{"id":16158,"date":"2020-11-24T11:32:53","date_gmt":"2020-11-24T07:32:53","guid":{"rendered":"http:\/\/mediazona.az\/?p=16158"},"modified":"2020-11-24T11:32:53","modified_gmt":"2020-11-24T07:32:53","slug":"azadliq-b%c9%99rab%c9%99rlik-v%c9%99-qardasliq","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/mediazona.az\/?p=16158","title":{"rendered":"Azadl\u0131q, B\u0259rab\u0259rlik v\u0259 Qarda\u015fl\u0131q&#8230; ?"},"content":{"rendered":"<p>Fransa Senat\u0131 ad\u0131 erm\u0259nil\u0259r t\u0259r\u0259find\u0259n uydurulmu\u015f, \u00f6z\u00fc is\u0259 m\u00f6vcud olmayan qondarma \u201cDa\u011fl\u0131q Qaraba\u011f Respublikas\u0131\u201dn\u0131n statusu il\u0259 ba\u011fl\u0131 m\u00fczakir\u0259l\u0259r ke\u00e7irm\u0259y\u0259 haz\u0131rla\u015f\u0131r. N\u0259 ba\u015f ver\u0259c\u0259k? Fransan\u0131 d\u00fcnyan\u0131n \u201cb\u00f6y\u00fck\u201dl\u0259rind\u0259n biri kimi g\u00f6r\u0259n b\u0259zi senatorlar tribunadan \u201cazadl\u0131q\u201d, \u201cinsan haqlar\u0131\u201d v\u0259 \u201cdemokratiya\u201d s\u00f6zl\u0259rini\u00a0\u00a0 y\u00fcks\u0259k pafosla s\u0259sl\u0259ndir\u0259c\u0259k v\u0259\u00a0 \u201ch\u0259r bir xalq\u0131n azadl\u0131q v\u0259 m\u00fcst\u0259qillik arzular\u0131na h\u00f6rm\u0259t b\u0259sl\u0259dikl\u0259rini\u201d n\u00fcmayi\u015f etdir\u0259c\u0259kl\u0259r. \u00c7\u0131x\u0131\u015flar\u0131n\u0131n sonunda \u201cDa\u011fl\u0131q\u00a0 Qaraba\u011f respublikas\u0131\u201dn\u0131n m\u00fcst\u0259qilliyinin tan\u0131nmas\u0131 xahi\u015fil\u0259 Fransa h\u00f6k\u00fcm\u0259tin\u0259 m\u00fcraci\u0259t edilm\u0259sini t\u0259klif ed\u0259c\u0259kl\u0259r.<\/p>\n<p>\u018fmin\u0259m ki, erm\u0259ni diasporunun ideoloji\u00a0 t\u0259bli\u011fat\u0131ndan v\u0259 maliyy\u0259 t\u0259sirind\u0259n k\u0259narda dayanan bir s\u0131ra senatorlar opponentlik ed\u0259c\u0259k v\u0259 Fransa Senat\u0131n\u0131 bel\u0259 bir qeyri-qanuni add\u0131m\u0131 atmaqdan \u00e7\u0259kinm\u0259y\u0259 \u00e7a\u011f\u0131racaqlar. N\u0259tic\u0259ni tezlikl\u0259 g\u00f6r\u0259c\u0259yik v\u0259 yaln\u0131z o zaman Fransa erm\u0259ni lobbisinin n\u0259 q\u0259d\u0259r s\u0259xav\u0259tli oldu\u011funu d\u0259y\u0259rl\u0259ndir\u0259 bil\u0259c\u0259yik.\u00a0 N\u0259tic\u0259d\u0259n as\u0131l\u0131 olmayaraq bu erm\u0259ni sevdas\u0131n\u0131n ba\u015f tutmayaca\u011f\u0131 v\u0259 ba\u015f tutsa bel\u0259 q\u0259bul olunacaq ist\u0259nil\u0259n q\u0259rar\u0131n Az\u0259rbaycan \u00fc\u00e7\u00fcn he\u00e7 bir h\u00fcquqi n\u0259tic\u0259 do\u011furmayaca\u011f\u0131 da bu ba\u015fdan b\u0259llidir. Amma Fransadan az\u0131 3000 km aral\u0131da \u2013 Az\u0259rbaycan \u0259razisind\u0259 ya\u015fayan v\u0259 ya\u015fad\u0131\u011f\u0131 d\u00f6vl\u0259tin qanunlar\u0131na \u0259m\u0259l etm\u0259kd\u0259n imtina ed\u0259n t\u0259xmin\u0259n 50 min erm\u0259ninin \u201cm\u00fcst\u0259qil d\u00f6vl\u0259t\u201d x\u00fclyas\u0131na senatorlar\u0131n bu q\u0259d\u0259r\u00a0 h\u0259ssasl\u0131q g\u00f6st\u0259rm\u0259si bir \u00e7ox suallar do\u011furur.<br \/>\n1) Senatorlar Az\u0259rbaycanda oldu\u011fu kimi Fransada da ya\u015fayan etnik toplumlara, o c\u00fcml\u0259d\u0259n say\u0131 600 mini \u00f6tm\u00fc\u015f erm\u0259nil\u0259r\u0259 Fransan\u0131n \u00f6z\u00fcnd\u0259 h\u0259r hans\u0131 bir muxtariyy\u0259t v\u0259 m\u00fcst\u0259qillik verm\u0259y\u0259 haz\u0131rd\u0131rlarm\u0131?<br \/>\n2) Do\u011frudanm\u0131 Fransa senatorlar\u0131 h\u0259r bir xalq\u0131n azadl\u0131\u011f\u0131n\u0131 v\u0259 m\u00fcst\u0259qilliyini d\u0259st\u0259kl\u0259m\u0259y\u0259 haz\u0131rd\u0131lar? El\u0259 is\u0259 \u0259srl\u0259r boyu Fransa m\u00fcst\u0259ml\u0259k\u0259\u00e7iliyind\u0259n xilas olma\u011fa \u00e7al\u0131\u015fan Korsikal\u0131lar\u0131n v\u0259 Yeni Kaledoniyal\u0131lar\u0131n azadl\u0131q v\u0259 m\u00fcst\u0259qillik arzular\u0131na niy\u0259 m\u00fcqavim\u0259t g\u00f6st\u0259rirl\u0259r?<br \/>\n1300-c\u00fc ild\u0259n Genuya Respublikas\u0131n\u0131n tabeliyin\u0259 d\u00fc\u015fm\u00fc\u015f Korsika 4 \u0259srd\u0259n \u00e7ox azadl\u0131q m\u00fcbariz\u0259si aparm\u0131\u015f v\u0259\u00a0 n\u0259hay\u0259t 1752 -ci ild\u0259 Genuyadan as\u0131l\u0131l\u0131\u011f\u0131n\u0131 azaldaraq \u00f6z\u00fcn\u00fc m\u00fcst\u0259qil Korsika d\u00f6vl\u0259ti elan etmi\u015fdi. H\u0259l\u0259 o zamanlar Korsika \u00f6z Konstitusiyas\u0131n\u0131 q\u0259bul etmi\u015f v\u0259 25 ya\u015fdan yuxar\u0131 ki\u015fi cinsind\u0259n olan b\u00fct\u00fcn v\u0259t\u0259nda\u015flar\u0131na se\u00e7ki h\u00fcququ vermi\u015fdi. Bu Avropan\u0131n yeni tarixind\u0259 \u00fcmumxalq se\u00e7kil\u0259rin ilk t\u0259cr\u00fcb\u0259si idi. Lakin \u00e7ox ke\u00e7m\u0259d\u0259n 1769-cu ild\u0259 Genuya Fransaya olan borcunun \u0259v\u0259zind\u0259 Korsika adas\u0131n\u0131 onun azadl\u0131qsev\u0259r sakinl\u0259ri il\u0259 birlikd\u0259 Fransaya t\u0259hvil verdi. Fransa\u00a0 q\u0131sa bir m\u00fcdd\u0259td\u0259 yerli idar\u0259\u00e7il\u0259ri amans\u0131zl\u0131qla\u00a0 m\u0259hv ed\u0259r\u0259k Korsikan\u0131n d\u00f6vl\u0259t m\u00fcst\u0259qilliyin\u0259 son qoydu v\u0259 Korsikan\u0131 \u00f6z \u0259razisi elan etdi.\u00a0 El\u0259 h\u0259min il bu adada tarixin \u0259n m\u0259\u015fhur Korsikal\u0131s\u0131 &#8211; Napoleon Bonopart d\u00fcnyaya g\u00f6z a\u00e7m\u0131\u015fd\u0131. B\u0259zi m\u0259nb\u0259l\u0259r\u0259 g\u00f6r\u0259 Xristofor Kolumbun da m\u0259hz bu adada do\u011fuldu\u011fu bildirilir.<\/p>\n<p>Azadl\u0131q ist\u0259dikl\u0259rin\u0259 g\u00f6r\u0259 Fransan\u0131n\u00a0 Korsikal\u0131lara verdiyi d\u0259rs o q\u0259d\u0259r t\u0259sirli oldu ki, sonrak\u0131 2 \u0259sr \u0259rzind\u0259 Korsikal\u0131lar azadl\u0131q s\u00f6z\u00fcn\u00fc bir daha dill\u0259rin\u0259 g\u0259tirm\u0259y\u0259 bel\u0259 c\u00fcr\u0259t etm\u0259dil\u0259r, yaln\u0131z 200 il sonra \u2013 1970 -ci ild\u0259 yenid\u0259n azadl\u0131q v\u0259 m\u00fcst\u0259qillik t\u0259l\u0259b etm\u0259y\u0259 ba\u015flad\u0131lar. Bu zaman art\u0131q \u201cAvropa d\u0259y\u0259rl\u0259ri\u201dn\u0259 d\u0259rind\u0259n yiy\u0259l\u0259nmi\u015f m\u00fcasir Fransa adada ya\u015fayan korsikal\u0131 v\u0259 siciliyal\u0131 etnik qruplar aras\u0131nda el\u0259 bir qanl\u0131 m\u00fcnaqi\u015f\u0259 yaratd\u0131lar ki, bu g\u00fcn\u0259 q\u0259d\u0259r Korsikal\u0131lar yenid\u0259n azadl\u0131q t\u0259l\u0259b etm\u0259y\u0259 qorxurlar. Haz\u0131rda Korsika Milli Azadl\u0131q C\u0259bh\u0259si 9000 kv km \u0259raziy\u0259 v\u0259 350 min \u0259haliy\u0259 sahib olan adan\u0131n Fransa m\u00fcst\u0259ml\u0259k\u0259\u00e7iliyind\u0259n azad olunmas\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn m\u00fcbariz\u0259 apar\u0131r.<\/p>\n<p>250 min \u0259haliy\u0259 v\u0259 20 min kv km \u0259raziy\u0259 malik olan Yeni Kaledoniya adas\u0131 Sakit Okeanda Avstraliya il\u0259 Yeni Zelandiyan\u0131n aras\u0131nda yerl\u0259\u015fir. H\u0259l\u0259 3500 il \u0259vv\u0259l m\u0259skunla\u015fm\u0131\u015f bu adan\u0131n sakinl\u0259rini \u201cmelazeniyal\u0131lar\u201d adland\u0131r\u0131rlar v\u0259 onlar ada Avropal\u0131lar t\u0259r\u0259find\u0259n k\u0259\u015ff olunana q\u0259d\u0259r\u00a0 t\u0259bi\u0259tl\u0259 v\u0259hd\u0259t hal\u0131nda ah\u0259ngdar h\u0259yat s\u00fcr\u00fcbl\u0259r. Ada 1774-c\u00fc ild\u0259 m\u0259\u015fhur ingilis s\u0259yyah\u0131\u00a0 Ceyms Kuk t\u0259r\u0259find\u0259n k\u0259\u015ff olunub v\u0259 Kaledoniya adland\u0131r\u0131l\u0131b. XIX \u0259srin ortalar\u0131ndan etibar\u0259n ingilis v\u0259 frans\u0131z missionerl\u0259ri adaya ayaq a\u00e7\u0131b, 1853-c\u00fc ild\u0259 is\u0259 Fransa adan\u0131 \u00f6z\u00fcn\u00fcn m\u00fcst\u0259ml\u0259k\u0259si elan edib. XIX \u0259srin sonuna q\u0259d\u0259r Fransa\u00a0 adan\u0131n yerli sakinl\u0259rini istismar etm\u0259kl\u0259 yana\u015f\u0131 qat\u0131 cinay\u0259t t\u00f6r\u0259tmi\u015f \u00f6z m\u0259hkumlar\u0131n\u0131 da bu adaya s\u00fcrg\u00fcn edirdi. XX \u0259srin \u0259vv\u0259ll\u0259rind\u0259n ba\u015flayaraq Fransa adada tap\u0131lm\u0131\u015f faydaql\u0131 qaz\u0131nt\u0131 yataqlar\u0131n\u0131 da istismar etm\u0259y\u0259 ba\u015flad\u0131. Q\u0131z\u0131l, b\u00fcr\u00fcnc, xrom, nikel, d\u0259mir v\u0259 s filizl\u0259rini \u00e7\u0131xar\u0131b emal etm\u0259kl\u0259 adan\u0131n k\u00fclli miqdarda s\u0259rv\u0259ti Fransaya da\u015f\u0131nd\u0131. Ke\u00e7\u0259n \u0259srin 80-ci ill\u0259rind\u0259n etibar\u0259n Yeni Kaledoniya sakinl\u0259ri azadl\u0131q m\u00fcbariz\u0259si apar\u0131r v\u0259 Fransa m\u00fcst\u0259ml\u0259k\u0259\u00e7iliyind\u0259n can\u0131n\u0131 qurtarma\u011fa \u00e7al\u0131\u015f\u0131r. D\u0259f\u0259l\u0259rl\u0259 ke\u00e7iril\u0259n referendumlar Fransadan t\u0259yin olunmu\u015f idar\u0259\u00e7il\u0259r t\u0259r\u0259find\u0259n saxtala\u015fd\u0131r\u0131l\u0131b v\u0259 m\u0259hz bu yolla Fransa melazeniyal\u0131lara azadl\u0131q verm\u0259kd\u0259n imtina edib. Sonuncu referendum bu ilin 4 oktyabr\u0131nda ke\u00e7irilib v\u0259 yen\u0259 d\u0259 fransal\u0131 referendum t\u0259\u015fkilat\u00e7\u0131lar\u0131 c\u00fczi s\u0259s f\u0259rqi il\u0259 Yeni Kaledoniya sakinl\u0259rinin guya azadl\u0131qdan \u201cimtina etdikl\u0259rini\u201d elan edibl\u0259r.<\/p>\n<p>Amma 100 ill\u0259rl\u0259 Fransa \u0259sar\u0259tind\u0259 ya\u015fayan t\u0259kc\u0259 korsikal\u0131lar v\u0259 melaneziyal\u0131lar deyil. Bu g\u00fcn Sakit Okeanda, Hind Okean\u0131nda v\u0259 Karib d\u0259nizind\u0259 yerl\u0259\u015f\u0259n\u00a0 11 ada d\u00f6vl\u0259ti v\u0259 C\u0259nubi Amerikada 1 materik \u0259razisi (Frans\u0131z Qvianas\u0131)\u00a0 v\u0259 \u015eimali Amerikada yerl\u0259\u015f\u0259n dig\u0259r 1 materik \u0259razisi (Sen-Pyer v\u0259 Mikelon) Fransa \u0259razil\u0259ri hesab olunur. Bu m\u00fcst\u0259ml\u0259k\u0259 \u0259razil\u0259rind\u0259 3 milyona yax\u0131n insan ya\u015fay\u0131r v\u0259 \u015f\u0259xsiyy\u0259t v\u0259siq\u0259l\u0259rind\u0259 onlar\u0131n milliyy\u0259ti m\u0259cburi \u015f\u0259kild\u0259 \u201cfrans\u0131z\u201d olaraq qeyd olunur.\u00a0 H\u0259l\u0259 erm\u0259nil\u0259r Qafqaza k\u00f6\u00e7m\u0259mi\u015fd\u0259n \u0259vv\u0259l zor\u0259n \u201cfrans\u0131zlar\u201d azadl\u0131q m\u00fcbariz\u0259si aparma\u011fa ba\u015flay\u0131blar v\u0259 h\u0259l\u0259 d\u0259 Fransa as\u0131l\u0131l\u0131\u011f\u0131ndan azad olunacaqlar\u0131 g\u00fcn\u00fc g\u00f6zl\u0259yirl\u0259r. Fransa senatorlar\u0131 is\u0259 Az\u0259rbaycanda ya\u015fayan 50 min erm\u0259ninin Az\u0259rbaycan torpaqlar\u0131nda yaratmaq ist\u0259diyi qondarma bir qurum \u00fc\u00e7\u00fcn m\u00fcst\u0259qillik t\u0259l\u0259b etm\u0259k sevdas\u0131na d\u00fc\u015f\u00fcbl\u0259r. B\u0259s d\u00fcnyaya \u201cAzadl\u0131q, B\u0259rab\u0259rlik v\u0259 Qarda\u015fl\u0131q\u201d \u015f\u00fcar\u0131 il\u0259 xitab ed\u0259n Fransa senatorlar\u0131 2 \u0259srd\u0259n \u00e7ox \u0259sar\u0259td\u0259 saxlad\u0131qlar\u0131 t\u0259xmin\u0259n 3 milyon insan\u0131n m\u00fcst\u0259qillik v\u0259 azadl\u0131q h\u00fcquqlar\u0131n\u0131 n\u0259 vaxt tan\u0131yacaqlar? Minill\u0259rl\u0259 \u00f6z torpaqlar\u0131nda ya\u015fay\u0131b y\u00fcz ill\u0259rl\u0259 Fransa \u0259sar\u0259tind\u0259 qalan korsikal\u0131lar\u0131n v\u0259 melaneziyal\u0131lar\u0131n m\u00fcst\u0259qillik m\u00fcbariz\u0259sini qanla yat\u0131rdan Fransan\u0131n c\u0259mi 200 il \u0259vv\u0259l Az\u0259rbaycan torpaqlar\u0131nda m\u0259skunla\u015fm\u0131\u015f erm\u0259nil\u0259rin m\u00fcst\u0259qillik arzusuna bu q\u0259d\u0259r h\u0259ssas yana\u015fmas\u0131 n\u0259d\u0259n v\u0259 haradan qaynaqlan\u0131r? Bu suallar\u0131n cavab\u0131n\u0131 is\u0259 \u201cAzadl\u0131q, B\u0259rab\u0259rlik v\u0259 Qarda\u015fl\u0131q\u201d \u015f\u00fcar\u0131n\u0131 \u00f6zl\u0259rinin \u0259n b\u00f6y\u00fck d\u0259y\u0259ri hesab ed\u0259n Fransa senatorlar\u0131 verm\u0259lidir.<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p><strong>Cavan\u015fir Feyziyev<\/strong><\/p>\n<p><strong>Mill\u0259t v\u0259kili, f\u0259ls\u0259f\u0259 doktoru<\/strong><\/p>\n<p><strong>23 noyabr 2020<\/strong><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Fransa Senat\u0131 ad\u0131 erm\u0259nil\u0259r t\u0259r\u0259find\u0259n uydurulmu\u015f, \u00f6z\u00fc is\u0259 m\u00f6vcud olmayan qondarma \u201cDa\u011fl\u0131q Qaraba\u011f Respublikas\u0131\u201dn\u0131n statusu il\u0259 ba\u011fl\u0131 m\u00fczakir\u0259l\u0259r ke\u00e7irm\u0259y\u0259 haz\u0131rla\u015f\u0131r. N\u0259 ba\u015f ver\u0259c\u0259k? Fransan\u0131 d\u00fcnyan\u0131n \u201cb\u00f6y\u00fck\u201dl\u0259rind\u0259n biri kimi g\u00f6r\u0259n b\u0259zi&hellip;<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":16159,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[4,1],"tags":[],"class_list":["post-16158","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-siyast","category-xbr-xtti"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/mediazona.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/16158","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/mediazona.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/mediazona.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/mediazona.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/mediazona.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=16158"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/mediazona.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/16158\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":16160,"href":"https:\/\/mediazona.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/16158\/revisions\/16160"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/mediazona.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/16159"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/mediazona.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=16158"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/mediazona.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=16158"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/mediazona.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=16158"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}