlan\u0131lmal\u0131d\u0131r. Bunu h\u0259r zaman bilm\u0259liyik. intihar ed\u0259c\u0259yini\u00a0\u00a0s\u00f6yl\u0259y\u0259n \u015f\u0259xs, m\u00fctl\u0259q \u015f\u0259kild\u0259 \u00a0psixoloqa apar\u0131lmal\u0131, psixiatra g\u00f6st\u0259rilm\u0259li, onun niy\u0259 bu yola \u0259l atmas\u0131n\u0131n s\u0259b\u0259bl\u0259ri ara\u015fd\u0131r\u0131lmal\u0131d\u0131r. H\u0259min s\u0259b\u0259bl\u0259r t\u0259bii ki, k\u00f6k\u00fcnd\u0259n h\u0259ll olunmasa, o intihar daha d\u0259rin bir hallara gedib \u00e7\u0131xa bilir. M\u0259s\u0259l\u0259n, bu g\u00fcn sad\u0259c\u0259 intihardan dan\u0131\u015f\u0131rd\u0131sa sabah art\u0131q intihar\u0131 realla\u015fd\u0131rma\u011fa \u00e7al\u0131\u015facaq. Ona g\u00f6r\u0259 d\u0259 m\u00fctl\u0259q \u015f\u0259kild\u0259 bel\u0259 oldu\u011fu hallarda, m\u00fct\u0259x\u0259ssisl\u0259r\u0259, psixoloqlara m\u00fcraci\u0259t etm\u0259k laz\u0131md\u0131r.<\/p>\n<p><strong>\u00a0Mehriban X\u0259lilli<\/strong><\/p>\n<p>D\u0130QQ\u018fT! \u015eikay\u0259t v\u0259 t\u0259klifl\u0259riniz, g\u00f6rd\u00fcy\u00fcn\u00fcz v\u0259 e\u015fitdiyiniz h\u0259r hans\u0131 bir maraql\u0131 m\u0259lumat\u0131 bu n\u00f6mr\u0259y\u0259 g\u00f6nd\u0259rin:\u00a0 \u00a0\u00a0<span style=\"color: #0000ff;\">0 55 4 61 71 21 WHATSAPP\u00a0 \u00a0\u00a0<\/span><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>\u0130ntihar m\u00f6vzusu son zamanlar\u00a0daha geni\u015f v\u00fcs\u0259t al\u0131b v\u0259 ist\u0259r sosial \u015f\u0259b\u0259k\u0259l\u0259rd\u0259, ist\u0259r q\u0259zet v\u0259 jurnallarda, ist\u0259rs\u0259 d\u0259 televiziya verili\u015fl\u0259rind\u0259 \u00e7ox rast g\u0259ldiyimiz, sanki reklam olunan, g\u00fcnd\u0259md\u0259 olan m\u00f6vzulardan\u00a0 \u0259n aktual&hellip;<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":20722,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[24,23,1],"tags":[],"class_list":["post-20721","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-manset","category-musahib","category-xbr-xtti"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/mediazona.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/20721","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/mediazona.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/mediazona.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/mediazona.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/mediazona.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=20721"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/mediazona.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/20721\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":20723,"href":"https:\/\/mediazona.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/20721\/revisions\/20723"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/mediazona.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/20722"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/mediazona.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=20721"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/mediazona.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=20721"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/mediazona.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=20721"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}