{"id":12899,"date":"2020-01-24T13:06:35","date_gmt":"2020-01-24T09:06:35","guid":{"rendered":"http:\/\/mediazona.az\/?p=12899"},"modified":"2020-01-24T13:06:35","modified_gmt":"2020-01-24T09:06:35","slug":"kecmisd%c9%99n-g%c9%99l%c9%99c%c9%99y%c9%99-n%c9%99-dasiyiriq-yunus-oguz-yazir-ikinci-yazi","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/mediazona.az\/?p=12899","title":{"rendered":"Ke\u00e7mi\u015fd\u0259n g\u0259l\u0259c\u0259y\u0259 n\u0259 da\u015f\u0131y\u0131r\u0131q?- YUNUS O\u011eUZ YAZIR- \u0130K\u0130NC\u0130 YAZI"},"content":{"rendered":"<p><strong>F\u0259ls\u0259fi-tarixi-publisist d\u00fc\u015f\u00fcnc\u0259l\u0259rim<\/strong><\/p>\n<p><strong>Yunus O\u011fuz<\/strong><\/p>\n<p><strong>Birinci yaz\u0131n\u0131 buradan oxuya bil\u0259rsiniz<\/strong><\/p>\n<p><a href=\"https:\/\/olaylar.az\/news\/siyaset\/365495\" target=\"_blank\" rel=\"noopener noreferrer\" data-orig-href=\"https:\/\/olaylar.az\/news\/siyaset\/365495\" data-vdir-href=\"https:\/\/mail.yandex.ru\/re.jsx?uid=1130000024745255&amp;c=LIZA&amp;cv=20.2.3&amp;mid=171418260816853486&amp;h=a,bKJeruY35Knl1PzmX6dXow&amp;l=aHR0cHM6Ly9vbGF5bGFyLmF6L25ld3Mvc2l5YXNldC8zNjU0OTU\">https:\/\/olaylar.az\/news\/siyaset\/365495<\/a><\/p>\n<p>Tariximizi hiss\u0259-hiss\u0259 \u00f6yr\u0259nib\u00a0 vahid hala g\u0259tirdikd\u0259, \u00fcmumi n\u0259tic\u0259y\u0259 g\u0259lm\u0259k olar ki, ke\u00e7mi\u015fimiz g\u0259l\u0259c\u0259kd\u0259n qabaqdad\u0131r, ke\u00e7mi\u015fimiz g\u0259l\u0259c\u0259yimiz\u0259 i\u015f\u0131q salan yol\u00a0 v\u0259 tarixdir. Bu s\u0259b\u0259bd\u0259n d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcr\u0259m ki, &#8220;tarix n\u0259dir&#8221; sual\u0131na a\u015fa\u011f\u0131dak\u0131 t\u0259snifatda cavab verm\u0259k olar:<\/p>\n<p>Tarix ibr\u0259tdir; Tarix milli\u00a0 d\u0259y\u0259rl\u0259rimizi \u00f6z\u00fcnd\u0259 da\u015f\u0131yan zamand\u0131r; Tarix milli kimliyimizin meyar\u0131d\u0131r; Tarix sevgimizin \u00f6l\u00e7\u00fcs\u00fcd\u00fcr;<\/p>\n<p>Tarix n\u0259d\u0259n ibr\u0259tdir?<\/p>\n<p>Tarix t\u0259krar olunur. D\u00f6vl\u0259tl\u0259r, onlar\u0131 idar\u0259 ed\u0259n s\u00fclal\u0259l\u0259r d\u0259yi\u015fir, hakimiyy\u0259t zirv\u0259sin\u0259 ged\u0259n yollar ziqzaq olmas\u0131na baxmayaraq xalqlar\u0131n ac\u0131lar\u0131, sevincl\u0259ri, insanlar\u0131n ya\u015fam t\u0259rzi, qon\u015fulara, \u0259trafa m\u00fcnasib\u0259ti t\u0259krar olunur.<\/p>\n<p>T\u0259sad\u00fcfi deyil ki, adi h\u0259yatda bir m\u0259sl\u0259h\u0259t almaq laz\u0131m g\u0259l\u0259nd\u0259 deyirl\u0259r: &#8220;G\u0259r\u0259k bu m\u0259s\u0259l\u0259ni filan a\u011fsaqqaldan soru\u015faq, o d\u00fcnyag\u00f6rm\u00fc\u015f adamd\u0131r&#8221; \u00a0Bunu el\u0259-bel\u0259 demirl\u0259r. T\u0259krarlar tarixd\u0259 kifay\u0259t q\u0259d\u0259rdir. Yet\u0259r ki, ke\u00e7mi\u015fd\u0259 ba\u015f ver\u0259nl\u0259rd\u0259n x\u0259b\u0259rin olsun v\u0259 bunlardan d\u00fczg\u00fcn n\u0259tic\u0259 \u00e7\u0131xarasan.<\/p>\n<p>Bax\u0131n, XX \u0259srd\u0259 erm\u0259nil\u0259rl\u0259 sava\u015f\u0131m\u0131z\u00a0 v\u0259 m\u00fcnasib\u0259timiz d\u00f6rd d\u0259f\u0259 m\u00fcnaqi\u015f\u0259 v\u0259 m\u00fcharib\u0259 s\u0259viyy\u0259sind\u0259 olub, bundan ibr\u0259t almad\u0131\u011f\u0131m\u0131z \u00fc\u00e7\u00fcn y\u00fcz il boyunca m\u0259n\u0259vi t\u0259zyiq\u0259\u00a0 v\u0259 \u015fidd\u0259t\u0259 m\u0259ruz qalm\u0131\u015f\u0131q.<\/p>\n<p>Erm\u0259ni kils\u0259si terror t\u0259\u015fkilatlar\u0131n\u0131 XIX \u0259srin sonlar\u0131nda yaratd\u0131qdan sonra, XX \u0259srin \u0259vv\u0259ll\u0259rind\u0259, konkret olaraq 1905-1907-ci ill\u0259rd\u0259\u00a0 m\u00fcnaqi\u015f\u0259 v\u0259 toqqu\u015fmalar birinci d\u0259f\u0259 ba\u015f verdi. T\u00fcrk v\u0259 m\u00fcs\u0259lman k\u0259ndl\u0259rinin yand\u0131r\u0131lmas\u0131, ya\u011fmalanmas\u0131, qar\u0259t olunmas\u0131, insanlar\u0131n qa\u00e7q\u0131na \u00e7evrilm\u0259si, \u00f6ld\u00fcr\u00fclm\u0259si adi hala \u00e7evrilmi\u015fdi. Xalq \u0259zab \u00e7\u0259kirdi, inl\u0259yirdi, hadis\u0259l\u0259ri q\u0131z\u0131\u015fd\u0131ran, alovun \u00fcst\u00fcn\u0259 ya\u011f t\u00f6k\u0259n \u00c7ar Rusiyas\u0131ndan imdad dil\u0259yirdi. Da\u015fnaklar \u0130r\u0259van, Nax\u00e7\u0131van, Ordubad, Qaraba\u011f, G\u0259nc\u0259, Bak\u0131 v\u0259 \u015eirvanda ya\u015fayan silahs\u0131z Az\u0259rbaycan t\u00fcrkl\u0259rin\u0259 qar\u015f\u0131 v\u0259h\u015filikl\u0259r t\u00f6r\u0259dirdil\u0259r. Buna cavab olaraq 1905-ci ild\u0259 \u018fhm\u0259d b\u0259y A\u011fao\u011flunun r\u0259hb\u0259rliyil\u0259 gizli &#8220;Difai&#8221; t\u0259\u015fkilat\u0131 Bak\u0131da yarand\u0131 v\u0259 ilk b\u0259yanat\u0131 s\u00fcr\u0259tl\u0259 h\u0259r yer\u0259 yay\u0131ld\u0131.\u00a0 B\u0259yannam\u0259d\u0259 deyilirdi: &#8220;M\u00fct\u0259\u015f\u0259kkil q\u00fcvv\u0259y\u0259 malik, eyni zamanda, y\u0259ni silahlarla, toplarla t\u0259chiz edilmi\u015f Da\u015fnak partiyas\u0131, bir t\u0259r\u0259fd\u0259n silah g\u00fcc\u00fcn\u0259 b\u00fct\u00fcn erm\u0259nil\u0259ri, dig\u0259r t\u0259r\u0259fd\u0259n d\u0259 Qafqaz h\u00f6kum\u0259tini \u00f6z\u00fcn\u0259 tabe edib \u0259n \u00fcmd\u0259 m\u0259qs\u0259dl\u0259rin\u0259 nail olma\u011fa \u00e7al\u0131\u015f\u0131r. Onlar\u0131n \u0259sas m\u0259qs\u0259dl\u0259ri Qafqazda ya\u015fayan b\u00fct\u00fcn m\u00fcs\u0259lmanlar\u0131 q\u0131rd\u0131qdan sonra onlar\u0131n torpaqlar\u0131n\u0131 i\u015f\u011fal etm\u0259kdir. Erm\u0259nil\u0259r m\u0259qs\u0259dl\u0259rin\u0259 nail olduqdan sonra\u00a0 fikirl\u0259ri Qafqazda erm\u0259ni xalqlar\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn milli, m\u00fcst\u0259qil d\u00f6vl\u0259t yaratmaqd\u0131r&#8230;\u00a0 Da\u015fnak partiyas\u0131 \u0259min olsun ki, he\u00e7 bir vaxt biz \u00f6z mill\u0259timizin b\u0259db\u0259xtliyi \u00fcz\u0259rind\u0259 erm\u0259ni mill\u0259tinin xo\u015fb\u0259xtlik qurmas\u0131na yol verm\u0259rik&#8221;. H\u00f6kum\u0259tin xalq\u0131 qorumaq fikri olmad\u0131\u011f\u0131ndan Difai partiyas\u0131n\u0131n yarad\u0131c\u0131lar\u0131\u00a0 silahl\u0131 d\u0259st\u0259l\u0259r yarad\u0131b erm\u0259nil\u0259r\u0259 v\u0259 onlara d\u0259st\u0259k ver\u0259nl\u0259r\u0259 qar\u015f\u0131\u00a0 silahl\u0131 m\u00fcqavim\u0259t g\u00f6st\u0259rm\u0259y\u0259 ba\u015flad\u0131lar. Az\u0259rbaycan\u0131n ictimai-siyasi fikrinin formala\u015fmas\u0131nda m\u00fcst\u0259sna xidm\u0259tl\u0259ri olan \u018fhm\u0259d b\u0259y A\u011fao\u011flu b\u00f6lg\u0259l\u0259ri g\u0259zm\u0259y\u0259 v\u0259 silahl\u0131 m\u00fcqavim\u0259t h\u0259r\u0259kat\u0131 formala\u015fd\u0131rma\u011fa ba\u015flad\u0131. T\u0259bii ki, bu t\u0259\u015fkilat\u0131n \u0259n b\u00f6y\u00fck vuran \u0259li\u00a0 v\u0259 d\u00fc\u015f\u00fcn\u0259n beyni ikinci paytaxt say\u0131lan G\u0259nc\u0259 \u015f\u0259h\u0259ri oldu.<\/p>\n<div class=\"AdviadNativeVideo\">Bu q\u0259dim \u015f\u0259h\u0259rd\u0259 v\u0259t\u0259nsev\u0259r v\u0259 mill\u0259t\u00e7il\u0259rin \u00f6n\u00fcnd\u0259 \u018fl\u0259kb\u0259r b\u0259y R\u0259fib\u0259yov dayand\u0131. G\u0259nc\u0259nin \u0259n h\u00f6rm\u0259tli v\u0259 n\u00fcfuzlu ziyal\u0131lar\u0131 \u018fl\u0259kb\u0259r b\u0259y v\u0259 \u018fl\u0259sg\u0259r b\u0259y Xasm\u0259mm\u0259dovlar, H\u0259s\u0259n b\u0259y A\u011fayev, \u015eeyx\u00fclislam Axund Molla Pi\u015fnazzad\u0259, m\u00fc\u0259llim Mirz\u0259 M\u0259h\u0259mm\u0259d Axundzad\u0259, m\u00fc\u0259llim Mirz\u0259 Cavad v\u0259 ba\u015fqalar\u0131 t\u0259\u015fkilata \u00fczv oldular.<\/div>\n<p>1905-1906-c\u0131 ill\u0259rd\u0259 G\u0259nc\u0259d\u0259 ba\u015f vermi\u015f erm\u0259ni-t\u00fcrk qar\u015f\u0131durmas\u0131nda v\u0259ziyy\u0259tin t\u00fcrkl\u0259rin xeyrin\u0259\u00a0 d\u0259yi\u015fm\u0259sini hiss ed\u0259n \u00c7ar Rusiyas\u0131n\u0131n Qafqazdak\u0131 h\u00f6kum\u0259ti onlara qar\u015f\u0131 t\u0259dric\u0259n y\u00f6n\u0259lm\u0259sini hiss etdikd\u0259 g\u00fcrc\u00fc b\u0259yl\u0259ri vasit\u0259sil\u0259 bar\u0131\u015f\u0131q yaratma\u011fa \u00e7al\u0131\u015fd\u0131,\u00a0 \u00e7\u00fcnki bu silahl\u0131 m\u00fcqavim\u0259t\u0259 art\u0131q h\u00f6kum\u0259td\u0259n qa\u00e7aq d\u00fc\u015f\u0259n \u00fcsyan\u00e7\u0131lar da qo\u015fulurdu. Partiyan\u0131n qeydiyyat\u0131 olmasa da, m\u00f6h\u00fcr\u00fc vard\u0131 v\u0259 h\u00f6kum\u0259t bu m\u00f6h\u00fcr\u00fc g\u0259tir\u0259n\u0259 \u0259lli min q\u0131z\u0131l rubl v\u0259d etmi\u015fdi.<\/p>\n<p>T\u0259\u015fkilat\u0131n r\u0259hb\u0259rliyi t\u0259r\u0259find\u0259n apar\u0131lan \u0259m\u0259liyyatlar n\u0259tic\u0259sind\u0259 Qaraba\u011f, G\u0259nc\u0259, Bak\u0131 v\u0259 \u015eamax\u0131 b\u00f6lg\u0259l\u0259rind\u0259 \u00fcst\u00fcnl\u00fck Difai\u00e7il\u0259rin t\u0259r\u0259fin\u0259 ke\u00e7di.<\/p>\n<p>V\u0259ziyy\u0259tin bel\u0259 v\u0259ziyy\u0259t\u0259 g\u0259lib \u00e7\u0131xmas\u0131n\u0131 hiss ed\u0259n erm\u0259nil\u0259r bar\u0131\u015fma\u011fa m\u0259cbur oldular v\u0259 ara 1918-ci il\u0259 q\u0259d\u0259r sakitl\u0259\u015fdi, baxmayaraq ki, aradak\u0131 bu ill\u0259r \u0259rzind\u0259 ki\u00e7ik toqqu\u015fmalar v\u0259 qar\u015f\u0131durmalar ba\u015f verirdi.<\/p>\n<p>\u018fg\u0259r fikir verdinizs\u0259, Difai partiyas\u0131n\u0131n ilk verdiyi b\u0259yanatda deyilirdi ki, erm\u0259nil\u0259r Qafqazda \u00f6zl\u0259rinin milli d\u00f6vl\u0259tini yaratmaq ist\u0259yirl\u0259r, y\u0259ni m\u00fcs\u0259lman v\u0259 t\u00fcrkl\u0259ri q\u0131rmaqla, bu torpaqdan qovmaqla bunu h\u0259yata ke\u00e7irm\u0259k arzusundad\u0131rlar.<\/p>\n<p>Bu \u00e7ox ciddi siqnal idi. Bu siqnal bizi ay\u0131ltmal\u0131, i\u015fimizi d\u00fcz qurmal\u0131 idik. \u00c7\u00fcnki erm\u0259nil\u0259rin Qafqaza\u00a0 k\u00fctl\u0259vi g\u0259li\u015fi v\u0259 bu torpaqlarda, y\u0259ni \u0130r\u0259vanda, Qaraba\u011fda, Nax\u00e7\u0131vanda, Bak\u0131da, dem\u0259k olar ki, Az\u0259rbaycan\u0131n h\u0259r yerind\u0259 m\u0259skunla\u015fmas\u0131 1828-ci il\u00a0 Qacar (tarixd\u0259 \u0130ran yaz\u0131l\u0131r) &#8211; Rus m\u00fcharib\u0259sin\u0259 t\u0259sad\u00fcf edir. Bel\u0259 ki, T\u00fcrkm\u0259n\u00e7ay m\u00fcqavil\u0259sin\u0259 g\u00f6r\u0259 Qacar d\u00f6vl\u0259tind\u0259 ya\u015fayan erm\u0259nil\u0259r ruslar\u0131n i\u015f\u011fal etdiyi Az\u0259rbaycan\u0131n \u0259n m\u00fcnbit torpaqlar\u0131na k\u00f6\u00e7\u00fcr\u00fcl\u00fcr, h\u0259tta buna g\u00f6r\u0259 d\u0259 k\u00f6\u00e7 ed\u0259n ail\u0259l\u0259r\u0259 pul t\u0259zminat\u0131 verilirdi. Bu \u00c7ar Rusiyas\u0131n\u0131n g\u0259l\u0259c\u0259yi \u00fc\u00e7\u00fcn d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fclm\u00fc\u015f add\u0131m\u0131 idi. Burada h\u0259mi\u015f\u0259lik m\u00f6vcud olmaq \u00fc\u00e7\u00fcn yeritdiyi geosiyas\u0259t \u0259sas m\u0259qs\u0259dl\u0259rd\u0259n olmaqla yana\u015f\u0131, h\u0259m d\u0259 geoiqtisadiyyat \u00f6n\u0259mli rol oynay\u0131rd\u0131.<\/p>\n<p>\u00c7ox vacib olan\u00a0 bir hadis\u0259ni yad\u0131n\u0131za sal\u0131m. Bu fakt d\u00f6vl\u0259t televiziya arxivl\u0259rind\u0259 indi d\u0259 var. 1978-ci ild\u0259 Qaraba\u011fda ya\u015fayan erm\u0259nil\u0259r bu \u0259razil\u0259rd\u0259 m\u0259skunla\u015fman\u0131n 150 illiyin\u0259 h\u0259sr olunmu\u015f t\u0259dbirl\u0259r ke\u00e7irmi\u015f v\u0259 Qaraba\u011fda xatir\u0259 l\u00f6vh\u0259si basd\u0131rm\u0131\u015fd\u0131lar.<\/p>\n<p>Daha bir fakt is\u0259 daha t\u0259siredicidir. Bel\u0259 ki, \u00c7ar Rusiyas\u0131 G\u00fcney Qafqaz\u0131 i\u015f\u011fal etm\u0259y\u0259 ba\u015flayanda ilk olaraq XVIII \u0259srin sonunda g\u00fcrc\u00fc \u00e7ar\u0131 il\u0259 Rusiya il\u0259 birl\u0259\u015fm\u0259k haqq\u0131nda m\u00fcqavil\u0259 ba\u011flad\u0131. Daha sonra XIX \u0259srin \u0259vv\u0259ll\u0259rind\u0259 bel\u0259 bir\u00a0 m\u00fcqavil\u0259 D\u0259rb\u0259nd xanl\u0131\u011f\u0131 v\u0259 Qaraba\u011f xan\u0131 \u0130brahimx\u0259lil xanla ba\u011fland\u0131. Bu m\u0259\u015fhur K\u00fcr\u0259k\u00e7ay m\u00fcqavil\u0259si indi d\u0259 arxivl\u0259rd\u0259 m\u00f6vcuddur. Ancaq \u00c7ar Rusiyas\u0131 Qafqazda he\u00e7 bir erm\u0259ni il\u0259 m\u00fcqavil\u0259 ba\u011flamad\u0131, \u00e7\u00fcnki bu \u0259razil\u0259rd\u0259 erm\u0259nil\u0259rin n\u0259 b\u0259ylikl\u0259ri, n\u0259 d\u0259 xanl\u0131qlar\u0131 vard\u0131. M\u00fcqavil\u0259 vahid inzibati \u0259raziy\u0259 g\u00f6r\u0259 ba\u011flan\u0131rd\u0131.<strong>Media<span style=\"color: #ff0000;\">Zona<\/span>.Az<\/strong><\/p>\n<p>Ard\u0131 var<\/p>\n<p>Maraql\u0131 x\u0259b\u0259rl\u0259ri Mediazona.az\u00a0Facebook s\u0259hif\u0259mizd\u0259n izl\u0259yin.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>F\u0259ls\u0259fi-tarixi-publisist d\u00fc\u015f\u00fcnc\u0259l\u0259rim Yunus O\u011fuz Birinci yaz\u0131n\u0131 buradan oxuya bil\u0259rsiniz https:\/\/olaylar.az\/news\/siyaset\/365495 Tariximizi hiss\u0259-hiss\u0259 \u00f6yr\u0259nib\u00a0 vahid hala g\u0259tirdikd\u0259, \u00fcmumi n\u0259tic\u0259y\u0259 g\u0259lm\u0259k olar ki, ke\u00e7mi\u015fimiz g\u0259l\u0259c\u0259kd\u0259n qabaqdad\u0131r, ke\u00e7mi\u015fimiz g\u0259l\u0259c\u0259yimiz\u0259 i\u015f\u0131q salan yol\u00a0 v\u0259&hellip;<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":12867,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[17,25,24,1],"tags":[],"class_list":["post-12899","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-dbiyyat","category-gundm","category-manset","category-xbr-xtti"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/mediazona.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/12899","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/mediazona.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/mediazona.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/mediazona.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/mediazona.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=12899"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/mediazona.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/12899\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":12900,"href":"https:\/\/mediazona.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/12899\/revisions\/12900"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/mediazona.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/12867"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/mediazona.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=12899"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/mediazona.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=12899"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/mediazona.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=12899"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}