{"id":11022,"date":"2018-12-06T00:22:40","date_gmt":"2018-12-05T20:22:40","guid":{"rendered":"http:\/\/mediazona.az\/?p=11022"},"modified":"2018-12-06T00:22:40","modified_gmt":"2018-12-05T20:22:40","slug":"%c9%99li-h%c9%99s%c9%99nov-m%c9%99murun-ana-dilini-bilm%c9%99m%c9%99si-onun-q%c9%99bah%c9%99tidir","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/mediazona.az\/?p=11022","title":{"rendered":"\u018fli H\u0259s\u0259nov: &#8220;M\u0259murun ana dilini bilm\u0259m\u0259si onun q\u0259bah\u0259tidir&#8221;"},"content":{"rendered":"<p><strong>\u018fli H\u0259s\u0259nov: &#8220;Prezident \u0130lham \u018fliyev d\u00f6vl\u0259t dilinin safl\u0131\u011f\u0131n\u0131n qorunmas\u0131n\u0131 Az\u0259rbaycan d\u00f6vl\u0259ti qar\u015f\u0131s\u0131nda duran \u0259n m\u00fch\u00fcm v\u0259zif\u0259l\u0259rd\u0259n biri hesab edir&#8221;<\/strong><\/p>\n<p>Az\u0259rbaycan Respublikas\u0131n\u0131n Prezidenti yan\u0131nda K\u00fctl\u0259vi \u0130nformasiya Vasit\u0259l\u0259rinin \u0130nki\u015faf\u0131na D\u00f6vl\u0259t D\u0259st\u0259yi Fondunun maliyy\u0259 d\u0259st\u0259yi, &#8220;Elektron Media Yay\u0131m Fondu&#8221;nun &#8220;Az\u0259rbaycan teleradio m\u0259kan\u0131nda \u0259d\u0259bi dilin qorunmas\u0131&#8221; layih\u0259si \u0259sas\u0131nda Milli Televiziya v\u0259 Radio \u015euras\u0131 v\u0259 Bak\u0131 D\u00f6vl\u0259t Universitetinin Az\u0259rbaycan dil\u00e7iliyi kafedras\u0131n\u0131n m\u00fct\u0259x\u0259ssisl\u0259ri t\u0259r\u0259find\u0259n teleradio yay\u0131m\u00e7\u0131lar\u0131n\u0131n \u00a0\u0259d\u0259bi dil normalar\u0131na riay\u0259t edilm\u0259si sah\u0259sind\u0259 bu ilin avqust-sentyabr aylar\u0131nda apar\u0131lan monitorinqin n\u0259tic\u0259l\u0259ri a\u00e7\u0131qlan\u0131b. Milli Televiziya v\u0259 Radio \u015euras\u0131n\u0131n (MTR\u015e) s\u0259dri Nu\u015fir\u0259van M\u0259h\u0259rr\u0259mli qeyd edib ki, \u00f6lk\u0259mizd\u0259 Az\u0259rbaycan dilinin safl\u0131\u011f\u0131n\u0131n qorunmas\u0131na v\u0259 inki\u015faf\u0131na x\u00fcsusi diqq\u0259t yetirilir. N.M\u0259h\u0259rr\u0259mli eyni zamanda bildirib ki, Az\u0259rbaycanda f\u0259aliyy\u0259t g\u00f6st\u0259r\u0259n b\u00fct\u00fcn qurumlar, o c\u00fcml\u0259d\u0259n k\u00fctl\u0259vi informasiya vasit\u0259l\u0259ri Az\u0259rbaycan dilin\u0259 diqq\u0259t v\u0259 qay\u011f\u0131 il\u0259 yana\u015fmal\u0131d\u0131rlar: &#8220;\u00c7ox t\u0259\u0259ss\u00fcf ki, televiziya v\u0259 radio m\u0259kan\u0131nda Az\u0259rbaycan \u0259d\u0259bi dili il\u0259 ba\u011fl\u0131 probleml\u0259r qalmaqdad\u0131r. Monitorinqin n\u0259tic\u0259l\u0259ri g\u00f6st\u0259rir ki, v\u0259ziyy\u0259t \u00fcr\u0259ka\u00e7an olmasa da, m\u00fc\u0259yy\u0259n ir\u0259lil\u0259yi\u015f var, \u0259vv\u0259lki ill\u0259r\u0259 nisb\u0259t\u0259n Az\u0259rbaycan \u0259d\u0259bi dilin\u0259 m\u00fc\u0259yy\u0259n d\u0259r\u0259c\u0259d\u0259 riay\u0259t olunur. \u015eou xarakterli verili\u015fl\u0259rd\u0259 is\u0259 \u0259d\u0259bi dilin pozulmas\u0131, jarqon ifad\u0259l\u0259rd\u0259n istifad\u0259 edilm\u0259si ba\u015f al\u0131b gedir, bu m\u0259s\u0259l\u0259ni daim diqq\u0259td\u0259 saxlamaq laz\u0131md\u0131r&#8221;. MTR\u015e s\u0259dri qeyd edib ki, teleradio m\u0259kan\u0131nda \u00e7al\u0131\u015fan apar\u0131c\u0131lar v\u0259 diktorlar Az\u0259rbaycan \u0259d\u0259bi dilini s\u0259lis v\u0259 m\u00fck\u0259mm\u0259l bilm\u0259lidirl\u0259r: &#8220;Biz bu m\u0259s\u0259l\u0259l\u0259rd\u0259 daim kanallarla normal m\u00fcnasib\u0259tl\u0259r saxlam\u0131\u015f\u0131q. Teleradio m\u0259kan\u0131nda \u0259d\u0259bi dilin yerini daha \u00e7ox m\u0259i\u015f\u0259t dili tutur. \u018fg\u0259r Az\u0259rbaycan \u0259d\u0259bi dili qorunmursa, bundan narahat olmaq laz\u0131md\u0131r. Bununla ba\u011fl\u0131 s\u00f6hb\u0259tl\u0259r apar\u0131l\u0131r v\u0259 t\u0259dbirl\u0259r g\u00f6r\u00fcl\u00fcr&#8221;. \u00a0MTR\u015e s\u0259dri qeyd edib ki, televiziya kanallar\u0131n\u0131n r\u0259hb\u0259rl\u0259ri apar\u0131c\u0131lar\u0131n Az\u0259rbaycan dilind\u0259 tam s\u0259lis dan\u0131\u015fa bilm\u0259sin\u0259 \u00f6n\u0259m verm\u0259lidir: &#8220;\u018fd\u0259bi dilin normalar\u0131n\u0131n qorunmas\u0131 zaman\u0131 yol veril\u0259n n\u00f6qsanlara insanlar\u0131n yana\u015fmalar\u0131 m\u0259nfidir. Televiziyalarda v\u0259 ya radiolarda m\u0259i\u015f\u0259t dilind\u0259 dan\u0131\u015f\u0131qlara da rast g\u0259linir. Adi ya\u015fay\u0131\u015fda buna normal yana\u015f\u0131r\u0131q, bu dan\u0131\u015f\u0131q tama\u015fa, yaxud b\u0259dii filml\u0259rd\u0259 ola bil\u0259r. Lakin apar\u0131c\u0131n\u0131n dilind\u0259 bu c\u00fcr ciddi n\u00f6qsanlar olmamal\u0131d\u0131r&#8221;. O, \u0259lav\u0259 edib ki, reklam \u00e7arxlar\u0131nda, sa\u011flaml\u0131q proqramlar\u0131nda qonaqlar\u0131n \u00f6z ana dilind\u0259 dan\u0131\u015fmama\u011f\u0131 da problemdir: &#8220;Bu bar\u0259d\u0259 d\u0259 kanal r\u0259hb\u0259rliyi il\u0259 s\u00f6hb\u0259t apar\u0131l\u0131b. Qloballa\u015fan d\u00fcnyada b\u00f6y\u00fck g\u00fccl\u0259rin \u00f6z siyas\u0259tl\u0259rini ba\u015fqa d\u00f6vl\u0259t\u0259 \u00f6z dill\u0259ri vasit\u0259sil\u0259 yerid\u0259 bilm\u0259si bizi narahat ed\u0259n dig\u0259r m\u0259s\u0259l\u0259dir. Ona g\u00f6r\u0259 d\u0259 reall\u0131qdan \u00e7\u0131x\u0131\u015f etm\u0259liyik. G\u00fcc\u0259 qar\u015f\u0131 durmaq \u00e7\u0259tindir, amma yen\u0259 d\u0259 efirl\u0259r\u0259 k\u0259nar s\u00f6zl\u0259rin daxil olmas\u0131n\u0131n qar\u015f\u0131s\u0131n\u0131 almal\u0131y\u0131q. Hesab edir\u0259m ki, televiziya v\u0259 radiolarda bu sah\u0259d\u0259 v\u0259ziyy\u0259t \u00fcr\u0259ka\u00e7an deyil. Onlar c\u0259miyy\u0259t\u0259 n\u00fcmun\u0259 olmal\u0131d\u0131r. H\u0259r bir v\u0259t\u0259nda\u015f dil m\u0259s\u0259l\u0259sind\u0259 \u00f6z m\u00f6vqeyini ortaya qoymal\u0131d\u0131r. Efiri t\u0259msil ed\u0259n \u015f\u0259xsl\u0259r \u0259d\u0259bi dil normalar\u0131na uy\u011fun dan\u0131\u015fmal\u0131d\u0131rlar&#8221;.<\/p>\n<p>Az\u0259rbaycan Prezidentinin \u0130ctimai-siyasi m\u0259s\u0259l\u0259l\u0259r \u00fczr\u0259 k\u00f6m\u0259k\u00e7isi \u018fli H\u0259s\u0259nov diqq\u0259t\u0259 \u00e7atd\u0131r\u0131b ki, Prezident \u0130lham \u018fliyev d\u00f6vl\u0259t dilinin safl\u0131\u011f\u0131n\u0131n qorunmas\u0131n\u0131 Az\u0259rbaycan d\u00f6vl\u0259ti qar\u015f\u0131s\u0131nda duran \u0259n m\u00fch\u00fcm v\u0259zif\u0259l\u0259rd\u0259n biri hesab edir. \u018f.H\u0259s\u0259nov qeyd edib ki, h\u0259r bir d\u00f6vl\u0259t \u00f6z dilinin safl\u0131\u011f\u0131n\u0131n qorunmas\u0131, inki\u015faf\u0131 v\u0259 z\u0259nginl\u0259\u015fm\u0259sin\u0259 x\u00fcsusi qay\u011f\u0131 g\u00f6st\u0259rm\u0259lidir: &#8220;Az\u0259rbaycan dili \u0259sas d\u00f6vl\u0259t atributlar\u0131m\u0131zdan biridir. Ana dilimiz az\u0259rbaycan\u00e7\u0131l\u0131q ideologiyas\u0131n\u0131n da m\u00fch\u00fcm elementi, onun siyasi v\u0259 sosial-m\u0259d\u0259ni daya\u011f\u0131d\u0131r. \u018fvv\u0259la ona g\u00f6r\u0259 ki, Az\u0259rbaycan dili h\u0259m m\u00fcst\u0259qil d\u00f6vl\u0259t kimi getdikc\u0259 g\u00fccl\u0259n\u0259n \u00f6lk\u0259mizd\u0259, h\u0259m d\u0259 d\u00fcnyada ya\u015fayan \u00e7oxmilyonlu soyda\u015flar\u0131m\u0131z\u0131n \u00fcnsiyy\u0259t vasit\u0259si v\u0259 onlar\u0131n m\u0259n\u0259vi do\u011fmal\u0131\u011f\u0131n\u0131n \u0259sas\u0131d\u0131r. Bu dil n\u0259 q\u0259d\u0259r saf v\u0259 z\u0259ngin olarsa, m\u0259n\u0259vi varl\u0131\u011f\u0131m\u0131z\u0131 dol\u011fun ifad\u0259 ed\u0259rs\u0259, milli birlik d\u0259 bir o q\u0259d\u0259r m\u00f6hk\u0259m v\u0259 sars\u0131lmaz olar. \u0130kincisi, d\u00f6vl\u0259t dili r\u0259ngar\u0259ng etnik v\u0259 konfessional t\u0259rkib\u0259 malik m\u00fcst\u0259qil Az\u0259rbaycan\u0131n b\u00fct\u00fcn v\u0259t\u0259nda\u015flar\u0131n\u0131n \u00fcr\u0259kd\u0259n q\u0259bul etdiyi v\u0259 birl\u0259\u015fdirici rol oynayan nadir m\u0259d\u0259ni-sosial fenomendir. Ba\u015fqa s\u00f6zl\u0259, d\u00f6vl\u0259t dili respublikam\u0131zda b\u0259rq\u0259rar olmu\u015f milli h\u0259mr\u0259ylikl\u0259 c\u0259miyy\u0259timiz \u00fc\u00e7\u00fcn xarakterik olan multikulturalizmin v\u0259hd\u0259tini t\u0259min etm\u0259y\u0259, y\u0259ni az\u0259rbaycan\u00e7\u0131l\u0131q m\u0259fkur\u0259sinin \u0259sas m\u0259qs\u0259dl\u0259rind\u0259n birin\u0259 \u00e7atma\u011fa imkan verir. M\u0259hz bu amill\u0259r bizd\u0259n d\u00f6vl\u0259t dilinin istifad\u0259sin\u0259 v\u0259 inki\u015faf\u0131na daim h\u0259ssasl\u0131qla yana\u015fma\u011f\u0131 t\u0259l\u0259b edir&#8221;.<\/p>\n<p>Prezidentin k\u00f6m\u0259k\u00e7isi bildirib ki, \u00fcmummilli lider Heyd\u0259r \u018fliyev Az\u0259rbaycan dilinin xalq\u0131m\u0131z\u0131n ictimai-siyasi v\u0259 m\u0259n\u0259vi h\u0259yat\u0131nda rolunu \u00e7ox y\u00fcks\u0259k qiym\u0259tl\u0259ndirib: &#8220;\u018flb\u0259tt\u0259, Az\u0259rbaycan dili \u00f6z\u00fcn\u00fcn haz\u0131rk\u0131 s\u0259viyy\u0259sin\u0259 \u00e7atana q\u0259d\u0259r m\u00fcxt\u0259lif tarixi m\u0259rh\u0259l\u0259l\u0259rd\u0259n ke\u00e7ib. Lakin hesab edir\u0259m ki, \u00fcmummilli lider Heyd\u0259r \u018fliyevin Az\u0259rbaycana r\u0259hb\u0259rlik etdiyi d\u00f6vrl\u0259r x\u00fcsusil\u0259 \u0259lam\u0259tdar olub. T\u0259kc\u0259 onu qeyd etm\u0259k kifay\u0259tdir ki, ulu \u00f6nd\u0259rin prinsipial m\u00f6vqeyi say\u0259sind\u0259 Moskvan\u0131n etirazlar\u0131na baxmayaraq, Az\u0259rbaycan SSR-in 1978-ci il Konstitusiyas\u0131nda Az\u0259rbaycan dili d\u00f6vl\u0259t dili kimi t\u0259sbit edildi. H\u0259min d\u00f6vrd\u0259 Az\u0259rbaycan dilind\u0259 m\u0259tbuat\u0131n, m\u0259d\u0259niyy\u0259tin, elm v\u0259 t\u0259hsilin inki\u015faf\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn b\u00f6y\u00fck i\u015fl\u0259r g\u00f6r\u00fcl\u00fcb, d\u00f6vl\u0259t dilinin ictimai-siyasi v\u0259 m\u0259d\u0259ni m\u00f6vqeyinin y\u00fcks\u0259lm\u0259sin\u0259 nail olunub. M\u00fcst\u0259qil Az\u0259rbaycan d\u00f6vl\u0259tinin dil siyas\u0259tinin m\u00fc\u0259yy\u0259nl\u0259\u015fm\u0259si d\u0259 ulu \u00f6nd\u0259rin ad\u0131 il\u0259 ba\u011fl\u0131d\u0131r. 1995-ci ild\u0259 onun r\u0259hb\u0259rliyi il\u0259 q\u0259bul edil\u0259n Konstitusiyada Az\u0259rbaycan dili milli d\u00f6vl\u0259t\u00e7iliyimizin \u0259sas atributlar\u0131ndan biri olaraq t\u0259sbit edilib&#8221;.<\/p>\n<div id=\"AdributorNativeVideo0\" class=\"AdributorNativeVideo\"><\/div>\n<p>\u018f.H\u0259s\u0259nov deyib ki, \u00fcmummilli lider Heyd\u0259r \u018fliyevin h\u0259yata ke\u00e7irdiyi dil siyas\u0259tini bu g\u00fcn Az\u0259rbaycan Prezidenti \u0130lham \u018fliyev ard\u0131c\u0131l sur\u0259td\u0259 davam etdirir: &#8220;Az\u0259rbaycan Prezidenti haz\u0131rda d\u00f6vl\u0259t dilinin t\u0259tbiq dair\u0259sinin geni\u015fl\u0259ndirilm\u0259si \u00fc\u00e7\u00fcn ard\u0131c\u0131l t\u0259dbirl\u0259r h\u0259yata ke\u00e7irir. Prezidentin 2004-c\u00fc il yanvar\u0131n 12-d\u0259 imzalad\u0131\u011f\u0131 &#8220;Az\u0259rbaycan dilind\u0259 lat\u0131n qrafikas\u0131 il\u0259 k\u00fctl\u0259vi n\u0259\u015frl\u0259rin h\u0259yata ke\u00e7irilm\u0259si haqq\u0131nda&#8221;, 2004-c\u00fc il yanvar\u0131n 14-d\u0259 &#8220;Az\u0259rbaycan Milli Ensiklopediyas\u0131n\u0131n n\u0259\u015fri haqq\u0131nda&#8221;, el\u0259c\u0259 d\u0259 2007-ci il dekabr\u0131n 30-da &#8220;D\u00fcnya \u0259d\u0259biyyat\u0131n\u0131n g\u00f6rk\u0259mli n\u00fcmay\u0259nd\u0259l\u0259rinin Az\u0259rbaycan dilind\u0259 n\u0259\u015fri n\u0259z\u0259rd\u0259 tutulan \u0259s\u0259rl\u0259rinin siyah\u0131s\u0131n\u0131n t\u0259sdiq edilm\u0259si haqq\u0131nda&#8221; s\u0259r\u0259ncamlar\u0131 bu istiqam\u0259td\u0259 x\u00fcsusi \u0259h\u0259miyy\u0259t k\u0259sb edir&#8221;.<\/p>\n<p>PA r\u0259smisi \u0259lav\u0259 edib ki, \u00f6lk\u0259 ba\u015f\u00e7\u0131s\u0131 d\u00f6vl\u0259t dilinin t\u0259tbiqi dair\u0259sinin geni\u015fl\u0259ndirilm\u0259si v\u0259 safl\u0131\u011f\u0131n\u0131n qorunmas\u0131n\u0131 haz\u0131rda Az\u0259rbaycan d\u00f6vl\u0259ti qar\u015f\u0131s\u0131nda duran \u0259n m\u00fch\u00fcm v\u0259zif\u0259l\u0259rd\u0259n biri hesab edir: &#8220;M\u00fcasir d\u00f6vrd\u0259 geni\u015f v\u00fcs\u0259t alan qloballa\u015fma prosesinin d\u00f6vl\u0259t dilinin istifad\u0259 sah\u0259sind\u0259n d\u0259 yan ke\u00e7m\u0259diyini, fasil\u0259siz t\u0259kmill\u0259\u015f\u0259n informasiya-kommunikasiya sisteml\u0259rinin, texnoloji yenilikl\u0259rin insanlar t\u0259r\u0259find\u0259n s\u00fcr\u0259tl\u0259 m\u0259nims\u0259nilm\u0259sinin, mane\u0259siz informasiya m\u00fcbadil\u0259si imkanlar\u0131n\u0131n artmas\u0131n\u0131n d\u00f6vl\u0259t dilini z\u0259nginl\u0259\u015fdirm\u0259kl\u0259 yana\u015f\u0131, m\u0259nfi t\u0259sirl\u0259r\u0259 d\u0259 m\u0259ruz qoyur. Bu hallar h\u0259m c\u0259miyy\u0259td\u0259, h\u0259m d\u0259 onun g\u00fczg\u00fcs\u00fc olan m\u0259tbuatda \u00f6z\u00fcn\u00fc qabar\u0131q b\u00fcruz\u0259 verir. T\u0259\u0259ss\u00fcf ki, biz tez-tez k\u00fctl\u0259vi informasiya vasit\u0259l\u0259rind\u0259, o c\u00fcml\u0259d\u0259n elektron K\u0130V-d\u0259 d\u00f6vl\u0259t dilinin norma v\u0259 prinsipl\u0259rin\u0259 uy\u011fun olmayan s\u00f6z v\u0259 ifad\u0259l\u0259rin i\u015fl\u0259dilm\u0259sinin \u015fahidi oluruq. Bu amill\u0259ri n\u0259z\u0259r\u0259 alaraq, Prezident \u0130lham \u018fliyev 2012-ci ilin may\u0131nda &#8220;Az\u0259rbaycan dilinin qloballa\u015fma \u015f\u0259raitind\u0259 zaman\u0131n t\u0259l\u0259bl\u0259rin\u0259 uy\u011fun istifad\u0259sin\u0259 v\u0259 \u00f6lk\u0259d\u0259 dil\u00e7iliyin inki\u015faf\u0131na dair D\u00f6vl\u0259t Proqram\u0131&#8221; haqq\u0131nda s\u0259r\u0259ncam imzalay\u0131b&#8221;.\u00a0O, bildirib ki, aidiyy\u0259ti qurumlar, o c\u00fcml\u0259d\u0259n d\u00f6vl\u0259t orqanlar\u0131, akademik dair\u0259l\u0259r dilimizd\u0259 yad t\u0259sirl\u0259r\u0259 qar\u015f\u0131 ciddi m\u00fcbariz\u0259 aparm\u0131rlar: &#8220;M\u0259tbuat orqanlar\u0131nda geni\u015f yay\u0131lm\u0131\u015f \u0259d\u0259bi dil normalar\u0131ndan yay\u0131nmalar \u0259ks\u0259r hallarda t\u0259hlil olunub konkret n\u0259tic\u0259l\u0259r \u00fcmumil\u0259\u015fdirilmir, filml\u0259rin dublyaj\u0131nda v\u0259 xarici dill\u0259rd\u0259n edil\u0259n b\u0259dii v\u0259 elmi t\u0259rc\u00fcm\u0259l\u0259rd\u0259 n\u00f6qsanlar m\u00fc\u015fahid\u0259 olunur, k\u00fc\u00e7\u0259 v\u0259 meydanlardak\u0131 reklamlarda adi qrammatik qaydalar g\u00f6zl\u0259nilmir&#8221;.<\/p>\n<p>\u018f.H\u0259s\u0259nov vur\u011fulay\u0131b ki, Az\u0259rbaycan dilinin internet sah\u0259sind\u0259 t\u0259tbiqin\u0259 diqq\u0259tin art\u0131r\u0131lmas\u0131n\u0131n vacibliyi d\u0259 h\u0259min s\u0259r\u0259ncamda x\u00fcsusi qeyd olunub: &#8220;T\u0259\u0259ss\u00fcf ki, h\u0259l\u0259 2012-ci ild\u0259 imzalanm\u0131\u015f Prezident s\u0259r\u0259ncam\u0131nda sadalanan n\u00f6qsanlar bu g\u00fcn d\u0259 tam aradan qald\u0131r\u0131lmay\u0131b. Ona g\u00f6r\u0259 d\u0259 c\u0259nab Prezident d\u00f6vl\u0259t dilinin istifad\u0259 dair\u0259sinin geni\u015fl\u0259ndirilm\u0259si v\u0259 safl\u0131\u011f\u0131n\u0131n qorunmas\u0131 sah\u0259sind\u0259 m\u00f6vcud olan probleml\u0259rin m\u00fct\u0259madi olaraq \u00f6yr\u0259nilm\u0259si, monitorinqinin apar\u0131lmas\u0131 v\u0259 aradan qald\u0131r\u0131lmas\u0131 m\u0259qs\u0259dil\u0259 1 noyabr 2018-ci ild\u0259 yeni bir f\u0259rman imzalad\u0131. Art\u0131q m\u00fc\u0259yy\u0259n monitorinq apar\u0131l\u0131b v\u0259 d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcr\u0259m ki, m\u00fct\u0259x\u0259ssisl\u0259rin i\u015ftirak\u0131 il\u0259 monitorinqin n\u0259tic\u0259l\u0259ri pe\u015f\u0259karcas\u0131na t\u0259hlil edil\u0259r\u0259k laz\u0131mi n\u0259tic\u0259l\u0259r \u00e7\u0131xar\u0131lacaq&#8221;.\u00a0\u018fli H\u0259s\u0259nov qeyd edib ki, h\u0259r bir m\u0259murun xarici dili g\u00f6z\u0259l bilm\u0259si onun \u00fcst\u00fcnl\u00fcy\u00fcd\u00fcr. Amma milli dili bilm\u0259m\u0259si v\u0259 o dild\u0259 dan\u0131\u015fmamas\u0131 onun q\u0259bah\u0259tidir. O, bildirib ki, h\u0259r bir m\u0259mur milli dili bilm\u0259lidir: &#8220;H\u0259r bir m\u0259mur xarici dili bilmirs\u0259, \u0259lb\u0259tt\u0259 bu, onun \u00e7at\u0131\u015fmazl\u0131\u011f\u0131d\u0131r. Xarici dili bilm\u0259k m\u0259mura \u00fcst\u00fcnl\u00fck g\u0259tirir, amma bilm\u0259m\u0259si onun q\u0259bah\u0259ti deyil, q\u0259bah\u0259t milli dili bilm\u0259m\u0259kdir. O c\u00fcml\u0259d\u0259n bu, ziyal\u0131lara aiddir, o c\u00fcml\u0259d\u0259n bu, bizim jurnaistl\u0259r\u0259 aiddir, o c\u00fcml\u0259d\u0259n Az\u0259rbaycan \u0259razisind\u0259 v\u0259t\u0259nda\u015fl\u0131q statusu da\u015f\u0131yan ist\u0259nil\u0259n insana aiddir&#8221;. PA r\u0259smisi \u0259lav\u0259 edib ki, Az\u0259rbaycanda d\u00f6vl\u0259t dilini qorumaq v\u0259zif\u0259si ilk n\u00f6vb\u0259d\u0259 bu sah\u0259d\u0259 \u00f6hd\u0259liyi olan m\u0259murlar\u0131n boynuna d\u00fc\u015f\u00fcr: &#8220;Bu, t\u0259k d\u00f6vl\u0259tin idar\u0259\u00e7iliyind\u0259 i\u015ftirak ed\u0259n m\u0259murlar\u0131n yox, o c\u00fcml\u0259d\u0259n akademik strukturlarda t\u0259msil olunan bizim akademikl\u0259r, bizim aliml\u0259r, institutlar\u0131n elmi i\u015f\u00e7il\u0259rinin \u00f6hd\u0259liyidir. \u0130kincisi, \u0259lb\u0259tt\u0259, Az\u0259rbaycan dili t\u0259dris-t\u0259hsil m\u00fc\u0259ssis\u0259l\u0259rind\u0259 v\u0259 n\u0259hay\u0259t k\u00fctl\u0259vi informasiya vasit\u0259l\u0259rind\u0259 qorunmal\u0131d\u0131r&#8221;.<\/p>\n<p>Sonda Az\u0259rbaycanda \u0259d\u0259bi dil normalar\u0131na riay\u0259t edilm\u0259si sah\u0259sind\u0259 apar\u0131lan teleradio yay\u0131m\u00e7\u0131lar\u0131n\u0131n proqramlar\u0131n\u0131n (verili\u015fl\u0259rinin) monitorinql\u0259rinin n\u0259tic\u0259l\u0259ri a\u00e7\u0131qlan\u0131b. Bildirilib ki, 6 adda TV (\u0130ctimai TV, ATV, Space TV, Lider TV, X\u0259z\u0259r TV, ARB TV) v\u0259 12 adda yay\u0131mlanan (\u0130ctimai radio, Azad Az\u0259rbaycan, Antenn, 105.5 FM, Jazz FM, Space, X\u0259z\u0259r, Media FM, ARAZ FM, Avto FM, ASAN) radio verili\u015fl\u0259rinin dili monitorinq\u0259 c\u0259lb olunub. Yay\u0131mlanan verili\u015fl\u0259r m\u00f6vzu istiqam\u0259tin\u0259 g\u00f6r\u0259 t\u0259hlil edilib. \u018fd\u0259bi dil normalar\u0131 dilin b\u00fct\u00fcn s\u0259viyy\u0259l\u0259ri \u00fczr\u0259 &#8211; ist\u0259r fonetik, ist\u0259r leksik, ist\u0259r qrammatik, ist\u0259rs\u0259 d\u0259 \u00fcslubi s\u0259viyy\u0259d\u0259 pozulur. Monitorinq n\u0259tic\u0259sind\u0259 qeyd\u0259 al\u0131nan 4 633 faktdan 2 765-i fonetik, 511-i leksik, 684-\u00fc \u00fcslubi s\u0259viyy\u0259d\u0259 norma pozuntusunun g\u00f6st\u0259ricisidir. Televiziya verili\u015fl\u0259rinin monitorinqi zaman\u0131 3 120 (o c\u00fcml\u0259d\u0259n 564-\u00fc x\u0259b\u0259r, 2 554-\u00fc qeyri-x\u0259b\u0259r olmaqla) norma pozuntusu fakt\u0131 qeyd\u0259 al\u0131n\u0131b ki, bunlardan 1 695-i fonetik, 370-i leksik, 492-si qrammatik, 563-\u00fc \u00fcslubi s\u0259viyy\u0259y\u0259 aiddir. Radiolar\u0131n dilinin monitorinqi zaman\u0131 1 017 (o c\u00fcml\u0259d\u0259n 219-u x\u0259b\u0259r, 796-s\u0131 qeyri-x\u0259b\u0259r olmaqla) norma pozuntusu fakt\u0131 qeyd\u0259 al\u0131n\u0131b ki, bunlardan 692-si fonetik, 102-si leksik, 144-\u00fc qrammatik, 79-u \u00fcslubi s\u0259viyy\u0259y\u0259 aiddir. TV reklamlar\u0131n\u0131n monitorinqi zaman\u0131 108 norma pozuntusu fakt\u0131 qeyd\u0259 al\u0131n\u0131b ki, bunlardan 68-i fonetik, 21-i leksik, 15-i qrammatik, 4-\u00fc \u00fcslubi s\u0259viyy\u0259y\u0259 aiddir. Dublyaj filml\u0259rinin v\u0259 verili\u015fl\u0259rinin monitorinqi zaman\u0131 388 (o c\u00fcml\u0259d\u0259n 195-i b\u0259dii, 106-i cizgi, 81-i s\u0259n\u0259dli filml\u0259r, 6-s\u0131 verili\u015f) norma pozuntusu fakt\u0131 qeyd\u0259 al\u0131n\u0131b ki, bunlardan 310-u fonetik, 18-i leksik, 33-\u00fc qrammatik, 27-si \u00fcslubi s\u0259viyy\u0259y\u0259 aiddir.<\/p>\n<p>Alim<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>\u018fli H\u0259s\u0259nov: &#8220;Prezident \u0130lham \u018fliyev d\u00f6vl\u0259t dilinin safl\u0131\u011f\u0131n\u0131n qorunmas\u0131n\u0131 Az\u0259rbaycan d\u00f6vl\u0259ti qar\u015f\u0131s\u0131nda duran \u0259n m\u00fch\u00fcm v\u0259zif\u0259l\u0259rd\u0259n biri hesab edir&#8221; Az\u0259rbaycan Respublikas\u0131n\u0131n Prezidenti yan\u0131nda K\u00fctl\u0259vi \u0130nformasiya Vasit\u0259l\u0259rinin \u0130nki\u015faf\u0131na D\u00f6vl\u0259t D\u0259st\u0259yi Fondunun&hellip;<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":11023,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[25,24,4,1],"tags":[],"class_list":["post-11022","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-gundm","category-manset","category-siyast","category-xbr-xtti"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/mediazona.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/11022","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/mediazona.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/mediazona.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/mediazona.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/mediazona.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=11022"}],"version-history":[{"count":2,"href":"https:\/\/mediazona.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/11022\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":11025,"href":"https:\/\/mediazona.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/11022\/revisions\/11025"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/mediazona.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/11023"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/mediazona.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=11022"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/mediazona.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=11022"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/mediazona.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=11022"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}