{"id":13415,"date":"2020-06-25T22:15:11","date_gmt":"2020-06-25T18:15:11","guid":{"rendered":"http:\/\/mediazona.az\/?p=13415"},"modified":"2020-06-25T22:15:11","modified_gmt":"2020-06-25T18:15:11","slug":"sultan-mehmet-fatehd%c9%99n-ataturkun-qurucusu-oldugu-cumhuriyy%c9%99t%c9%99-ayasofiya-%c9%99man%c9%99ti","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/mediazona.az\/?p=13415","title":{"rendered":"Sultan Mehmet Fatehd\u0259n Atat\u00fcrk\u00fcn qurucusu oldu\u011fu C\u00fcmhuriyy\u0259t\u0259 &#8220;Ayasofiya&#8221; \u0259man\u0259ti"},"content":{"rendered":"<p>Q\u0259dim d\u00fcnya tarixind\u0259 ilk xalq yunanlard\u0131r ki, \u00f6z\u00fcn\u0259 b\u00f6y\u00fck cahangir tarixi yazm\u0131\u015fd\u0131r. Onlar m.\u00f6.VIII \u0259srin \u0259vv\u0259ll\u0259rind\u0259 materik Yunan\u0131standa aya\u011fa qalx\u0131b, says\u0131z qay\u0131qlarda b\u00f6y\u00fck h\u0259rbi g\u00fccl\u0259 &#8220;Aral\u0131q d\u0259nizi&#8221; h\u00f6vz\u0259sind\u0259 yerl\u0259\u015fmi\u015f adalar\u0131 \u0259l\u0259 ke\u00e7ir\u0259r\u0259k Ki\u00e7ik Asiya torpaqlar\u0131na soxulmu\u015flar. Yunanlar Anadolu torpaqlar\u0131n\u0131 v\u0259 &#8220;Pont d\u0259nizi&#8221; (&#8220;Qara d\u0259niz&#8221;) \u0259traf\u0131 \u0259razil\u0259ri i\u015f\u011fal etmi\u015fl\u0259r.<\/p>\n<p>Maraql\u0131 odur ki, Avropan\u0131n da, ruslar\u0131n da \u0259ks\u0259r tarix\u00e7il\u0259ri m\u00fcst\u0259ml\u0259k\u0259y\u0259 \u00e7evrilmi\u015f bu geni\u015f co\u011frafiyada yunanlara q\u0259d\u0259r m\u00f6ht\u0259\u015f\u0259m \u015f\u0259h\u0259rl\u0259r, mahallar in\u015fa ed\u0259n, \u00fcz\u00fcm v\u0259 ba\u011f plantasiyalar\u0131 salan, suvarma kanallar\u0131 \u00e7\u0259k\u0259n, x\u00fcsus\u0259n heyvandarl\u0131qla, maldarl\u0131qla v\u0259 s. \u0259m\u0259kl\u0259 m\u0259\u015f\u011ful olan t\u00fcrk tayfalar\u0131n\u0131n adlar\u0131n\u0131 bel\u0259 \u00e7\u0259kmirl\u0259r. &#8220;T\u00fcrk&#8221; s\u00f6z\u00fcnd\u0259n t\u0259hl\u00fck\u0259 hiss ed\u0259n bel\u0259 saxta tarix\u00e7il\u0259r onlar\u0131 &#8220;var-var&#8221;\/&#8221;bar-bar&#8221; (&#8220;v\u0259h\u015fi&#8221;) v\u0259 &#8220;yerli \u0259hali&#8221; adland\u0131r\u0131rlar. M\u00fcst\u0259ml\u0259k\u0259\u00e7i d\u00f6vl\u0259tl\u0259rin \u0259sil &#8220;var-var&#8221; siyas\u0259tini qoruyan bel\u0259 tarix\u00e7i ideoloqlar niy\u0259 anlamaq ist\u0259mirl\u0259r ki, u\u015faq d\u00fcnyaya g\u0259l\u0259nd\u0259 ona ad qoyarlar.<\/p>\n<p>B\u0259s, tarix \u0259d\u0259biyyat\u0131nda qeyd\u0259 al\u0131nm\u0131\u015f &#8220;yerli \u0259hali&#8221; kimdir v\u0259 onlar soy-k\u00f6k m\u0259nsubiyy\u0259tin\u0259 g\u00f6r\u0259 hans\u0131 xalqa m\u0259nsub q\u0259dim ev sahibidir &#8211; \u0130skitl\u0259r.<\/p>\n<p>Dan\u0131lmaz tarixi h\u0259qiq\u0259t budur ki, m. \u00f6. VIII-VI \u0259srl\u0259rd\u0259 i\u015f\u011fal \u0259razil\u0259rind\u0259 \u2013 Anadoluda v\u0259 Pont d\u0259nizi h\u00f6vz\u0259sind\u0259 q\u0259dim \u015f\u0259h\u0259rl\u0259rin, abid\u0259l\u0259rin v\u0259 sair tikilil\u0259rin in\u015fas\u0131nda &#8220;yerli \u0259hali&#8221; n\u0259sil-n\u0259sila\u011f\u0131r, i\u015fg\u0259nc\u0259li \u015f\u0259raitd\u0259 i\u015f\u011fal\u00e7\u0131 yunanlara &#8220;m\u00f6ht\u0259\u015f\u0259m tarix&#8221; yazm\u0131\u015flar. Lakin t\u00fcrk\u00fcn d\u00fc\u015fm\u0259ni olan q\u0259rbi Avropa v\u0259 rus tarix\u00e7il\u0259ri \u00fcmumt\u00fcrk tarixinin bu qanl\u0131 &#8220;yunan epoxas\u0131&#8221;n\u0131 zaman-zaman gizl\u0259tmi\u015f, n\u0259hay\u0259t, n\u0259sill\u0259rin yadda\u015f\u0131ndan tamamil\u0259 silmi\u015fl\u0259r. Ancaq daha sonrak\u0131 d\u00f6vrl\u0259rd\u0259n b\u0259hs ed\u0259n b\u0259zi tarix \u0259d\u0259biyyat\u0131nda &#8220;yerli \u0259hali&#8221; il\u0259 \u2013 t\u00fcrkl\u0259rl\u0259 yunanlar\u0131n ayr\u0131-ayr\u0131 \u015f\u0259h\u0259rl\u0259ri aras\u0131nda olan s\u0131x ticar\u0259t \u0259laq\u0259l\u0259rind\u0259n dan\u0131\u015f\u0131l\u0131r. Yaranm\u0131\u015f bu m\u00fcnasib\u0259tl\u0259rin davaml\u0131 olmas\u0131 yunanlarda s\u0259daq\u0259t, s\u0259mimiyy\u0259t olmasa da, onlar\u0131, h\u0259tta yax\u0131n h\u0259rbi m\u00fctt\u0259fiq\u0259 \u00e7evirmi\u015fdi. Bu bax\u0131mdan yaln\u0131z iki tarixi fakt\u0131 xat\u0131rlatmaq kifay\u0259tdir.<\/p>\n<p>Makedoniyal\u0131 Aleksandr Friqiya valisi ordu komandan\u0131 Zopirionu m. \u00f6. 331-330 ild\u0259 30 minlik ordu il\u0259 &#8220;Pont d\u0259nizi&#8221; \u0259traf\u0131 yunan \u015f\u0259h\u0259rl\u0259rin\u0259 v\u0259 \u0130skit tayfalar\u0131na qar\u015f\u0131 d\u00f6y\u00fc\u015f\u0259 yollam\u0131\u015fd\u0131.<\/p>\n<p>Yunan \u015f\u0259h\u0259ri Olviyan\u0131 (&#8220;Pont d\u0259nizi&#8221;nin \u015fimal q\u0259rbind\u0259, daha sonralar slavyanlar\u0131n g\u0259li\u015fi il\u0259 &#8220;Rus \u00e7\u00f6ll\u0259ri&#8221; adland\u0131r\u0131lan &#8220;Herodot Skifiyas\u0131&#8221;nda \u2013 K\u0131p\u00e7aq \u00e7\u00f6ll\u0259rind\u0259) \u0259l\u0259 ke\u00e7irm\u0259y\u0259 \u00e7al\u0131\u015fan Zopirionaya qar\u015f\u0131 \u015f\u0259h\u0259r \u0259halisi makedoniyal\u0131larciddi m\u00fcqavim\u0259t g\u00f6st\u0259rs\u0259l\u0259r d\u0259, k\u00f6m\u0259y\u0259 g\u0259l\u0259n \u0130skit tayfalar\u0131 d\u00fc\u015fm\u0259nordusunu darmada\u011f\u0131n edir.<\/p>\n<p>Ba\u015fqa bir tarixi fakt. M.\u00f6. IV \u0259srin sonunda &#8220;Bospor \u00e7ar\u0131&#8221; Perisad\u0131n \u00f6l\u00fcm\u00fcnd\u0259n sonra onun o\u011flanlar\u0131 Evmell\u0259 Satir aras\u0131nda hakimiyy\u0259t u\u011frunda qanl\u0131 d\u00f6y\u00fc\u015fl\u0259r ba\u015flay\u0131r. V\u0259li\u0259hd Satir\u0259 2 min yunan v\u0259 2 min d\u0259 frakiyal\u0131lardan ibar\u0259t pulla tutulmu\u015f muzdlu \u0259sg\u0259r deyil, &#8220;Bospor \u00e7arl\u0131\u011f\u0131&#8221;n\u0131n t\u0259rkibind\u0259 olan \u0130skit tayfalar\u0131ndan ibar\u0259t 30 min m\u00fctt\u0259fiq d\u00f6y\u00fc\u015f\u00e7\u00fc tarixi q\u0259l\u0259b\u0259 qazand\u0131rm\u0131\u015fd\u0131.<\/p>\n<p>Deyil\u0259nl\u0259r s\u00fcbut edr ki, Anadolu torpaqlar\u0131nda v\u0259 Pont d\u0259nizi h\u00f6vz\u0259si \u0259traf\u0131nda ist\u0259r i\u015f\u011fal\u00e7\u0131 yunan imperatorlar\u0131n\u0131n, ist\u0259rs\u0259 d\u0259 Roma cahangirl\u0259rinin d\u00f6vr\u00fcnd\u0259 geni\u015f \u015f\u0259h\u0259rl\u0259rin sal\u0131nmas\u0131nda, m\u00f6ht\u0259\u015f\u0259m saraylar\u0131n v\u0259 abid\u0259l\u0259rin ucald\u0131lmas\u0131nda, onlar\u0131 b\u0259z\u0259y\u0259n memarl\u0131q v\u0259 heyk\u0259ltara\u015fl\u0131q incil\u0259rinin yarad\u0131lmas\u0131nda m\u00fcst\u0259sna \u0259m\u0259yi olmu\u015f &#8220;yerli \u0259hali&#8221;ni \u2013 t\u00fcrkl\u0259ri unutmaq tarixi \u0259dal\u0259tsizlikdi. \u00c7\u00fcnki i\u015f\u011fal\u00e7\u0131 avropal\u0131 cahangirl\u0259r ayr\u0131-ayr\u0131 epoxalarda D\u0259d\u0259 t\u00fcrk\u00fcn qara torpaqlar\u0131 \u00fcst\u00fcnd\u0259 ucald\u0131lan bu abid\u0259l\u0259ri in\u015fa etdirdikl\u0259ri d\u00f6vrl\u0259rd\u0259 n\u0259 materikYunan\u0131standa ya\u015fayan yunanlar\u0131, n\u0259 d\u0259 Romada ya\u015fayan romal\u0131lar\u0131 s\u00fcr\u00fcb g\u0259tirib, onlar\u0131n g\u00fcc\u00fcnd\u0259n istifad\u0259 etmi\u015fl\u0259r. H\u0259r bir m\u00f6ht\u0259\u015f\u0259m tikilinin minl\u0259rl\u0259 qulun \u2013 &#8220;yerli \u0259hali&#8221;nin h\u0259yat\u0131 bahas\u0131na ba\u015fa \u00e7atmas\u0131 dan\u0131lmaz tarixdir. Bu bax\u0131mdan tarix\u0259n t\u00fcrk torpaqlar\u0131nda g\u00f6zl\u0259ri olmu\u015f yunanl\u0131 cahangirl\u0259rin bug\u00fcnk\u00fc yeni mill\u0259t\u00e7i t\u00f6r\u0259m\u0259l\u0259ri t\u0259r\u0259find\u0259n &#8220;Ayasofiya&#8221; \u0259traf\u0131nda bo\u015f-bo\u015funa, \u0259sass\u0131z hay-k\u00fcy qald\u0131rmalar\u0131n\u0131 tarix he\u00e7 bir zaman ba\u011f\u0131\u015flamaz! \u00c7\u00fcnki qiym\u0259tli t\u00fcrk s\u0259n\u0259t admlar\u0131 t\u0259r\u0259find\u0259n z\u0259ngin memarl\u0131q \u00fcslubu il\u0259 b\u0259z\u0259dilmi\u015f bug\u00fcnk\u00fc &#8220;Ayasofiya&#8221; m\u0259b\u0259di \u00f6z m\u00f6ht\u0259\u015f\u0259mliyi v\u0259 \u0259z\u0259m\u0259til\u0259 n\u0259 yunanlar\u0131n d\u00f6vr\u00fcnd\u0259kiyoxsul simal\u0131 kils\u0259dir, n\u0259 d\u0259Roma imperatoru B\u00f6y\u00fck Konstantinin d\u00f6vr\u00fcnd\u0259 b\u0259rpa edilmi\u015f ibad\u0259t yeridir.<\/p>\n<p>Bu g\u00fcn \u0130stanbul Avropan\u0131n m\u0259rk\u0259zidir, &#8220;Ayasofiya&#8221; abid\u0259si d\u0259 onun incisidir! Bu tarix t\u00fcrk\u00fcn \u015f\u0259r\u0259f tarixidir. Bunu kims\u0259 unutmamal\u0131d\u0131r! \u00c7\u00fcnki i\u015f\u011fal\u00e7\u0131 avropal\u0131lar t\u0259r\u0259find\u0259n \u0259srl\u0259rl\u0259 qan\u0131 V\u0259t\u0259n torpa\u011f\u0131na ax\u0131d\u0131lan da t\u00fcrkd\u00fcr, q\u0259ddar d\u00fc\u015fm\u0259nin minillikl\u0259rd\u0259n g\u0259l\u0259n qanl\u0131 tarixin\u0259 q\u0131l\u0131ncla son n\u00f6qt\u0259ni qoyan da t\u00fcrkd\u00fcr.<\/p>\n<p>Bu tarix\u0259 ayd\u0131nl\u0131q g\u0259tirm\u0259k \u00fc\u00e7\u00fcn XI \u0259srd\u0259 Malazgird alt\u0131nda S\u0259lcuq sultan\u0131 Alp Arslanla bizans imperatoru Roman IV Dioqen aras\u0131nda ba\u015f vermi\u015f hadis\u0259ni xat\u0131rlamaq kifay\u0259tdir.<\/p>\n<p>Tarix x\u0259b\u0259r verir ki, Alp Arslan\u0131n komandanl\u0131\u011f\u0131 alt\u0131nda olan T\u00fcrkm\u0259n o\u011fuzlar\u0131n\u0131n say\u0131ndan Dioqen bizanslardan ba\u015fqa, d\u0259f\u0259l\u0259rl\u0259 art\u0131q &#8220;yerli \u0259hali&#8221; adland\u0131rd\u0131qlar\u0131 \u0130skit tayfalar\u0131ndan ibar\u0259t muzdlu d\u00f6y\u00fc\u015f\u00e7\u00fc toplam\u0131\u015fd\u0131. V\u0259ziyy\u0259t \u00e7ox ciddi idi. Alp Arslan\u0131n komandas\u0131 il\u0259 h\u00fccuma ke\u00e7\u0259n t\u00fcrkl\u0259rin d\u00fc\u015fm\u0259nin can\u0131na qorxu salan &#8220;Allah, Allah&#8221; n\u0259r\u0259si \u00f6l\u00fcm-dirim d\u00f6y\u00fc\u015f\u00fcnd\u0259 v\u0259ziyy\u0259ti tam d\u0259yi\u015fdi. Bizans ordusunun sa\u011f v\u0259 sol cinahlar\u0131nda dayanm\u0131\u015f \u0130skit komandalar\u0131 qar\u015f\u0131da dil, qan v\u0259 din qarda\u015flar\u0131n\u0131n dayand\u0131\u011f\u0131n\u0131 g\u00f6rd\u00fcl\u0259r v\u0259 Alp Arslan\u0131n t\u0259r\u0259fin\u0259 ke\u00e7dil\u0259r. Bu q\u0259l\u0259b\u0259 tarixi bir h\u0259qiq\u0259ti t\u0259sdiq etdi: h\u0259r bir t\u00fcrk ist\u0259r \u015e\u0259rqd\u0259, ist\u0259rs\u0259 d\u0259 Q\u0259rbd\u0259 h\u0259r hans\u0131 adda ya\u015fam\u0131\u015fsa-ya\u015fas\u0131n, \u00f6z\u00fcn\u00fc &#8220;Allah\u0131n T\u00fcrk ordusu&#8221;nun Mahmud Ka\u015f\u011fari m\u0259\u011flubedilm\u0259z d\u00f6y\u00fc\u015f\u00e7\u00fcs\u00fc hesab etmi\u015fdir. Bu tarixi qarda\u015f birliyi say\u0259sind\u0259 Alp Arslan 26 avqust 1071-ci ild\u0259 bizanslar\u0131n m\u00fch\u00fcm s\u0259rh\u0259d qalas\u0131n\u0131 \u2013 \u015e\u0259rqi Bizansda Malazgirdqala \u015f\u0259h\u0259rini \u0259l\u0259 ke\u00e7irdi v\u0259 bununla da S\u0259lcuq d\u00f6vl\u0259tinin \u0259sas\u0131n\u0131 qoymu\u015f oldu.<\/p>\n<p>Alp Arslan bu d\u00f6y\u00fc\u015fd\u0259 a\u011f\u0131r yaralanm\u0131\u015f Bizans imperatoru Roman IV Dioqeni \u0259sir g\u00f6t\u00fcrd\u00fc. Roman IV Dioqen h\u0259yat\u0131n\u0131n ba\u011f\u0131\u015flanmas\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn bizanslar\u0131n vaxtil\u0259 i\u015f\u011fal etdikl\u0259ri q\u0259dimd\u0259n &#8220;yerli \u0259haliy\u0259&#8221; \u2013 t\u00fcrk tayfalar\u0131na m\u0259xsus olan i\u015f\u011fal torpaqlar\u0131 sultana D\u0259d\u0259 miras\u0131 olaraq geriy\u0259 qaytarmaq m\u0259cburiyy\u0259tind\u0259 qald\u0131.<\/p>\n<p>Alp Arslan\u0131n s\u0259rk\u0259rd\u0259liyi alt\u0131nda tarixin ayr\u0131-ayr\u0131 \u00e7a\u011flar\u0131nda \u0259vv\u0259lc\u0259 i\u015f\u011fal\u00e7\u0131 yunanlar\u0131n, sonra bizanslar\u0131n z\u00fclm\u00fc alt\u0131nda \u0259srl\u0259rl\u0259 ya\u015fama\u011fa m\u0259cbur edilmi\u015f dili bir, qan\u0131 bir, can\u0131 bir olan qarda\u015flar\u0131n\u0131n ata-baba yurdlar\u0131n\u0131 q\u0259ddar d\u00fc\u015fm\u0259nd\u0259n t\u0259mizl\u0259y\u0259n S\u0259lcuqlar\u0131n bu M\u00fcq\u0259dd\u0259s Z\u0259f\u0259ri t\u00fcrkl\u0259rin Konstantinopola ged\u0259n yolunu a\u00e7m\u0131\u015f oldu.<\/p>\n<p>Alman tarix\u00e7isi Qelmserin Malazgird d\u00f6y\u00fc\u015fl\u0259rini &#8220;B\u00f6y\u00fck Bizans imperiyas\u0131n\u0131n \u00f6l\u00fcm\u00fc&#8221; adland\u0131rmas\u0131 t\u0259sad\u00fcfi deyildir.<\/p>\n<p>Q\u0131sa dedikl\u0259rimiz bir daha s\u00fcbut edir ki, B\u00f6y\u00fck K\u00f6\u00e7l\u0259 T\u00fcrkm\u0259n ell\u0259rind\u0259n (&#8220;Bia&#8221; ad\u0131nda Altay t\u00fcrkl\u0259ri d\u0259 tarixin bir \u00e7a\u011f\u0131nda Ki\u00e7ik Asiyaya g\u0259lmi\u015f indiki &#8220;Van&#8221; g\u00f6l\u00fc (\u0259slind\u0259 &#8220;Bia&#8221; g\u00f6l\u00fc) \u0259traf\u0131nda m.\u00f6. IX-VI \u0259srl\u0259r\u0259d\u0259k \u00fc\u00e7y\u00fczillik q\u0259dim \u015e\u0259rqin q\u00fcdr\u0259tli &#8220;Biaini&#8221; \u00e7arl\u0131\u011f\u0131n\u0131 yaratm\u0131\u015flar) g\u0259l\u0259n S\u0259lcuq tayfalar\u0131 \u0259srl\u0259rl\u0259 avropal\u0131 cahangirl\u0259rin h\u0259rbi i\u015f\u011fal b\u00f6lg\u0259si olmu\u015f Anadolu torpaqlar\u0131n\u0131 azad etmi\u015f, D\u0259d\u0259 varisi olaraq, orada yerl\u0259\u015fmi\u015fl\u0259r. Tarixi \u0259dal\u0259tin \u00f6z yerini tutmas\u0131 bax\u0131m\u0131ndan Sultan Mehmet &#8220;Pont d\u0259nizi&#8221;nin Asiya sahill\u0259rind\u0259n g\u00fccl\u00fc bir ordu il\u0259 Avropa sahill\u0259rind\u0259 yerl\u0259\u015f\u0259n Konstantinopol (indiki \u0130stanbul) \u015f\u0259h\u0259rin\u0259 daxil olmas\u0131 hadis\u0259si t\u00fcrk s\u0259rk\u0259rd\u0259sinin kims\u0259nin ata-baba torpa\u011f\u0131n\u0131 i\u015f\u011fal ed\u0259n cahangir deyildir, \u0259ksin\u0259 o, \u0259srl\u0259rl\u0259 q\u0259ddar d\u00fc\u015fm\u0259nin tapda\u011f\u0131 alt\u0131nda qalm\u0131\u015f D\u0259d\u0259 torpaqlar\u0131n\u0131 azad etmi\u015f tarixi fatehdir!<\/p>\n<p>Sultan Mehmet Fatehd\u0259n B\u00f6y\u00fck Atat\u00fcrk\u00fcn banisi oldu\u011fu T\u00fcrkiy\u0259 C\u00fcmhuriyy\u0259tin\u0259 \u0259man\u0259t qalm\u0131\u015f &#8220;Ayasofiya&#8221; m\u0259b\u0259dind\u0259n m\u00f6min qarda\u015flar\u0131m\u0131z\u0131n, bac\u0131lar\u0131m\u0131z\u0131n Cami kimi istifad\u0259 etm\u0259l\u0259ri beyn\u0259lxalq h\u00fcquq v\u0259 demokratik \u0259saslara s\u00f6yk\u0259nir.<\/p>\n<p><b>Pr.Dr \u018fjd\u0259r TA\u011eIO\u011eLU<\/b>,<\/p>\n<p><b>Turan Ara\u015fd\u0131rma M\u0259rk\u0259zi -nin s\u0259dri<\/b><\/p>\n<p>18.06. 2020-ci il.<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>Maraql\u0131 x\u0259b\u0259rl\u0259ri\u00a0<span style=\"color: #0000ff;\">Mediazona.az\u00a0<\/span>Facebook s\u0259hif\u0259mizd\u0259n izl\u0259yin.<\/p>\n<p>\u2014\u2014\u2014\u2014\u2014\u2014\u2014\u2014\u2014\u2014\u2014\u2014\u2014\u2014\u2014\u2014\u2014\u2014\u2014\u2014\u2014\u2014\u2014\u2014\u2014\u2014\u2014\u2014\u2014\u2014\u2014\u2014\u2014\u2014\u2014\u2014\u2014\u2014\u2014\u2014\u2014\u2014\u2014\u2014\u2014\u2014\u2014\u2014\u2014<\/p>\n<p>D\u0130QQ\u018fT! \u015eikay\u0259t v\u0259 t\u0259klifl\u0259riniz, g\u00f6rd\u00fcy\u00fcn\u00fcz ve e\u015fitdiyiniz h\u0259r hans\u0131 bir maraql\u0131 m\u0259lumat\u0131 bu n\u00f6mr\u0259y\u0259 g\u00f6nd\u0259rin\u00a0<strong>055 461 71 21<\/strong>\u00a0 WHATSAPP<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Q\u0259dim d\u00fcnya tarixind\u0259 ilk xalq yunanlard\u0131r ki, \u00f6z\u00fcn\u0259 b\u00f6y\u00fck cahangir tarixi yazm\u0131\u015fd\u0131r. Onlar m.\u00f6.VIII \u0259srin \u0259vv\u0259ll\u0259rind\u0259 materik Yunan\u0131standa aya\u011fa qalx\u0131b, says\u0131z qay\u0131qlarda b\u00f6y\u00fck h\u0259rbi g\u00fccl\u0259 &#8220;Aral\u0131q d\u0259nizi&#8221; h\u00f6vz\u0259sind\u0259 yerl\u0259\u015fmi\u015f adalar\u0131&hellip;<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":13416,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[24,15,1],"tags":[],"class_list":["post-13415","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-manset","category-mdniyyt","category-xbr-xtti"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/mediazona.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/13415","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/mediazona.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/mediazona.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/mediazona.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/mediazona.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=13415"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/mediazona.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/13415\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":13417,"href":"https:\/\/mediazona.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/13415\/revisions\/13417"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/mediazona.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/13416"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/mediazona.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=13415"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/mediazona.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=13415"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/mediazona.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=13415"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}